Cơ hội “làm mới” Thể thao Việt Nam
(HPĐT)- Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) tham dự Olympic Tokyo 2020 trở về, khép lại một kỳ Olympic “trắng” huy chương. Đây không phải là điều bất ngờ bởi vấn đề được nhắc đến từ 5 năm trước, thời điểm TTVN giành 1 HCV, 1 HCB tại Olympic Rio 2016. Do vậy, có thể xem sự “ trắng tay” của ngày hôm nay như cơ hội để TTVN quyết tâm làm mới, nhằm phát triển bền vững trong tương lai.
Nguyễn Thùy Linh cũng là hy vọng cho tương lai 3 năm tới của thể thao Việt Nam.
Khó đòi hỏi cao hơn
Trước Olympic Tokyo 2020, lãnh đạo ngành Thể thao không đặt mục tiêu giành huy chương cho các đội tuyển. Hy vọng giành huy chương ở Olympic Tokyo 2020 chỉ đặt vào duy nhất Hoàng Thị Duyên ở môn cử tạ, người được tạo điều kiện tối đa để thi đấu quốc tế. Dù được định hướng như vậy nhưng cách Olympic gần 4 tháng, Hoàng Thị Duyên và Thạch Kim Tuấn giành vé tới Tokyo 2020 đều không có điều kiện tập luyện cùng chế độ dinh dưỡng tốt nhất cho một VĐV cử tạ. Không tập huấn nước ngoài do vướng dịch bệnh, lại phải thực hiện cách ly tập trung tới 40 ngày sau khi dự giải quốc tế dẫn đến việc duy trì tập luyện, chế độ dinh dưỡng không theo kế hoạch.
Ở đây cũng phải kể đến sự thụ động của nhà quản lý dẫn đến chậm đưa thiết bị tập luyện và nâng chế độ dinh dưỡng với VĐV thực hiện ở nơi cách ly. Trong điều kiện như vậy thật khó để tranh huy chương và thực tế, thành tích của Hoàng Thị Duyên tại Olympic Tokyo 2020 kém xa so với thành tích tốt nhất mà cô từng đạt được cách đây 2 năm. Thế nên, trước khi chia tay Olympic Tokyo 2020, Trưởng đoàn TTVN Trần Đức Phấn cũng phải nhận xét rằng, TTVN vẫn còn khoảng cách quá xa tại sân chơi Olympic.
Trong khi đó, tại Olympic Tokyo 2020, nếu nhìn sang một số nước Đông Nam Á khác, TTVN đương nhiên lép vế. Thái Lan, Philippines, Indonesia đều có VĐV giành HCV từ những môn thế mạnh được đầu tư liên tục từ hàng chục năm nay như taekwondo, cử tạ, cầu lông. HCV cử tạ hạng 53 kg nữ người Philippines Hidilyn Diaz được đầu tư bằng một HLV từng có học trò giành HCV Olympic là Gao Kaiwen (Trung Quốc) cùng 3 trợ lý phụ trách thể lực, chuyên gia dinh dưỡng và cả chuyên gia tâm lý. Như vậy, để có thể giành tấm huy chương tại Olympic phải đầu tư mạnh tay đến mức nào. TTVN thiếu nhiều yếu tố, từ con người đến kinh phí, để có thể giành huy chương tại Olympic 2020 và thực tế đã chứng minh điều đó.
Cần nhiều hơn nội dung thế mạnh
Phó tổng cục trưởng phụ trách Tổng cục TDTT Trần Đức Phấn cho biết, sau Olympic Tokyo 2020, đương nhiên TTVN sẽ phải ngồi lại xác định rõ định hướng đầu tư để 1-2 kỳ Olympic sau có nhiều VĐV tham dự với tư cách ứng cử viên tranh chấp huy chương thay vì vượt qua chính mình. Trước hết, phải tìm nguồn VĐV đủ lực ở những nội dung trọng điểm tại một số môn phù hợp với thể trạng người Việt Nam, có thể tranh HCV Asiad hoặc huy chương Olympic như bắn súng, cử tạ, bắn cung... Sau đó dành đủ kinh phí để đầu tư cho nhóm VĐV này cùng lúc chấp nhận mất 1-2 chu kỳ Olympic “trắng” huy chương.
Tất nhiên, câu chuyện kinh phí đầu tư cho các VĐV trọng điểm của TTVN chưa bao giờ dễ giải. Chúng ta đưa VĐV đi tập huấn dài hạn ở nước ngoài thì nhiều nước khác cũng làm, thậm chí đầu tư còn lớn hơn. Nguồn lực ngân sách dành cho thể thao thành tích cao dù ở mức cao so với trước đây nhưng vẫn chưa thể đáp ứng hết nhu cầu đầu tư để phục vụ chiến lược HCV Asiad hay huy chương Olympic. Như năm 2021, ngân sách Trung ương cho thể thao khoảng trên 850 tỷ đồng trong đó thể thao thành tích cao chiếm phần lớn. Tuy nhiên, việc phân bổ cho hơn 30 môn thể thao dẫn đến chưa rõ sự đầu tư trọng điểm, nội dung trọng điểm của môn thể thao có thể tranh chấp huy chương Olympic. Ông Đỗ Đình Kháng, Tổng Thư ký Liên đoàn Cử tạ - Thể hình Việt Nam kể rằng, từ nhiều năm nay, cử tạ Việt Nam vẫn chỉ trông vào nguồn kinh phí tập huấn, thi đấu quốc tế khoảng 60.000 USD/ năm từ ngành thể thao. Ngần ấy tiền mà dồn vào một VĐV để phục vụ mục tiêu tranh huy chương tại Olympic thì tạm ổn nhưng như thế thì không còn nguồn đầu tư cho các thành viên khác của đội tuyển. Khả năng thu hút các nhà tài trợ còn hạn chế khiến cử tạ Việt Nam cũng không thể tính xa và chưa bao giờ nghĩ tới việc được đầu tư dài hạn vào một VĐV trọng điểm.
Thế nên, khi nguồn xã hội hóa cho thể thao thành tích cao còn hạn chế, nhất là ở những môn mà TTVN có thể tranh huy chương Olympic như cử tạ, bắn cung, bắn súng… thì nguồn kinh phí từ ngân sách cần tập trung vào những môn này. Và để tránh việc phân bổ dàn trải kinh phí, không rõ rệt trong phân bổ kinh phí giữa môn trọng điểm và những môn khác lại phải có sự thay đổi trong nhận thức của nhà quản lý, bắt đầu từ sân chơi SEA Games, nơi mà mục tiêu vào nhóm 3 đoàn dẫn đầu vẫn được đặt ra. Chia sẻ với báo chí, ông Trần Đức Phấn cho rằng, cần thay đổi mục tiêu ở các đại hội, trong đó không nên quá coi trọng thứ hạng tại SEA Games mà nên tập trung trọng tâm cho Asiad, bởi đấu trường này phù hợp với TTVN, là cơ sở để một số VĐV có thể vươn lên trình độ Olympic. Trước mắt, chỉ khi giải tỏa áp lực, không nhất thiết vào nhóm 3 đoàn dẫn đầu SEA Games và để địa phương, Liên đoàn, Hiệp hội đầu tư những môn không phải trọng điểm tham dự SEA Games thì lúc đó, ngân sách đầu tư cho VĐV thành tích cao hướng tới đấu trường Assiad và Olympic mới nhiều hơn hiện nay. Không kể, việc xã hội hóa các môn có thể đua tranh huy chương ở Olympic, Asiad được đẩy mạnh sẽ càng khiến TTVN thêm cơ hội, thay vì ít lựa chọn để tranh huy chương Olympic như vừa qua. Rõ ràng, sẽ cần đến rất nhiều sự dũng cảm, quyết đoán của các nhà quản lý để tính đường dài cho thể thao Việt Nam sau kỳ Olympic Tokyo này./.