Phóng sinh đúng ý nghĩa
(HPĐT)- Từ bao đời nay, phóng sinh là một nét đẹp trong văn hóa tâm linh, thể hiện sự hướng thiện, bao dung của con người, cũng là hành động gửi gắm tình yêu đối với môi trường, thiên nhiên. Tuy nhiên, hiện nay, việc phóng sinh thực hiện dưới nhiều hình thức và không đúng cách đang dần làm mất đi ý nghĩa của hành động đẹp này.
.jpg)
Phóng sinh cần xuất phát từ tâm thiện, không chạy theo phong trào.
Chia sẻ về một kỷ niệm không vui và đáng tiếc về chuyện phóng sinh mà bản thân trải qua, chị Nguyễn Thanh Vân, ở phường Bắc Sơn (quận Kiến An) cho biết: Vào lễ Vu Lan vừa qua, chị cùng các bạn đặt hàng hơn 100 con cá chép loại nhỏ ở chợ. Tuy nhiên, khi người bán giao hàng tới, cá được đựng trong một chiếc thùng xốp, do quá trình di chuyển nên nước trong thùng cạn đi nhiều, cộng thêm thời tiết nắng nóng nên nhiều con cá bị yếu, bơi lờ đờ; thậm chí nhiều con chưa kịp thả xuống hồ đã bị chết. Thấy vậy, chị Vân cảm thấy có lỗi từ hành động phóng sinh sai cách, sai ý nghĩa.
Tương tự chị Vân, vào ngày rằm, mùng 1 hằng tháng, nhiều người dân thường đặt hàng các loại cá, chim, lươn, ốc, cua, rùa… với số lượng lớn để làm lễ. Tuy nhiên, trong quá trình các loài vật này bị nhốt, giữ ở lồng, chậu, túi hoặc phải ngửi mùi khói, hương lúc chờ hành lễ thường bị yếu đi, không còn khả năng sinh tồn khi được thả trở lại thiên nhiên. Chị Nguyễn Thùy Trang, phường Đông Hải (quận Hải An) nhớ lại: Năm ngoái, vào dịp rằm tháng 7, gia đình chị làm lễ cầu siêu, trong đó có nghi thức phóng sinh. Do không có kinh nghiệm, gia đình chị mang chim ra hồ Phương Lưu đối diện nhà để thả. Song, ngay khi được thả khỏi lồng, nhiều con chim bay loạng choạng rồi bất ngờ rơi xuống hồ. Chúng hoảng loạn vỗ cánh lao vào phía bờ. Phần lớn số chim cố gắng tiếp tục bay lên được, nhưng vẫn có vài 3 con nằm sấp trên mặt nước. Mặc dù gia đình chị nhanh chóng lấy sào ra vớt, song vì chim trôi ngày càng xa bờ nên chị đành bất lực nhìn chúng chìm xuống. Hình ảnh ấy luôn khiến chị day dứt khi nghĩ lại.
Trong khi đó, truy cập mạng xã hội, chỉ cần tìm kiếm từ khóa “chim phóng sinh” là một loạt hội, nhóm, tài khoản công khai bán lẻ, bán buôn chim phóng sinh sẽ hiện ra. Những tài khoản này thường rao bán các loại chim sẻ, chim ri, bồ câu, én, đính kèm hình ảnh những chiếc lồng xếp chồng lên nhau, bên trong là những con chim bị nhồi nhét... để quảng cáo về lượng hàng dồi dào mình có.
Về vấn đề này, Thượng tọa Thích Tục Khang, Phó trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Hải Phòng, trụ trì chùa Hưng Long, phường Trại Chuối (quận Hồng Bàng) cho biết: Nội dung phóng sinh thường được Giáo hội Phật giáo Việt Nam và thành phố tuyên truyền tới các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo. Tuy nhiên, để thay đổi nhận thức của các tăng ni, phật tử, người dân không thể thay đổi một sớm, một chiều. Mỗi người cần nhìn vào thực tế để điều chỉnh hành vi của mình. Theo thượng tọa, phóng sinh đúng nghĩa giáo lý nhà Phật là thay vì phóng sinh theo kiểu nghi lễ, phong trào, thì nên phóng sinh tùy duyên. Ví dụ, khi gặp một con vật bị nạn, người ta mở lòng từ bi, ra tay cứu thoát, hoặc nhìn thấy một hay nhiều con vật sắp bị giết hoặc đang được rao bán, mình bỏ tiền ra mua để cứu sống chúng. Những trường hợp khẩn cấp như vậy, chúng ta phải hành động ngay chứ không cần đem vào chùa làm các nghi lễ, hình thức, không phân biệt ngày, đêm. Hơn nữa, việc đặt hàng các loài vật trước khi phóng sinh còn có thể vô tình tiếp tay tình trạng giăng bẫy, săn bắt các loại sinh vật, động vật hoang dã.
Mặt khác, phóng sinh chỉ lấy số lượng, theo phong trào mà bỏ quên ý nghĩa thật sự của hành động nhân văn này còn gây tác hại tới môi trường. Trên thực tế, nhiều loại cá nước ngọt như cá chép, lươn lại bị phóng sinh ra cửa sông có nước mặn khiến sự sống không được duy trì; hay nhiều loài rùa như rùa núi viền, rùa núi vàng thường bị phóng sinh xuống ao chùa, nhưng trên thực tế chúng không thể sống hoặc ở lâu trong môi trường nước.
Nhằm cảnh báo về vấn đề đáng lo ngại này, Trung tâm Giáo dục thiên nhiên (EVN) đưa ra khuyến cáo: Để việc phóng sinh thực sự có ý nghĩa, người phóng sinh cần phải tìm hiểu rõ môi trường sống của các loài vật để có thể đưa chúng đến nơi phù hợp và an toàn, tạo cơ hội sống sót cho các loài sinh vật được phóng sinh, tránh phóng sinh vội vàng. Nếu muốn bảo vệ động vật hoang dã thì cách tốt nhất là để chúng được sống trong môi trường tự nhiên và bảo đảm chúng không bị săn bắt. Ngoài ra, mỗi người có rất nhiều cơ hội để làm thiện, thay vì dùng tiền mua cá, mua chim phóng sinh, thì có thể tới thăm và tặng quà cho những cụ già neo đơn hay trẻ mồ côi và giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn khác khi có cơ hội./.