Tiêm vaccine phòng COVID-19: Tận dụng cơ hội bảo vệ bản thân, cộng đồng

Nhân viên Y tế quận Ngô Quyền thực hiện tiêm vaccine cho chuyên gia và công nhân đang làm việc tại các khu công nghiệp của Hải Phòng. 

- Đề nghị ông cho biết tiến độ tiêm vaccine phòng COVID-19 tại Hải Phòng tính đến thời điểm hiện tại?

- Hải Phòng đang sử dụng 4 loại vaccine phòng COVID-19 gồm: Pfizer, AstraZeneca, Moderna và Vero Cell. Tính đến hết ngày 7-8-2021, toàn thành phố tiến hành 5 đợt tiêm vaccine, với 83.289 mũi, gồm: 64.088 mũi 1 và 19.201 mũi 2. Trong tháng 8 và 9- 2021, dự kiến thành phố tiêm đủ 2 mũi vaccine Vero Cell phòng COVID-19 cho 250.000 người. Nếu được cung cấp đủ vaccine, dự kiến đến hết quý 1-2022, Hải Phòng sẽ hoàn thành mục tiêu tiêm đủ 2 mũi cho từ 70% đến 95% dân số đủ điều kiện tiêm.

- Việc tiêm vaccine phòng COVID-19 mang lại những lợi ích gì?

- Các loại vaccine phòng COVID-19 được coi là “vũ khí hữu hiệu” nhằm ngăn chặn sự lây lan của virus SARSCoV-2 và tiến tới tạo miễn dịch cộng đồng. Theo nghiên cứu của Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương, vaccine phòng COVID-19 giúp bảo vệ người được tiêm không rơi vào thể nặng, phải nhập viện nếu bị nhiễm COVID-19. Đồng thời, người được tiêm phòng cũng giúp bảo vệ những người chung quanh, nhất là người có nhiều nguy cơ mắc bệnh nặng do COVID-19 gây ra.

- Tuy mang lại nhiều lợi ích nhưng hiện một bộ phận người dân băn khoăn về tính an toàn và hiệu quả của các loại vaccine khác nhau, dẫn đến tâm lý ngại tiêm, chờ đợi để tiêm vaccine “như ý”. Ông đánh giá thế nào về vấn đề này?

- Vaccine COVID-19 cũng như bất kỳ một loại vaccine nào khác, khi sử dụng sẽ xảy ra một số phản ứng nhất định, bao gồm phản ứng thông thường để cơ thể đáp ứng sinh miễn dịch bảo vệ phòng bệnh và có thể gặp phản ứng nặng đe dọa sức khỏe và tính mạng người được tiêm chủng nếu không được xử trí kịp thời. Đến nay, sau hơn 3 tháng triển khai tiêm vaccine COVID19 trên phạm vi cả nước, có khoảng 14-20% số người đã tiêm có phản ứng sau tiêm. Tỷ lệ này tương đương theo khuyến cáo của nhà sản xuất và Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Trong đó, xảy ra một số trường hợp phản ứng nặng như phản ứng phản vệ sau tiêm vaccine nhưng người gặp phản ứng được các cơ sở y tế tiến hành xử trí kịp thời, tuân thủ theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

Việc một bộ phận người dân xuất hiện tâm lý lo ngại, e sợ về tính an toàn của một số loại vaccine COVID-19 là điều khó tránh khỏi, bởi đây là các loại vaccine mới, lần đầu được sử dụng trong chương trình tiêm chủng mở rộng của nước ta nhằm ứng phó với sự lây lan của dịch COVID-19. Việc người dân nắm bắt thông tin sai lệch, thiếu chính xác về vaccine phòng COVID-19 hoặc tiếp nhận từ nguồn tin không chính thống là một trong những nguyên nhân chính gây ra tâm lý này. Thậm chí, xuất hiện tâm lý ngại tiêm, chờ đợi để tiêm vaccine “như ý”. Người dân cần nhận thức rõ, các loại vaccine đang lưu hành tại nước ta đều đã được WHO và Bộ Y tế kiểm định, cấp phép, khẳng định được tính an toàn và hiệu quả trong phòng COVID-19. Tuy mức độ bảo vệ của mỗi loại vaccine khác nhau nhưng nhìn chung, chúng đều có hiệu quả trong ngăn ngừa sự lây lan của COVID-19. Nếu người dân chờ đợi vaccine “như ý” sẽ mất đi cơ hội được bảo vệ tính mạng trong bối cảnh dịch COVID-19 diễn biến phức tạp. Vaccine ngừa COVID-19 tốt nhất là vaccine được tiêm sớm nhất. Do đó, để đạt mục tiêu cao nhất tạo miễn dịch cộng đồng, người dân cần loại bỏ tâm lý này, tiếp cận bình đẳng các loại vaccine, có loại nào phải dùng ngay loại đó, tạo điều kiện thuận lợi cùng ngành y tế sớm đẩy lùi dịch bệnh.

- Cũng có ý kiến băn khoăn, các loại vaccine COVID-19 hiện không có hiệu quả trong việc phòng ngừa các biến thể mới của virus SARS-CoV2. Ông có ý kiến về vấn đề này?

- Các nghiên cứu mới đây cho thấy, vaccine ngừa COVID-19 hiện vẫn có hiệu quả trong việc chống lại hầu hết các biến thể mới. Việc tiêm đầy đủ 2 liều vaccine của Pfizer hoặc AstraZeneca đều mang lại hiệu quả ngăn ngừa biến thể Delta gần giống với việc ngăn ngừa biến thể Alpha. Cụ thể, tiêm 2 liều vaccine COVID-19 của hãng Pfizer có hiệu quả 88% trong việc ngăn ngừa các ca bệnh có triệu chứng do biến thể Delta, so với mức 93,7% trong ngăn ngừa biến thể Alpha. Còn tiêm 2 liều vaccine COVID-19 của hãng AstraZeneca mang lại hiệu quả 67% trong việc ngăn ngừa các ca bệnh có triệu chứng do biến thể Delta, hiệu quả 74,5% trong ngăn ngừa biến thể Alpha. Vaccine Vero Cell của hãng Sinopharm đạt hiệu quả hơn 78% khi tiêm 2 mũi.

- Một số người cho rằng, sau khi được tiêm vaccine phòng COVID-19 sẽ không bị nhiễm COVID-19. Điều này có đúng không?

- Vaccine không đem lại sự bảo vệ tức thì. Sau tiêm mũi 1 phải ít nhất 14 ngày sau mới bước đầu có tác dụng; mức bảo vệ sau tiêm mũi 1 chỉ đạt ở mức bảo vệ rất thấp. Sau khi tiêm mũi thứ 2 từ 1 tháng trở ra thì vaccine mới đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu và hiệu quả này cũng chỉ đạt ở mức khoảng 60%- 90% tùy loại vaccine. Như vậy, vaccine COVID-19 không bảo vệ tuyệt đối, nhất là khả năng bảo vệ cơ thể không mang mầm bệnh. Khi đã tiêm vaccine, chúng ta có thể không mắc COVID-19 nhưng vẫn có khả năng trở thành người mang virus và lây bệnh cho người khác. Do đó, người được tiêm vẫn cần tuân thủ quy tắc 5K của Bộ Y tế, nhằm hạn chế tối đa việc lan truyền dịch bệnh đến những người chung quanh.

- Vậy người được tiêm vaccine phòng COVID-19 cần tuân thủ những khuyến cáo gì?

- Ngày 26-7-2021, Bộ Y tế ban hành Quyết định 3588/QĐ-BYT hướng dẫn tổ chức buổi tiêm chủng vaccine phòng COVID-19. Theo đó, người được tiêm vaccine cần lưu ý một số khuyến cáo sau: Thứ nhất, luôn có người hỗ trợ bên cạnh 24/24 giờ, ít nhất trong 3 ngày đầu sau tiêm phòng COVID-19. Thứ hai, không nên uống rượu bia và các chất kích thích ít nhất trong 3 ngày đầu sau tiêm chủng. Theo các chuyên gia, rượu, bia có thể ức chế miễn dịch, gây mất nước, giảm khả năng chống nhiễm trùng, tăng nguy cơ biến chứng, gây khó khăn khi phân biệt phản ứng của rượu, bia và phản ứng của vaccine. Không uống nhiều thực phẩm chứa caffein như trà, cà phê, nước tăng lực... trước khi tiêm bởi caffein làm tăng tần số tim, tăng huyết áp và rối loạn nhịp tim khi sử dụng quá nhiều. Điều này có thể ảnh hưởng đến kết quả khám sàng lọc, chỉ định tiêm chủng. Thứ ba, bảo đảm dinh dưỡng đầy đủ. Sau tiêm, cơ thể có thể bị sốt, dễ gây mất nước. Nên uống từ từ, chia nhỏ lượng uống, có thể bổ sung nước hoa quả như nước chanh, nước cam để cung cấp thêm vitamin C, A. Nên ăn đầy đủ và đa dạng thực phẩm, đủ các nhóm chất thịt, cá trứng sữa, các loại ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây tươi. Nếu thấy buồn nôn và chán ăn sau tiêm, nên dùng thức ăn mềm, dễ tiêu hóa như súp gà, cháo thịt bằm với đậu xanh... và chia nhỏ bữa ăn. Thứ tư, nếu thấy sưng, đỏ, đau, nổi cục nhỏ tại vị trí tiêm, tiếp tục theo dõi, nếu sưng to nhanh thì đi cần khám ngay, không bôi, chườm, đắp bất cứ thứ gì vào chỗ sưng đau. Cuối cùng, thường xuyên đo thân nhiệt, nếu sốt dưới 38,5 độ C, cởi bớt, nới lỏng quần áo, chườm/lau bằng khăn ấm tại trán, hố nách, bẹn, uống đủ nước. Không để nhiễm lạnh. Đo lại nhiệt độ sau 30 phút. Nếu sốt từ 38,5 độ C trở lên, sử dụng thuốc hạ sốt theo chỉ dẫn của nhân viên y tế. Nếu không cắt được sốt hoặc sốt lại trong vòng 2 tiếng cần thông báo ngay cho nhân viên y tế và đến cơ sở y tế gần nhất.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Bài: Thanh Hà (thực hiện) - Ảnh: Đỗ Hiền