Có một "tình yêu bên dòng sông quan họ"
(HPĐT)- Vào thập niên 80-90 của thế kỷ trước, bài hát "Tình yêu bên dòng sông quan họ" của nhạc sĩ Phan Lạc Hoa được nhiều người yêu thích ngay từ khi mới ra đời. Cho đến nay, qua tiếng hát của NSND Thanh Hoa, bài hát còn mãi sức sống với thời gian. Thành công của bài hát không thể không nhắc đến bài thơ "Đêm sông Cầu" của tác giả Đỗ Trung Lai.
Nhà thơ Đỗ Trung Lai.
Có thể nói, nhạc đã chắp cánh cho thơ bay lên và "Đêm sông Cầu" vẫn là bài thơ thành công trong sáng tác giai đoạn đầu của Đỗ Trung Lai, được nhiều người nhớ. Theo nhà thơ Đỗ Trung Lai kể lại, trước đó, nhạc sĩ Văn Thành Nho đã phổ nhạc cho bài thơ "Đêm sông Cầu" thành bài hát "Từ phương anh, từ phương em". Nhưng bài "Tình yêu bên dòng sông quan họ" của nhạc sĩ Phan Lạc Hoa vẫn được nhiều người nhớ nhất bởi giai điệu lạ và chất dân ca đậm đà tha thiết.
Dòng sông Cầu là nơi nhà thơ gặp "em", yêu "em", để rồi mãi xa "em" vì chiến tranh. Lời ca chậm như xoáy sâu vào tâm hồn, như hơi thở của tình yêu. Mang theo hình bóng người con gái với danh xưng "em" ra chiến trường, mỗi lần dừng chân giữa đường hành quân, nhà thơ lại kể cho đồng đội nghe về em, về quê hương của dòng sông Cầu ấy, nơi đó là mối tình đầu, nơi đó em đang thương nhớ tôi: "Anh đi lên miền biên giới, làng quê em đợi em chờ". Những tình cảm thiết tha và sâu lắng biết bao. Nhân vật em - "cô Tấm thảo hiền" trong thơ cũng chính là vợ nhà thơ Đỗ Trung Lai sau này.
"Đêm sông Cầu" được đăng trên Báo Văn nghệ năm 1980, hai năm trước khi nhạc sĩ Phan Lạc Hoa phổ nhạc. Cũng theo nhà thơ Đỗ Trung Lai kể lại, đến thời điểm đó, nhà thơ và vợ yêu nhau đã 3 năm nhưng thời gian để hai người được gần nhau, cộng lại có lẽ chỉ được vài ba tiếng đồng hồ. Khung cảnh, hoàn cảnh chiến tranh và tình yêu đôi lứa trở thành mạch ngầm cảm xúc dâng trào trong bài thơ. Để rồi 2 năm sau đó, nhạc sĩ Phan Lạc Hoa tình cờ đọc được bài thơ qua một mảnh giấy báo dùng để… gói trà và phổ nhạc ngay lập tức. Lúc đầu, ông đặt tên bài hát là "Đừng quên, đừng tàn, đừng nguôi" nhưng thấy không ổn vì nghe buồn quá và đổi thành "Dòng sông quan họ". Ngẫm tiếp, Phan Lạc Hoa thấy tựa đề này đơn điệu, không chỉ ca ngợi dòng sông, trong thơ còn có tình yêu nam nữ. Vậy là nhạc sĩ đổi tên bài hát thành "Tình yêu bên dòng sông quan họ".
Giọng hát NSND Thanh Hoa chắp cánh cho thơ và nhạc của "Tình yêu bên dòng sông quan họ", chạm đến trái tim người nghe cả nước đến ngày nay. Đây cũng là một trong những bài hát làm nên tên tuổi rạng rỡ của vợ chồng nghệ sĩ Thanh Hoa – Phan Lạc Hoa./.