Nâng cao tỷ lệ người hưởng trợ cấp thất nghiệp tham gia học nghề: Giải pháp phải căn cơ, đồng bộ
(HPĐT)- Khi doanh nghiệp gặp khó khăn do dịch bệnh, lao động phổ thông là đối tượng dễ bị sa thải, giãn, hoãn việc làm. Tham gia học nghề trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp là “hướng mở” đối với lao động phổ thông.
Người lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp học vận hành xe nâng tại Trường cao đẳng lao động- xã hội (sau sáp nhập là Trường cao đẳng kinh tế Hải Phòng).
Thờ ơ với “học nghề”
2 năm trở lại đây, khi dịch bệnh COVID-19 ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất - kinh doanh, nhiều chủ doanh nghiệp, người sử dụng lao động chọn phương án giữ chân lao động có tay nghề, cắt giảm lao động phổ thông, lao động thực hiện các thao tác đơn giản. Thế nhưng nghịch lý ở chỗ, dù bị mất việc nhưng phần lớn lao động phổ thông khi được tư vấn lại không mong muốn tham gia học nghề. Chị Hoàng Kim Chi (Công ty TNHH điện tử Chilisin Việt Nam, Khu công nghiệp VSIP Hải Phòng), người vừa đăng ký nhận trợ cấp thất nghiệp cho biết: “2 năm nay, tôi chuyển nơi làm việc 4 lần. Nhưng tôi chưa có ý định học nghề mà muốn tìm công việc để được đi làm ngay. Vì học nghề mất nhiều thời gian, hơn nữa trong thời gian học, tôi không có thu nhập để trang trải cuộc sống”.
Đây là lý do phổ biến mà đông đảo người lao động thường “viện ra” khi được tư vấn về cơ hội tham gia đào tạo nghề. Bà Phan Thị Yến, Trưởng Phòng Tư vấn và Giới thiệu việc làm (Trung tâm Dịch vụ việc làm) cho hay, 100% số lao động đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp tại Trung tâm đều được tư vấn về chính sách hỗ trợ học nghề, tham gia các lớp nấu ăn, pha chế đồ uống, vận hành xe nâng… Tuy nhiên, trong số gần 10 nghìn lao động đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp 9 tháng năm 2021, số lao động đăng ký tham gia đào tạo nghề chỉ chiếm khoảng 10%. “Hiện nay, mức thu nhập giữa lao động có trình độ THPT và trình độ sơ cấp chênh lệch không cao, nên trước mắt, người lao động chưa thấy rõ lợi ích của việc học nghề. Thêm vào đó, tâm lý “ăn xổi” khiến người lao động mất việc muốn tìm việc khác để duy trì cuộc sống hơn là đầu tư vào học nghề”, bà Yến phân tích.
Thay đổi nhận thức, bổ sung cơ chế
Để khuyến khích người lao động tham gia học nghề, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, thời gian qua, thành phố quan tâm triển khai nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ của Chính phủ đối với lao động tham gia học nghề như: từ ngày 15-5-2021, theo Quyết định 17/2021/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định tăng mức hỗ trợ học nghề đối với người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp, mức hỗ trợ học nghề của người lao động lên mức 1,5 triệu đồng/người/tháng, tối đa 4,5 triệu đồng/người/ khóa; thực hiện Nghị quyết 68/NQ-CP về hỗ trợ lao động, người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch COVID-19 đối với gần 600 lao động, định hướng các trường hợp đủ điều kiện tham gia học nghề...
Giám đốc Trung tâm Vì người lao động nghèo (Liên đoàn Lao động thành phố) Đào Thị Huyền cho rằng, bên cạnh việc quan tâm tổ chức các lớp đào tạo nghề, chứng chỉ ngoại ngữ ngay tại doanh nghiệp, chủ sử dụng lao động cần có cơ chế nâng lương, tăng mức thưởng đối với lao động phổ thông tham gia các lớp học nghề, nhằm khuyến khích, từng bước thay đổi nhận thức của người lao động về việc học nâng cao tay nghề.
Đối với những lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp tham gia đào tạo nghề, một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp chủ động có hình thức hỗ trợ thêm dụng cụ thực hành, học liệu, như: Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và hỗ trợ phụ nữ phát triển... Song về lâu dài, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp vẫn mong muốn được tiếp cận tư vấn trực tiếp các trường hợp lao động phổ thông mất việc, chuyển việc để hỗ trợ phù hợp. Trung tâm Dịch vụ việc làm cần có sự kết nối, chia sẻ dữ liệu, thông tin người lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp tới các cơ sở giáo duc nghề nghiệp căn cứ theo lĩnh vực, thế mạnh đào tạo và địa giới hành chính, nhằm tạo điều kiện tốt nhất, giảm chi phí phát sinh do ăn ở, đi lại để thu hút người lao động tham gia học nghề”, bà Mai Thị Huệ, Phó hiệu trưởng Trường cao đẳng du lịch Hải Phòng nêu ý kiến.
Để thực hiện mục tiêu kế hoạch năm 2021 là giải quyết việc làm cho 56 nghìn lao động, theo Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Đặng Thị Mai, trong quý 4- 2021, cán bộ ngành Lao động- Thương binh và Xã hội nói chung, cán bộ Trung tâm Dịch vụ việc làm nói riêng sẽ phối hợp cán bộ công đoàn đẩy mạnh công tác kết nối đào tạo nghề và trao đổi kinh nghiệm đào tạo nhân lực giữa các doanh nghiệp cùng ngành, cùng lĩnh vực kinh doanh để hướng tới mục tiêu vừa hỗ trợ người lao động nhanh chóng tìm kiếm việc làm, vừa tạo môi trường làm việc mới thuận lợi. Từ đó giúp người lao động được bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu lao động chất lượng cao của doanh nghiệp./.
Thống kê của Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố (Sở Lao động- Thương binh và Xã hội), 9 tháng năm 2021, trên địa bàn thành phố có gần 10 nghìn lao động được hưởng trợ cấp thất nghiệp, tuy nhiên chưa đến 10% số lao động kể trên đăng ký tham gia các lớp đào tạo nghề. Thực tế trên đòi hỏi những giải pháp kịp thời, phù hợp trong công tác tư vấn, hướng nghiệp.