Thể thao Việt Nam sau Olymtic Tokyo 2020: Cần chiến lược dài hơi

Quách Thị Lan trên đường chạy 400 m rào nữ tại Olympic Tokyo 2020. Ảnh: Reuters

Những niềm hy vọng chỉ thoáng qua

Tại Olympic Rio 2016, TTVN có 23 VĐV tham dự 10 môn và giành 1 HCV, 1 HCB, thiết lập một kỷ lục Olympic khiến cả thế giới biết đến Việt Nam thông qua hình ảnh thể thao đỉnh cao. Tại Olympic Tokyo 2020, TTVN chỉ có 18 VĐV giành quyền tới đại hội, nhưng không giành nổi tấm huy chương, trong khi đó các quốc gia thuộc khối ASEAN như: Thái Lan, Indonesia và Philippines đều đoạt huy chương, thậm chí là HCV. Nhìn rộng hơn ở Olympic Tokyo 2020, quốc đảo Bermuda với hơn 40.000 dân, có 2 VĐV được tới Tokyo, giành 1 HCV ở 3 môn phối hợp nữ.

Ở lễ xuất quân của đoàn TTVN tới Tokyo, đoàn hứa phấn đấu có huy chương, nhưng những niềm hy vọng đều sớm gây thất vọng. Hoàng Xuân Vinh không thể bảo vệ tấm HCV Rio 2016; lực sĩ Thạch Kim Tuấn được kỳ vọng đoạt huy chương còn thê thảm hơn, 3 lần không nâng nổi tạ ở cử đẩy. Hoàng Thị Duyên khá hơn Tuấn nhưng cũng chỉ về thứ 5. Đốm sáng lớn nhất vẫn là 2 trận thắng của Thùy Linh (cầu lông đơn nữ), Kim Tuyền vào tứ kết taekwondo và Nguyễn Văn Đương vượt qua vòng 1 môn quyền Anh. Hai gương mặt nổi trội nhất là Quách Thị Lan vào đến bán kết 400m rào nữ (điền kinh) và kình ngư Huy Hoàng thi đấu tốt ở nội dung 800m (xếp 20/33 VĐV) và 1500m tự do nam (xếp 12/29 VĐV) đủ sức giành huy chương, thậm chí HCV ở sân chơi châu lục là Aisad.

Việc các ngôi sao thể thao đỉnh cao nước nhà trở thành những niềm hy vọng thoáng qua cũng bởi cách làm của TTVN. Chuẩn bị cho Olympic Tokyo 2020, TTVN tập trung các VĐV xuất sắc, tốt nhất, đứng đầu ở các môn và đạt trình độ châu lục. Phải nuôi "gà nòi" là bằng chứng cho sự đầu tư thấp bởi kinh phí hạn hẹp, không có điều kiện tập trung VĐV trẻ. Kể từ cuối năm 2019, các đội tuyển trẻ quốc gia bị giải thể vì không có kinh phí. Vậy nên không khó hiểu khi tới Tokyo 2020, TTVN phải đầu tư trọng điểm với các xạ thủ Hoàng Xuân Vinh chuẩn bị sang tuổi 50, VĐV cầu lông Nguyễn Tiến Minh 38 tuổi, kình ngư Ánh Viên đã 25 tuổi. Đáng nói hơn, một số VĐV đến Tokyo không có thể trạng tốt nhất, chấn thương kéo dài, cũng bởi không được “đầu tư” đến nơi, đến chốn, VĐV phải nén đau thi đấu. Điều này không phải lỗi của HLV hay VĐV.

Cần chiến lược mang tên Olympic

Olympic là đại hội thể thao thế giới dành cho 205 quốc gia. Các VĐV tới Olympic phải đạt chuẩn quy định qua các cuộc thi đấu từ giải vô địch thế giới, châu lục và vòng loại Olympic. Nhà vô địch thế giới chưa chắc giành được huy chương Olympic. Sân chơi khổng lồ Olympic buộc phải có những VĐV nổi trội. Ở Olympic Tokyo 2020, các VĐV kỳ vọng đoạt huy chương của TTVN khi gặp những đối thủ sừng sỏ, trở nên không vững tâm lý, thi đấu dưới sức mình.

Việc thi đấu không thành công của TTVN ở Tokyo 2020 có lý do rất lớn từ đại dịch COVID-19 mà nhà quản lý chưa thể có giải pháp khắc phục. Các giải đấu vô địch quốc gia không thể được tổ chức khiến VĐV thiếu cảm giác thi đấu. Bên cạnh đó, chiến lược đưa VĐV tới Nhật Bản tập huấn dài hạn với sự giúp đỡ cụ thể của phía bạn không thể thực hiện. Do COVID-19, các đường bay thương mại quốc tế dừng hoạt động, nên VĐV Việt Nam không thể tham gia hàng loạt giải đấu đua tranh vé tới Tokyo 2020. Bên cạnh đó, các chuyên gia không thể tới Việt Nam, khiến VĐV phải tập giáo án trực tuyến… Đó cũng là nguyên do TTVN chưa tạo được dấu ấn ở Tokyo 2020, nhưng không thể lấy đó để lý giải cho sự thất bại toàn diện.

Đã đến lúc TTVN phải thay đổi tư duy, xây dựng chiến lược, thực hiện chiến lược giành huy chương Olympic. Chiến lược có thể phải kéo dài 2-3 chu kỳ Olympic mới có thể thành công. Thiết nghĩ, để tạo nên những VĐV đoạt huy chương Olympic, bên cạnh việc đầu tư có hệ thống, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào đào tạo, cũng nên thay đổi trong đầu tư, quản lý ở thể thao đỉnh cao, có thể tư nhân hóa việc đầu tư các môn thể thao Olympic. Và cuối cùng là cần có đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, có khả năng phân tích, đánh giá năng lực đối thủ để qua đó đề ra hướng đi thành công cho VĐV Việt Nam, thay vì thực hiện theo cảm tính như hiện nay./. 

TRẦN LONG