Văn học Hải Phòng “hội nhập”
(HPĐT)- Tác phẩm của nhiều nhà thơ Hải Phòng được dịch xuất bản, đăng tải trên báo, tạp chí tại nhiều nước, là những tín hiệu vui để văn học miền đất sóng vươn ra biển lớn.
Nhà thơ Mai Văn Phấn (thứ ba từ trái sang) đọc thơ tại thư viện Stockholm (Thụy Điển).
Những tín hiệu vui
Nhắc đến nhà thơ có thơ “xuất ngoại”, Mai Văn Phấn (Hội Nhà văn Hải Phòng) được xem là một “hiện tượng” của thi đàn Việt Nam. Theo thông tin từ nhà văn Kiều Bích Hậu (Hội Nhà văn Việt Nam), tác phẩm của nhà thơ Mai Văn Phấn vừa được nhà thơ Laura Garavaglia (Italia) chọn dịch cho dự án dịch thuật và nghiên cứu văn học Việt tại Italia. Mai Văn Phấn là đại diện của gương mặt thơ Việt Nam được dịch sang tiếng Italia, xuất bản trên trang chính thức của Lễ hội thơ Châu Âu và Ngôi nhà thơ Como. Như vậy, thơ của Mai Văn Phấn sẽ được đưa vào trường đại học của Italia để giảng dạy, nghiên cứu. Trước đó, thơ của nhà thơ Mai Văn Phấn được dịch, giới thiệu sang khoảng 30 ngôn ngữ khác trên toàn thế giới. Nhà thơ Mai Văn Phấn chia sẻ: “Khởi đầu mối duyên lành cho việc xuất bản thơ ra nước ngoài, là tôi may mắn gặp được những dịch giả tiếng Anh và tiếng Pháp tài năng và thực sự chuyên nghiệp. Họ dành nhiều thời gian và tâm huyết dịch thơ tôi, sát với nguyên tác tiếng Việt, truyền tải được trọn vẹn tinh thần thơ từ văn bản gốc. Từ đó, thơ tôi được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác, đăng trên những tờ báo, tạp chí nước ngoài hoặc những tập sách song ngữ tại nhiều nước trên thế giới”.
Khoảng gần 1 năm trở lại đây, thơ của nhà thơ Nguyễn Đình Tâm (Hội Nhà văn Hải Phòng) được đăng tải trên nhiều tờ báo, tạp chí của nhiều nước trên thế giới, như Hàn Quốc, Italia, Rumania, Vương quốc Anh, Nepal… Trong đó, hai bài thơ “Khúc nghêu ngao”, “Trang phục biển”… được nhà thơ, dịch giả Emanuela Rizzo (Italia) dịch sang tiếng Anh và tiếng Ý để đăng trên tạp chí Tương Lai (Italia). Đầu tháng 7-2021, Emanuela Rizzo tiếp tục dịch 3 bài thơ “Thông điệp biển”, “Tôi”, “Xin trọ” để đăng trên tạp chí Tương Lai. Nhà thơ Nguyễn Đình Tâm cho biết, một chùm thơ của ông cũng vừa được dịch giả, tiến sĩ Đặng Lam Giang (Hội Nhà văn Hải Phòng) dịch sang tiếng Hàn Quốc đăng trên tờ Nhật báo Tương Lai (Hàn Quốc). Đó là hạnh phúc của người viết.
Cùng với đó, nhà thơ Vũ Trọng Thái và tiến sĩ Đặng Lam Giang (Hội Nhà văn Hải Phòng)… cùng góp những tác phẩm của mình đến bạn bè quốc tế. Như vậy, những tác phẩm từ Hải Phòng đến với bạn đọc quốc tế là những tín hiệu vui của nền văn học Hải Phòng nói riêng và cả nước nói chung.
Chủ động hội nhập
Theo nhà thơ Mai Văn Phấn, nhờ vốn ngoại ngữ tốt, lại thường xuyên sử dụng trong công việc, nhà thơ tạo được mối quan hệ thân thiết với nhiều dịch giả. Trong đó, nhiều người là người Việt ở nước ngoài hoặc người nước ngoài như: Nhà thơ- nhà phê bình văn học Susan Blanshard; nhà văn- họa sĩ Bruce Blanshard (Vương quốc Anh); nhà thơ- giáo sư Frederick Turner (Hoa Kỳ); nhà thơ- giáo sư Jean-Michel Maulpoix (Cộng hòa Pháp)… Trong quá trình giao lưu, nhà thơ Mai Văn Phấn sát cánh với các dịch giả, không chỉ để giúp họ thấu hiểu mà còn hiểu cả quan niệm thơ, không gian sáng tác của mình. Từ đó tạo ra những bản dịch chính xác và mang đầy đủ tinh thần của văn bản gốc, được biểu đạt đẹp đẽ, vang vọng nhất trong ngôn ngữ mới.
Từ sự quan tâm đến dịch thuật, dịch giả, nhà văn Nguyễn Hùng Vỹ (Hội Nhà văn Hải Phòng) cho biết: Năm 2017, ông thành lập Công ty TNHH dịch thuật Linh Trung Kim, đặt cơ sở ngay bên cạnh trụ sở Hội liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hải Phòng, là “sân chơi” kết hợp công việc cho đội ngũ các dịch giả của Hội Nhà văn Hải Phòng, như dịch giả, nhà thơ Nguyễn Thị Thùy Linh; dịch giả, nhà văn Ngọc Châu; dịch giả, nhà thơ Tô Ngọc Thạch… có thể dịch các tác phẩm văn học từ tiếng Việt sang ngôn ngữ tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Pháp và ngược lại. Đặc biệt, nhiều tác phẩm của nhà thơ Nguyễn Thị Thùy Linh, như: “ Nhập thế”, “Khi anh nói yêu em”, “Lala bé bỏng”, “Ngày thế gian đi vắng”, “Ánh nhìn”, “Phép thiêng”, “Vẻ đẹp không chuyển động”, “Nốt nhạc trôi lăn”, “Vái trước gió”, “Bậc thang” được giới thiệu và đăng tải trên web văn học của nước Belarus.
Nhiều năm sống ở nước ngoài, dịch giả, tiến sĩ Đặng Lam Giang thông tin: Một số quốc gia trên thế giới có chế độ tài trợ, chính sách đầu tư văn học ra thế giới. Nếu như thành phố dành một quỹ giới thiệu văn học Hải Phòng ra nước ngoài, như nhiều nước đã và đang làm, thì đây là một hình thức đầu tư chiều sâu có hiệu quả thiết thực và mang lại lợi ích lâu dài. Trong thời gian tới, Hội Nhà văn Hải Phòng nên xây dựng trang mạng văn học để dịch giả nước ngoài dễ dàng tìm đọc được trên mạng internet, thu hút sự quan tâm của dịch giả và các tờ báo, tạp chí, nhà xuất bản ở nhiều nước. Lâu dài hơn cần xây dựng các chiến dịch quảng cáo và truyền thông để quảng bá tác phẩm của các nhà thơ, nhà văn Hải Phòng đến với bạn đọc nước ngoài. Với những nhà văn có tác phẩm được dịch và giới thiệu tác phẩm tại các báo, tạp chí nước ngoài, cần tích cực giao lưu, kết nối “tìm đường” để đưa văn học thành phố đến với bạn bè quốc tế./.