Nhạc sĩ Văn Cao "Tiến về Hà Nội"
(HPĐT)- Đến nay, "Tiến về Hà Nội" của nhạc sĩ Văn Cao vẫn là ca khúc gắn liền và trở thành một phần không thể thiếu của một sự kiện lịch sử trọng đại diễn ra trong những ngày tháng Mười này - Ngày giải phóng Thủ đô 10-10.
Các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô tiến vào tiếp quản Thủ đô, sáng 10-10-1954. Ảnh: TTXVN
Trong hồi ký của mình, tác giả Văn Cao từng viết: "Tôi còn nhớ trong một buổi họp chi bộ ở Liên khu 3, tôi đã hứa với các đồng chí Khuất Duy Tiến và Lê Quang Đạo. Anh Đạo nắm tay tôi và nói: "Những ca khúc của cậu làm tôi rất xúc động, (xưng hô bằng cậu tớ chứ không đồng chí gì hết) nhất là bài "Làng tôi" và "Trường ca sông Lô". Nét nhạc và lời ca thơ mộng lắm, hùng tráng lắm mà vẫn lạc quan làm mình rất nhớ Việt Bắc. Dù sao thì cái chất lãng mạn của cậu vẫn không thay đổi. Riêng bài "Trường ca sông Lô", không những lời ca hay mà nét nhạc lại rất du dương và hùng tráng nữa chứ! Vậy nếu cậu yêu Hà Nội, nhớ Hà Nội thì hãy sáng tác cho Hà Nội một bài hát vừa hùng tráng, vừa trữ tình nhé". Khi anh Đạo tiễn tôi ra về, anh đã khoác vai tôi trên đường làng một quãng dài. Anh thủ thỉ nói với tôi: "Khẩu hiệu của Trung ương là "Tất cả cho Tổng phản công!" Nhưng nếu có một bài hát cho Hà Nội đầy tình cảm, cũng là mơ ước của những người dân Thủ đô đấy!"".
Đêm ấy, ra về đi dọc đường làng Đào Xá, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây (nay thuộc hà Nội) dưới trăng sáng mờ ảo lung linh bên những rặng tre xanh là những nét nhạc đầu tiên của bài "Tiến về Hà Nội" đã đến với nhạc sĩ Văn Cao: "Trùng trùng quân đi như sóng/ Lớp lớp đoàn quân tiến về...". Chỉ hai tuần sau đó, ông viết xong ca khúc "Tiến về Hà Nội", được đăng ngay trên Báo Thủ đô hồi ấy, năm 1948. Nhạc sĩ Văn Cao cũng từng chia sẻ, trong kỷ niệm của ông khi làm Báo Thủ đô, nhạc sĩ nhớ nhất là nụ cười hồn hậu của đồng chí Lê Quang Đạo, khi ngồi nghe nhạc sĩ và các bạn hát bài "Tiến về Hà Nội".
Theo nhiều nhạc sĩ, "Tiến về Hà Nội" được xem như một bài hát mang tính dự báo về ngày giải phóng Thủ đô nhưng lại trùng khớp một cách kỳ lạ với những gì diễn ra sau đó. Vào tháng 10- 1954, Hà Nội đón những đoàn quân từ chiến khu Việt Bắc về tiếp quản. Hình ảnh những đoàn quân "đi như sóng" tiến về Hà Nội đẹp không khác gì lời bài hát mà nhạc sĩ Văn Cao đã viết từ trước đó: "Trùng trùng quân đi như sóng/ Lớp lớp đoàn quân tiến về/ Chúng ta đi nghe vui lúc quân thù đầu hàng, cờ ngày nào tung bay trên phố…/ Năm cửa ô đón mừng đoàn quân tiến về/ Như đài hoa đón mừng nở năm cánh đào…".
Nhà thơ, họa sĩ Văn Thao, con trai của nhạc sĩ Văn Cao chia sẻ, ngày Thủ đô chính thức được giải phóng, lời ca "Tiến về Hà Nội" được hát vang ở mọi ngõ phố Hà Nội. Để rồi, mỗi tháng Mười đến, "Tiến về Hà Nội" lại thổi bùng ngọn lửa yêu nước và niềm tự hào dân tộc các thế hệ mai sau./.