Giải quyết, khắc phục tình trạng ngập lụt đô thị sau mưa lớn: Không để “nước đến lưng mới nhảy”

Trận mưa ngày 5-9 khiến nhiều phương tiện bị chết máy trên phố Lê Lợi. Ảnh: Bảo Nam

Kỳ 1

Khổ vì cứ mưa lớn là… ngập lụt

Khoảng hơn 10 năm nay, người dân thành phố phải chịu cảnh “sống chung với ngập lụt”. Hễ cứ mưa lớn, nhiều tuyến đường, khu dân cư lại ngập chìm trong nước. Có nơi ngập sâu đến hơn nửa mét, phải gần 1 ngày sau nước mới rút hết. Không thể thống kê hết số phương tiện giao thông, công trình xây dựng, vật dụng của người dân bị hỏng hóc do ngập nước.

Gần 8 giờ sáng 26-8, mặc dù mưa lớn đã ngớt, nhưng nhiều tuyến phố, khu dân cư nội thành Hải Phòng vẫn ngập sâu trong nước. Trên tuyến đường Lê Hồng Phong, đoạn qua quận Hải An, hàng chục người hì hục đẩy xe máy, xe đạp điện bị chết máy do ngập nước tìm nơi sửa chữa. Nhiều ô tô chết máy nằm chình ình giữa tuyến đường trắng xóa một màu nước. Chị Nguyễn Thị Nhung, ở phường Đông Khê (quận Ngô Quyền) mếu máo: “Lúc hơn 6 giờ, khách hàng giục giao hàng gấp, tôi lại chủ quan, nghĩ xe máy của mình gầm cao, ai ngờ nước sâu quá. Giờ xe thì chết máy, hàng hóa ướt nhẹp!”. Gần đấy, anh T. chỉ vào chiếc Kia Morning, xót xa: “Hơn 2 tháng trước, vợ chồng tôi dùng khoản tiền dành dụm và vay thêm bạn bè mới mua được chiếc xe này. Giờ nước ngập quá sàn, xe chết máy không biết có sao không. Tôi gọi 4-5 cơ sở cứu hộ xe ô tô rồi, nhưng đều nhận được câu trả lời họ đang rất bận, cứ chờ đấy!”. Theo ghi nhận của phóng viên Báo Hải Phòng, hàng nghìn phương tiện giao thông của người dân gặp hư hỏng sau trận mưa lụt vừa qua. Quản lý cơ sở chăm sóc ô tô Phúc Anh ở phường Vĩnh Niệm (quận Lê Chân) cho biết, sau trận mưa ngày 26-8, riêng cơ sở nhận hơn 50 xe ô tô đến sửa chữa do bị ngập nước.

Tại khu dân cư nằm trên tuyến phố Trung Lực, phường Đằng Lâm (quận Hải An), nước dâng gần nửa mét so với mặt đường. Anh Nguyễn Văn Linh dùng quần áo cũ chặn cửa không để nước tràn vào nhà, vừa than thở, sống ở đây hơn 15 năm, khoảng 5-7 năm gần đây gia đình đã quen với cảnh chống lụt mỗi khi bước vào mùa mưa, nhưng chưa lần nào nước lại dâng nhanh và ngập sâu như lần này. May mà mưa lụt diễn ra vào sáng sớm nên gia đình kịp ngắt điện, khênh tủ lạnh, máy giặt, quạt điện và hệ thống giàn âm thanh để ở phòng khách và phòng bếp đi “sơ tán”, chứ xảy ra vào nửa đêm thì không biết thiệt hại sẽ lớn như thế nào nữa, chưa kể nguy cơ chập điện do nước tràn vào ổ điện.

Đáng tiếc hơn cả là vụ đuối nước thương tâm xảy ra do hậu quả ngập lụt lịch sử từ trận mưa ngày 26-8 khiến 2 cháu bé sinh sống trên địa bàn phường Gia Viên (quận Ngô Quyền) tử vong. Rủ nhau ra tuyến đường ven hồ điều hòa Tiên Nga trước cửa nhà chơi đùa trong lúc nước hồ dâng cao tràn cả qua mặt đường, trong khi quanh hồ không có lan can bảo vệ chắc chắn, 2 cháu nhỏ sa chân xuống hồ và bị đuối nước.

Dù đã dự báo thời điểm cuối quý 3 và đầu quý 4 năm nay có thể có nhiều trận mưa lớn và chuẩn bị sẵn sàng phương án, nhân lực để đối phó, song trước những cơn mưa quá lớn, có thời điểm hệ thống thoát nước của thành phố vẫn “thất thủ”.

Chỉ hơn 1 tuần sau đó, sáng 5-9, người dân thành phố lại phải trải qua trận mưa lớn không kém. Mưa sầm sập suốt từ 7 giờ đến 10 giờ với lượng mưa hơn 165 mm kết hợp với triều cường khiến đường Tô Hiệu ngập sâu 25- 35 cm, đường Đình Đông 50- 55 cm, khu vực chân cầu Bính 35-40 cm, đường Trung Lực 25-30 cm, ngõ 2 đường Bùi Thị Tự Nhiên 45-50 cm… Nhiều ngõ xóm, khu dân cư trên địa bàn các quận: Hải An, Ngô Quyền, Hồng Bàng, Lê Chân, Kiến An…, nhất là các khu vực có cốt san nền thấp, chịu ảnh hưởng của các dự án đang thi công hoặc chưa hoàn thiện việc đấu nối thoát nước, ngập sâu trong nước mưa từ 20-50 cm.

Lắm khi “lực bất tòng tâm”

Được biết, từ năm 1999 đến nay, thành phố triển khai nhiều dự án cải tạo hệ thống thoát nước. Trong đó phải kể đến Dự án thoát nước và vệ sinh thành phố (dự án 1B), triển khai từ năm 1999 đến 2007, cải tạo 30% số công trình thoát nước trên địa bàn 4 quận Hải An, Lê Chân, Ngô Quyền và Hồng Bàng, xây mới hồ điều hòa Phương Lưu rộng 22 ha. Dự án thoát nước mưa, nước thải và quản lý chất thải rắn thành phố giai đoạn 1 (dự án JICA) triển khai từ năm 2004, đến nay cơ bản hoàn thành và đang chuẩn bị đưa vào sử dụng. Tuy nhiên, 2 dự án này mới chỉ bao phủ khoảng 40% diện tích đô thị của 4 quận Hải An, Lê Chân, Ngô Quyền và Hồng Bàng. Vì thế, nhiều nơi trên địa bàn thành phố, nhất là các quận nội thành, bao năm nay, người dân phải liên tiếp chịu cảnh, cứ mưa to là… ngập lụt.

Theo Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV thoát nước Hải Phòng Lê Văn Khắc, những tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng khắc nghiệt, lượng mưa ngày càng lớn trong khi cơ sở hạ tầng thoát nước của thành phố có hạn nên có những thời điểm đơn vị thực sự “lực bất tòng tâm”. Như trong sáng 26-8 và 5-9 vừa qua, ngay khi bắt đầu mưa lớn, công ty huy động toàn bộ lực lượng khơi thông dòng chảy, vận hành 100% công suất các trạm bơm… theo đúng kế hoạch chống úng ngập nhưng vẫn phải mất nhiều giờ sau nước mới thoát được hết.

Thực tế cho thấy, tình trạng ngập lụt đô thị đang ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân đô thị. Với mật độ dân cư dày đặc, chỉ cần vài giờ lụt lội cũng đủ làm hư hại rất nhiều phương tiện giao thông, đồ đạc, vật dụng gia đình của hàng chục nghìn hộ gia đình trên địa bàn thành phố. Chưa kể những thiệt hại đối với hoạt động sản xuất- kinh doanh trong nhiều lĩnh vực. Qua đó cho thấy, để ngăn chặn, giải quyết triệt để tình trạng ngập lụt do mưa lớn gây ra, cần những giải pháp căn cơ, lâu dài, toàn diện và đồng bộ của thành phố, các sở, ngành, địa phương chứ không chỉ trông chờ vào năng lực quản lý, vận hành của riêng Công ty TNHH MTV thoát nước Hải Phòng.../.

--------------------------

Kỳ 2: Vì đâu nên nỗi ?

NHÓM PV KINH TẾ