Quản lý việc hoàn nguyên sau khai thác khoáng sản: Giám sát chặt chẽ việc thực hiện của doanh nghiệp
(HPĐT)- Không còn tình trạng doanh nghiệp giấy phép hết hạn vẫn tiếp tục khai thác; việc hoàn nguyên môi trường, đóng cửa mỏ bảo đảm đúng đề án được phê duyệt. Đây là kết bước đầu của việc thực hiện rà soát thường xuyên, giám sát doanh nghiệp tuân thủ nghiêm túc việc đóng cửa mỏ của Sở Tài nguyên - Môi trường.
Trên địa bàn thành phố hiện có 38 doanh nghiệp được cấp 50 giấy phép khai thác khoáng sản còn thời hạn.
Trong ảnh: Mỏ khai thác khoáng sản đá tại xã Minh Tân (huyện Thủy Nguyên).
Từ tình trạng doanh nghiệp phớt lờ trách nhiệm
Công ty CP thương mại và xây dựng Minh Phương được UBND thành phố cấp giấy phép khai thác khoáng sản sét, đất núi tại khu vực núi Kẹm 2 (xã Lại Xuân, huyện Thủy Nguyên), được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với thời hạn 3 năm, từ ngày 22-11-2011 đến hết ngày 22-11-2014. Tuy nhiên, đến ngày 25-4- 2019, UBND thành phố có Quyết định số 984 chấm dứt hiệu lực đối với giấy phép khai thác khoáng sản, công ty mới ngừng hoạt động và di chuyển phương tiện ra khỏi khu vực khai thác khoáng sản. Tương tự, Công ty CP vật liệu xây dựng số 9 được UBND thành phố cấp giấy phép khai thác khoáng sản đất làm vật liệu xây dựng thông thường tại núi Hàn, Vang, Mát (xã Lại Xuân) với thời hạn 3 năm, từ ngày 28-6-2007 đến hết ngày 28- 6-2010. Nhưng suốt từ năm 2010 đến 2019, doanh nghiệp này vẫn tiếp tục hoạt động khai thác. Đến năm 2019, khi chính quyền địa phương phản ánh, UBND thành phố có quyết định chấm dứt hiệu lực giấy phép khai thác, doanh nghiệp này mới dừng hoạt động, tiến hành thủ tục đóng cửa mỏ. Tháng 3-2021, UBND thành phố có văn bản giao Sở Tài nguyên-Môi trường thực hiện việc thu hồi đất tại mỏ khoáng sản trên.
Luật Khoáng sản quy định các tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản phải thực hiện việc đóng cửa mỏ, phục hồi môi trường sau khi giấy phép khai thác hết hiệu lực. Tuy nhiên, thời gian qua, trên địa bàn thành phố có không ít doanh nghiệp hết hạn giấy phép nhiều năm nhưng vẫn tiến hành khai thác, phớt lờ trách nhiệm đóng cửa mỏ, cải tạo đất. Trong khi đó, việc rà soát, kiểm tra của các cơ quan lý nhà nước, chính quyền địa phương chưa thường xuyên, kịp thời, do đó, chưa nắm bắt kịp thời những doanh nghiệp hết thời hạn khai thác. Sự phối hợp, trao đổi thông tin giữa chính quyền địa phương và cơ quan chức năng trong quản lý doanh nghiệp khai thác trên địa bàn chưa chặt chẽ, dẫn đến việc doanh nghiệp hết hạn giấy phép quá lâu mà vẫn công khai hoạt động. Đây là nguyên nhân dẫn đến khai thác trái phép, gây bức xúc trong dư luận, thất thoát nguồn tài nguyên, nguồn thu ngân sách.
Trên địa bàn thành phố hiện có 38 doanh nghiệp được cấp 50 giấy phép khai thác khoáng sản còn thời hạn, trong đó: Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp 14 giấy phép cho 8 doanh nghiệp, UBND thành phố cấp 36 giấy phép cho 30 doanh nghiệp. Hiện 10 doanh nghiệp chưa lập đề án đóng cửa mỏ.
Giám sát, chấn chỉnh kịp thời
Từ thực tế này, từ cuối năm 2020, Sở Tài nguyên – Môi trường tiến hành rà soát toàn bộ doanh nghiệp hoạt động khoáng sản trên địa bàn thành phố. Trên cơ sở đó, xác định những doanh nghiệp có giấy phép khai thác còn thời hạn, những doanh nghiệp có giấy phép khai thác hết hạn, chuẩn bị hết hạn; doanh nghiệp đã có phương án đóng cửa mỏ được phê duyệt, doanh nghiệp chưa lập phương án đóng cửa mỏ. Trên cơ sở đó, Sở Tài nguyên – Môi trường yêu cầu những doanh nghiệp chưa có đề án đóng cửa mỏ khẩn trương lập đề án trình UBND thành phố phê duyệt. Đối với những doanh nghiệp hết hạn giấy phép, Sở Tài nguyên – Môi trường tham mưu với UBND thành phố chấm dứt hiệu lực giấy phép và yêu cầu doanh nghiệp thực hiện các biện pháp hoàn nguyên môi trường, đóng cửa mỏ. Cuối năm 2020, Sở Tài nguyên – Môi trường xác định có 17 doanh nghiệp chưa có đề án đóng cửa mỏ. Kết quả, đến nay, Sở bảo đảm doanh nghiệp có giấy phép khai thác khoáng sản đều có đề án đóng cửa mỏ đúng quy định; tham mưu kịp thời với UBND thành phố ra quyết định chấm dứt hiệu lực giấy phép đối với doanh nghiệp không còn hạn khai thác. Trong tháng 5-2021, Sở Tài nguyên – Môi trường tham mưu với UBND thành phố chấm dứt hiệu lực giấy phép khai thác khoáng sản đã cấp cho Công ty CP Thương mại Kinh Thành do hết thời hạn.
Đồng thời, để bảo đảm doanh nghiệp thực hiện việc hoàn nguyên đúng quy định, Sở Tài nguyên – Môi trường giám sát chặt chẽ việc thi công đóng cửa mỏ, xây dựng hoàn thiện những hạng mục đóng cửa mỏ theo đề án được phê duyệt; theo dõi quá trình thi công đóng cửa mỏ khoáng sản theo đề án đã được phê duyệt tại mỏm Tây Bắc núi Triệu Cao (núi Hà Sơn) của Công ty CP Minh Tân.
Trong thời gian tới, Sở Tài nguyên – Môi trường tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về khoáng sản để quản lý, bảo vệ tài nguyên khoáng sản; tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp với chính quyền địa phương kịp thời ngăn chặn, giải tỏa, có biện pháp xử lý dứt điểm tình trạng khai thác trái phép, không phép./.