Tái cơ cấu ngành chăn nuôi: Quy vùng và đổi mới phương thức sản xuất

Trang trại nuôi gà ở xã Cấp Tiến (huyện Tiên Lãng).

Còn nhiều hộ chăn nuôi nhỏ, lẻ

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong giai đoạn 2015-2020, tỷ trọng chăn nuôi trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp tăng từ 47,8% năm 2015 lên 49,64% năm 2020. Cơ cấu ngành chăn nuôi chuyển dịch theo hướng giảm chăn nuôi gia súc, tăng chăn nuôi gia cầm. Tổng đàn gia cầm năm 2015 đạt 7 triệu con, năm 2020 đạt 9 triệu con. Theo Chi cục Chăn nuôi- Thú y, mặc dù ngành chăn nuôi tăng về số lượng và tổng đàn nhưng thực tế, giá trị kinh tế của ngành chưa cao; số hộ chăn nuôi nông hộ chiếm tỷ lệ. Theo khảo sát đầu tháng 9- 2021, tại các huyện còn hơn 10 nghìn hộ chăn nuôi nhỏ, lẻ. Việc chăn nuôi nông hộ khiến giá thành sản xuất cao, người chăn nuôi lãi thấp, thậm chí không có lãi. Đặc biệt, việc chăn nuôi nông hộ khó kiểm soát dịch bệnh, đầu ra cho sản phẩm gặp nhiều khó khăn…

Bên cạnh đó, trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi đối mặt với nguy cơ dịch bệnh nên hiệu quả kinh tế và giá trị sản lượng thấp hơn những năm trước. Tổng sản lượng thịt hơi các loại giảm trung bình 5,17%/năm, từ 121,95 tấn/năm 2015 xuống còn 93 nghìn tấn năm 2020. Nguyên nhân do ảnh hưởng của dịch tả lợn châu Phi khiến đàn lợn bị thiệt hại khá lớn. Theo Phòng Dịch tễ, Chi cục Chăn nuôi- Thú y (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), trong đợt dịch tả lợn châu Phi năm 2019, toàn thành phố phải tiêu hủy 182.923 con lợn; thiệt hại 50% tổng đàn lợn. Từ cuối tháng 6 đến cuối tháng 7-2021, dịch tả lợn châu Phi tiếp tục xảy ra tại 2 xã thuộc huyện Cát Hải, địa phương phải tiêu hủy 177 con. Vì vậy, sản lượng thịt lợn giảm trung bình 21%/năm.

Từ năm 2015 đến nay, chăn nuôi gia súc lớn cũng giảm dần số lượng. Cụ thể, tổng đàn trâu bò giảm 7,19% /năm, trong đó đàn bò giảm 4,82%/năm. Nguyên nhân do người chăn nuôi chủ yếu nuôi nhỏ, lẻ, cơ sở vật chất không bảo đảm nên sản lượng đạt thấp. Bên cạnh đó, thời gian gần đây, chăn nuôi trâu, bò cũng phải đối mặt với nguy cơ dịch bệnh. Từ tháng 3 đến tháng 5-2021, bệnh viêm da nổi cục xảy ra tại 4 quận, huyện gồm: Tiên Lãng, Kiến Thụy, Cát Hải, Dương Kinh khiến tổng số bò, bê bị mắc bệnh là 8 con.

Cùng với nỗi lo về dịch bệnh, đầu ra cho sản phẩm chăn nuôi khó khăn, giá sản phẩm lên xuống thất thường khiến người chăn nuôi có tâm lý không ổn định sản xuất. Cụ thể, chăn nuôi gia cầm có thời điểm được giá, song cũng có thời điểm giá xuống khá thấp, trong khi thức ăn chăn nuôi tăng cao khiến người chăn nuôi không có lãi.

Trong giai đoạn 2021-2025, sản lượng sản phẩm chăn nuôi của thành phố phấn đấu đáp ứng 75% nhu cầu của người tiêu dùng Hải Phòng, 25% phục vụ xuất khẩu. Đến năm 2030, phấn đấu 35% sản phẩm phục vụ xuất khẩu.

Phát triển theo hướng công nghiệp

Khắc phục những khó khăn, vướng mắc ảnh hưởng đến ngành chăn nuôi, Ngành nông nghiệp Hải Phòng xác định, trong giai đoạn 2021-2025, ngành phải thực hiện thành công việc tái cơ cấu ngành chăn nuôi để phát triển ổn định, bền vững, nâng cao giá trị kinh tế. Theo đó, mục tiêu là phát triển các mô hình chăn nuôi tập trung trang trại, gia trại theo hướng công nghiệp; hạn chế chăn nuôi nhỏ, lẻ quy mô nông hộ, tiến tới dần xóa bỏ chăn nuôi nông hộ; khuyến khích ứng dụng chăn nuôi công nghệ cao; ưu tiên những giống vật nuôi có lợi thế về năng suất, chất lượng, giá trị kinh tế cao. Việc tổ chức sản xuất phải khép kín hoặc hình thành chuỗi liên kết bền vững giữa doanh nghiệp, tổ chức và người chăn nuôi, từ khâu sản xuất giống, thức ăn chăn nuôi đến chế biến, tiêu thụ sản phẩm, để nâng cao năng suất, chất lượng, giảm chi phí, tăng hiệu quả, giá trị sản xuất….

Để thực hiện mục tiêu tái cơ cấu như trên, theo Phó chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi -Thú y Nguyễn Mạnh Hùng, ngành chăn nuôi xác định rõ sản phẩm chủ lực để mở rộng sản xuất theo quy mô trang trại, gia trại. Cụ thể, với chăn nuôi lợn, trong những năm tới khuyến khích chăn nuôi trang trại, gia trại bảo đảm vệ sinh môi trường, giảm bớt quy mô nuôi nhỏ lẻ, mở rộng quy mô nuôi đàn lợn cao sản, áp dụng các tiến bộ kỹ thuật về giống, thức ăn, chuồng trại chăn nuôi theo hướng công nghiệp và công nghệ cao; nâng cao chất lượng đàn lợn thịt, tăng năng suất đàn lợn nái sinh sản. Theo đó, từ nay đến năm 2025, tỷ lệ đàn lợn nái ngoại, lái lai trong cơ cấu đàn lợn phải đạt hơn 90%, năm 2030 phải đạt 100%. Đối với chăn nuôi gia cầm, các địa phương chú trọng chuyển đổi cơ cấu giống theo hướng nâng cao tỷ trọng gà lông màu, gà siêu trứng; chú trọng chăn nuôi gia cầm theo hướng công nghiệp, sử dụng thức ăn vi sinh; khuyến khích áp dụng rộng rãi tiêu chuẩn VietGAP trong chăn nuôi lợn và gia cầm.

Cùng với đó, các huyện phải triển khai quy hoạch vùng chăn nuôi tập trung, hình thành các vùng chăn nuôi xã, liên xã, huyện, liên huyện với các sản phẩm chủ lực; chuyển dịch dần chăn nuôi từ vùng có mật độ dân số cao sang vùng có mật độ dân số thấp, xây dựng các vùng chăn nuôi xa dân cư, áp dụng các biện pháp xử lý môi trường trong quá trình chăn nuôi như: sử dụng đệm lót sinh học, ủ phân hữu cơ, xây dựng bể biogas.

Về phía người chăn nuôi, để thực hiện tốt tái cơ cấu chăn nuôi cần chuyển chăn nuôi theo quy mô nhỏ, lẻ, phân tán thành trang trại chăn nuôi tập trung quy mô vừa và lớn; đổi mới phương thức chăn nuôi theo hướng tăng tỷ trọng chăn nuôi trang trại sản xuất theo hướng hàng hóa để đạt năng suất, chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng. Việc tổ chức sản xuất hiệu quả nhất là chăn nuôi theo chuỗi giá trị. Ở các vùng chăn nuôi tập trung, các trang trại, gia trại phải tích cực kiên kết với các doanh nghiệp để hình thành các chuỗi chăn nuôi khép kín nhằm kiểm soát tốt dịch bệnh, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm…/.

Bài và ảnh: HỒ HƯƠNG