Giảm thiểu tranh chấp khi xây dựng nhà ở tại khu dân cư: Xác định rõ trách nhiệm chủ công trình
(HPĐT)- Mật độ dân cư ngày càng gia tăng kèm tốc độ đô thị hóa nhanh, nên việc xây dựng nhà ở ảnh hưởng đến công trình liền kề là tất yếu. Đây cũng chính là nguyên nhân dẫn đến việc phát sinh mâu thuẫn, một số người dân gửi đơn phản ánh, kiến nghị đến các cơ quan chức năng, trong đó có Báo Hải Phòng.
Trước khi xây nhà, đơn vị thi công và chủ nhà phải chủ động kiểm tra hiện trạng của công trình liền kề, lân cận.
Phát sinh mâu thuẫn
Cuối năm 2019, anh Trần Huy Hoàng, trú tại phường Trần Nguyên Hãn (quận Lê Chân) xây dựng công trình nhà ở liền kề với gia đình bà Nguyễn Thị Vượng, ở nhà số 3/31 Đặng Kim Nở, phường Cát Dài (quận Lê Chân). Sau khi hoàn thành, công trình làm ảnh hưởng đến kết cấu nhà bà Vượng, tường nhà xuất hiện nhiều vết nứt dài và tiềm ẩn nguy hiểm. Sau nhiều lần đề nghị, nhưng anh Hoàng không bồi thường, nên bà Vượng gửi đơn đến chính quyền địa phương và đến đầu tháng 8-2021 gửi đơn lên Báo Hải Phòng. Sau đó, Báo Hải Phòng có bài viết về vấn đề này, trong đó nêu rõ trách nhiệm của chủ công trình. Tiếp đến, UBND phường Cát Dài hòa giải thành công, gia đình anh Hoàng đồng ý bồi thường 20 triệu đồng để bà Vượng sửa chữa nhà bị ảnh hưởng...
Cuối tháng 8-2021, Báo Hải Phòng cũng nhận được đơn của gia đình bà Nguyễn Thị Ngọc Phượng, trú tại số 16/25A phố Đà Nẵng, phường Máy Tơ (quận Ngô Quyền) kiến nghị về việc gia đình hàng xóm khi xây nhà liền kề đã lắp đường ống nước thoát nước mưa sang mái nhà ông bà trong thời gian gia đình bà đi vắng. Nhiều lần kiến nghị nhưng gia đình hàng xóm không khắc phục, cực chẳng đã, gia đình bà Phượng phải làm đơn đến UBND phường Máy Tơ và Báo Hải Phòng. Về việc này, UBND phường Máy Tơ cử tổ công tác kiểm tra hiện trạng cho thấy gia đình ông Liêm, ở số nhà 14/25A phố Đà Nẵng lắp ống thoát nước mưa đường kính khoảng 10 cm qua mái nhà bà Phượng. Tuy hiện tại phần mái nhà bà Phượng chưa xảy ra hiện tượng thấm dột hay hư hại, nhưng việc làm trên gây bức xúc trong gia đình bà Phượng, dẫn đến khiếu kiện trong khu dân cư. UBND phường Máy Tơ tổ chức giải quyết sự việc, yêu cầu gia đình ông Liêm cam kết dỡ bỏ ống thoát nước khi gia đình bà Phượng xây nhà.
Tuân thủ quy trình
Chủ tịch UBND phường Cát Dài Nguyễn Trọng Tuấn khuyến cáo, việc xây dựng các công trình trong khu dân cư sẽ ảnh hưởng ít nhiều đến công trình liền kề, lân cận, nếu không được các bên có liên quan giải quyết triệt để từ đầu, dễ phát sinh mâu thuẫn, khiếu nại. Tuy nhiên, các hộ dân khi xây dựng, sửa chữa công trình chưa chú ý đến việc ghi nhận bằng văn bản hiện trạng các nhà liền kề trước khi thi công công trình theo quy định. Do đó, khi công trình xây dựng gây ảnh hưởng đến các nhà ở liền kề, phát sinh tranh chấp về nguyên nhân, hậu quả, trách nhiệm các bên, lúc đó rất khó xác định, giải quyết. Vì vậy, trước khi xây dựng, sửa chữa, đơn vị thi công và chủ công trình cần chủ động liên hệ với các chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình liền kề để kiểm tra hiện trạng và ghi nhận các “khuyết tật” của công trình liền kề, lân cận (nếu có). Ngoài ra, trong quá trình thi công xây dựng, nếu công trình liền kề, lân cận có dấu hiệu bị lún, nứt, thấm, dột hoặc có nguy cơ sập đổ do ảnh hưởng của việc xây dựng nhà ở gây ra, chủ công trình phải phối hợp chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình liền kề, lân cận để kiểm tra, xác định nguyên nhân và thống nhất biện pháp khắc phục, mới được tiếp tục thi công công trình.
Theo luật sư Trần Văn Tám, Văn phòng luật sư hợp danh VIP, Thông tư 15/2016/TT-BXD của Bộ Xây dựng hướng dẫn về cấp giấy phép xây dựng có hiệu lực thi hành từ ngày 15-8- 2016 quy định: Công trình xây dựng có công trình liền kề phải có bản cam kết của chủ đầu tư bảo đảm an toàn cho các công trình liền kề, lân cận. Đây là một trong những thủ tục bắt buộc trong gói hồ sơ đề nghị cấp phép xây dựng đối với tất cả các loại nhà ở riêng lẻ. Còn theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Dân sự 2015, khi tiến hành xây dựng chủ nhà hoặc chủ thầu phải có trách nhiệm đảm bảo cho việc xây dựng không xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu tài sản liền kề. Căn cứ Điều 605 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về bồi thường thiệt hại do nhà cửa công trình xây dựng khác gây ra: chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác phải bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác đó gây thiệt hại cho người khác. Khi người thi công có lỗi trong việc để nhà cửa, công trình xây dựng khác gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường.
Thực tế cho thấy, các hộ dân khi thấy nhà liền kề xây dựng cần chủ động đề nghị lập biên bản hiện trạng, quay video clip lưu trữ và thường xuyên tự kiểm tra tình trạng nhà mình để kịp thời phát hiện những ảnh hưởng từ việc thi công công trình bên cạnh… Chính quyền địa phương và cơ quan chức năng cần kiểm tra, yêu cầu chủ công trình thực hiện các bước theo quy định trong quá trình thi công công trình; nếu không chấp hành, cho dừng thi công để bảo đảm quyền lợi và trách nhiệm của các gia đình liền kề./.