Ngân hàng liên kết bán bảo hiểm: Quản lý chặt, không để người vay bị “ép”

Việc bán bảo hiểm của các tổ chức tín dụng cũng cần được quản lý chặt chẽ để tránh tình trạng ép khách hàng vay vốn mua bảo hiểm. 

“Điều kiện đủ” để được vay vốn

Dự tính đầu tư xây dựng thêm nhà xưởng để cho một đơn vị khác thuê lại mở xưởng may gia công, anh Trần Quang Cảnh ở xã Ngũ Đoan (huyện Kiến Thụy) có nhu cầu vay khoảng 1 tỷ đồng. Cuối tháng 9 -2021, qua giới thiệu, anh Cảnh đến một ngân hàng thương mại ở quận Lê Chân để làm thủ tục vay vốn và được ngân hàng cho vay số tiền như mong muốn. Tuy nhiên, theo yêu cầu của nhân viên ngân hàng, để được vay vốn, anh phải mua bảo hiểm nhân thọ gói 22 triệu đồng/năm. Anh Cảnh cho biết, dù giải thích với nhân viên ngân hàng rằng gia đình đã mua bảo hiểm nhân thọ của đơn vị khác và không có nhu cầu mua thêm, song theo nhân viên ngân hàng thì đây là “điều kiện đủ” để được vay vốn. Nhận thấy vay 1 tỷ đồng để sản xuất, kinh doanh mà mỗi năm mất 22 triệu đồng chi phí không thật sự cần và hiệu quả là điều vô lý, nên anh Cảnh rút hồ sơ và đến ngân hàng khác để làm thủ tục vay vốn.

Thực tế thời gian qua cho thấy, từ khi các ngân hàng liên kết bán bảo hiểm, không riêng trường hợp anh Cảnh mà nhiều trường hợp khách hàng muốn được vay vốn phải đi kèm điều kiện mua bảo hiểm. Thực trạng này khiến người vay và dư luận bức xúc, không đồng tình.

Theo phản ánh của các ngân hàng, việc liên kết với các doanh nghiệp bảo hiểm giúp ngân hàng đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Quan trọng hơn, giúp ngân hàng tăng lợi nhuận. Tuy vậy, ngân hàng chỉ đóng vai như đại lý bán bảo hiểm. Theo đó, ngân hàng sẽ tư vấn, thông tin các vấn đề cần thiết liên quan đến gói bảo hiểm, việc mua hay không do khách hàng quyết định. Ngân hàng không ràng buộc việc mua bảo hiểm với việc vay vốn hay gắn bất kỳ dịch vụ nào của ngân hàng.

Lý thuyết là vậy, song kinh doanh bảo hiểm mang lại khoản lợi nhuận lớn cho các ngân hàng. Thực tế chứng minh, từ năm 2020 đến nay, dù ảnh hưởng của dịch COVID-19, song lợi nhuận của các ngân hàng vẫn tăng, trong đó phần lớn đến từ các khoản hoa hồng và phí phân phối bảo hiểm. Cũng từ mức lợi nhuận này, các ngân hàng giao chỉ tiêu đến từng cán bộ, nhân viên và đưa thêm tiêu chí mua bảo hiểm vào chấm điểm tín dụng. Từ áp lực chỉ tiêu nên ở một số ngân hàng vẫn diễn ra tình trạng trên.

Tăng cường kiểm tra, giám sát

Thông tin “ép” khách hàng vay vốn mua bảo hiểm được phản ánh, kiến nghị đến Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam và Bộ Tài chính. Trong tháng 5 vừa qua, Bộ Tài chính có thông tin chính thức về vấn đề này. Theo đó, pháp luật về kinh doanh bảo hiểm quy định nguyên tắc, quyền, nghĩa vụ của các bên liên quan trong kinh doanh và khai thác bảo hiểm nhằm bảo đảm việc tham gia bảo hiểm là tự nguyện, không quy định cụ thể hoặc giới hạn về sản phẩm bảo hiểm bán qua ngân hàng. Các hợp đồng đại lý bảo hiểm ký với ngân hàng cũng không yêu cầu sản phẩm bảo hiểm phải được bán kèm hay gắn với sản phẩm, dịch vụ ngân hàng. Việc ký kết và thực hiện hợp đồng đại lý bảo hiểm theo thoả thuận giữa doanh nghiệp bảo hiểm với ngân hàng... Việc quản lý, giám sát đối với nhân viên ngân hàng trực tiếp bán bảo hiểm bảo đảm tuân thủ các quy định theo hợp đồng đại lý bảo hiểm, thuộc thẩm quyền của ngân hàng.

Trước thực trạng này, NHNN cũng có văn bản gửi các NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố để chỉ đạo tăng cường công tác thanh tra, giám sát đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm, đại lý bảo hiểm của các tổ chức tín dụng (TCTD); lồng ghép nội dung thanh tra việc thực hiện chỉ đạo của NHNN liên quan đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm, đại lý bảo hiểm vào các cuộc thanh tra theo kế hoạch. Đồng thời, NHNN ban hành một số văn bản cảnh báo, chỉ đạo gửi các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, trong đó tập trung vào một số nội dung chính như: yêu cầu các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài chấp hành nghiêm các quy định tại Luật Kinh doanh bảo hiểm và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan; xử lý nghiêm những trường hợp ép khách hàng phải mua các loại bảo hiểm không thực sự cần thiết khi cấp tín dụng cho khách hàng, bảo đảm phê duyệt hồ sơ, giải ngân cho khách hàng đúng quy định; quán triệt, tuyên truyền, phổ biến pháp luật kinh doanh bảo hiểm đối với các cán bộ tín dụng và các cán bộ tham gia hoạt động đại lý bảo hiểm, trong đó đặc biệt lưu ý đối với các hành vi vi phạm pháp luật về kinh doanh bảo hiểm…

Theo Giám đốc NHNN chi nhánh Hải Phòng Lê Văn Cường, thực hiện chỉ đạo của NHNN đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm, chi nhánh quán triệt đến các ngân hàng trên địa bàn thành phố. Đến thời điểm này, Chi nhánh chưa nhận được phản ánh nào của người dân, doanh nghiệp khi vay vốn phản ánh về tình trạng này trên địa bàn. Tuy nhiên, để kịp thời ngăn chặn, không để xảy ra tình trạng ngân hàng “ép” khách hàng vay vốn mua bảo hiểm không cần thiết, chi nhánh tiếp tục kiểm tra, giám sát. Trường hợp người dân, doanh nghiệp nếu bị “ép” mua bảo hiểm có thể phản ánh trực tiếp đến chi nhánh để nắm bắt, xử lý các trường hợp có hành vi vi phạm./.

HÀ MINH - Ảnh: MINH TÚ