NSƯT Văn Mởn: “Nghệ thuật chèo đã chọn tôi”
(HPĐT)- Được trao tặng danh hiệu NSƯT ở tuổi 37, con đường gắn bó với những làn điệu chèo là cả quá trình lao động nghệ thuật nghiêm túc, không ngừng nghỉ và đầy đam mê của nghệ sĩ chèo Văn Mởn (Đoàn Chèo Hải Phòng).
NSƯT Văn Mởn (trái) hóa thân vào vai vua Lê Đại Hành trong vở “Hoàng đế tiền Lê”.
Văn Mởn (tên đầy đủ là Lại Văn Mởn), sinh năm 1982, tại xã Thái Thành, huyện Thái Thụy (tỉnh Thái Bình), là nghệ sĩ “có nghề” của Đoàn Chèo Hải Phòng, được trao tặng danh hiệu nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) năm 2019. Anh là một trong số ít nghệ sĩ trẻ trong lĩnh vực âm nhạc truyền thống được trao tặng danh hiệu NSƯT.
Sinh ra trong gia đình không có người làm nghệ thuật chuyên nghiệp, nhưng Văn Mởn được sống trên quê hương của những làn điệu chèo, nên từ bé, tâm hồn anh được nuôi dưỡng trong không gian ăm ắp những giai điệu ngọt ngào của chèo. Theo năm tháng, những làn điệu chèo cổ cứ ngấm dần vào anh.
Năm 1999, khi 17 tuổi, anh được biết kế hoạch tuyển sinh của Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật Thái Bình. Anh xin ý kiến cha mẹ để thi tuyển. Cha không đồng ý, nhưng Văn Mởn vẫn âm thầm tìm thầy để luyện thi. Anh còn nhớ làn điệu chèo đầu tiên anh được thầy dạy là làn điệu chèo cổ “Lới lơ”. Học thầy và miệt mài tự học 1 tuần, anh đi thi. Ngày đi thi, Văn Mởn không dám hy vọng mình có thể vượt qua rất nhiều thí sinh cùng huyện dự thi năm đó để được vào học tại trường. Thế rồi, bằng năng khiếu và tình yêu với chèo, Văn Mởn chinh phục được những người thầy khắt khe trong “làng chèo”. Anh trúng tuyển trong niềm hạnh phúc của bản thân và niềm vui bất ngờ của gia đình. Chính vì lẽ đó, Văn Mởn thuyết phục gia đình đồng ý cho anh theo đuổi con đường nghệ thuật.
Suốt những năm học tại Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật Thái Bình (1999-2002), anh luôn nỗ lực học thật tốt để đạt được học bổng của trường. Với các môn nghệ thuật truyền thống, học trên lớp chưa đủ, anh luôn miệt mài tự học. Sự cố gắng, chăm chỉ rèn luyện, học tập của anh đem lại thành tích học tập cao. Ra trường, năm 2002, Văn Mởn xin công tác tại Đoàn Nghệ thuật của Tổng cục Hậu cần, nay là Nhà hát Chèo quân đội. Những ngày mới bước chân vào nghề thật nhiều khó khăn, không có cơ hội được nhận những vai chính, không được “biên chế” để yên tâm ổn định cuộc sống và làm nghề, nhưng trong anh, tình yêu với chèo vẫn luôn tha thiết. 8 năm ở Thủ đô, miệt mài, nỗ lực bươn chải mưu sinh, nhưng chưa từng một lần anh nghĩ sẽ bỏ nghề, mà coi chèo là “duyên” và “nghiệp”.
NSƯT Văn Mởn chia sẻ: Nếu ai trót theo đuổi chèo rồi, chèo “ngấm” vào máu thịt, khó có thể từ bỏ. Từng câu, từng từ trong chèo sâu sắc, thấm thía vô cùng. Tôi có thể hát dòng nhạc khác và mức thu nhập cao hơn hát chèo, nhưng chưa bao giờ có ý nghĩ rẽ sang hướng khác.
Chính vì thế, Văn Mởn luôn trăn trở, xoay sở tìm mọi cách để có thể bám trụ và phát triển nghề. Yêu nghề, nghề không phụ, cuộc đời của Văn Mởn như bước sang trang mới khi có người bạn giới thiệu anh về Đoàn Chèo Hải Phòng. Không chút đắn đo, năm 2009, anh về Hải Phòng và công tác tại Đoàn Chèo Hải Phòng. Đây cũng là mốc thời gian quan trọng, đáng nhớ trong cuộc đời làm nghề của Văn Mởn khi lần đầu anh được tham gia Hội diễn Sân khấu Chèo toàn quốc và đoạt huy chương vàng, với vai diễn Xuân Dương trong vở “Vùng sáng Dương Kinh”. Cũng từ đây, tại các Hội diễn Sân khấu Chèo toàn quốc các năm 2011, 2013, 2016, 2019, nghệ sĩ Văn Mởn đều đoạt các huy chương vàng, bạc. Năm 2019, anh được trao tặng danh hiệu NSƯT.
Trưởng Đoàn Chèo Hải Phòng Vũ Huy Thành đánh giá: Văn Mởn có lối diễn thông minh, phong phú, có thể vào nhiều vai diễn khó, các vai khác nhau, từ vai chính diện, phản diện đến các vai “kép”. Anh có giọng hát khỏe, có kỹ thuật, hát cổ bản tốt (những bài hát truyền miệng). Các vai diễn: vua Từ Đào Hạnh trong vở “Ông vua hóa hổ”, vua Lê Đại Hành trong vở “Hoàng đế tiền Lê”, nghệ nhân Tô Phú Vượng trong vở “Người chế tác ngai vàng” là những vai diễn mà Văn Mởn để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp.
Trải lòng về nghề, NSƯT Văn Mởn tâm sự: Nghệ sĩ theo nghệ thuật truyền thống phải có niềm đam mê. Nhất là trong cuộc sống hiện đại ngày nay, trước quá nhiều loại hình nghệ thuật, giải trí mới mẻ, chèo đang có phần “lép vế” như nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống khác. Trong khi, nghệ thuật truyền thống là “khuôn vàng thước ngọc”, người nghệ sĩ, diễn viên phải khổ luyện lâu dài mới thành tài. Thêm vào đó, người nghệ sĩ, diễn viên theo nghệ thuật truyền thống thường xuyên phải hoá trang dù nổi tiếng trên sân khấu, trong cuộc sống đời thường, công chúng lắm khi không nhận ra họ, cùng là thiệt thòi. Nhưng anh tin tưởng, trong tương lai, những giá trị của chèo và những loại hình văn hóa nghệ thuật truyền thống khác của dân tộc sẽ tìm lại được vị trí xứng đáng trong lòng công chúng./.