Bến K15 - “Km số 0” của tuyến đường huyền thoại
(HPĐT)- Là điểm xuất phát, “cột mốc số 0” của đường Hồ Chí Minh trên biển, Bến K15 có những đóng góp to lớn vào sự thành công của tuyến vận tải chiến lược chi viện miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước
Các cựu chiến binh Đoàn tàu không số trong ngày gặp lại bên Bến K15 - nơi xuất phát các chuyến tàu năm xưa. Ảnh: TIẾN ANH
Ban đầu, Bến Nghiêng được chọn làm nơi trú đậu và căn cứ xuất phát của những con tàu không số. Tuy nhiên, do địa hình nơi đây trống trải, sóng lớn nên tàu nhỏ neo đậu không an toàn, sau chuyến đi của tàu “Phương Đông 1” (tháng 10-1962), Đoàn 759 quyết định chuyển sang bến mới kín gió, ở phía dưới chân đồi Nghinh Phong.
Trước thành công của những chuyến tàu vỏ gỗ ban đầu, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương chỉ đạo đẩy nhanh việc vận chuyển, chi viện ngày càng nhiều hơn cho miền Nam. Tháng 10- 1962, Cục Tác chiến Bộ Tổng Tham mưu thay mặt Bộ Quốc phòng ký với Bộ Giao thông - Vận tải đóng mới 6 tàu vận tải vỏ sắt, có trọng tải từ 50 đến 100 tấn và giao Xưởng đóng tàu 3 (Hải Phòng) thực hiện. Để bảo đảm cho những con tàu sắt trọng tải lớn lên đường, Quân ủy Trung ương quyết định gấp rút, bí mật xây dựng cầu tàu tại Đồ Sơn. Thực hiện chỉ thị của Bộ Tổng Tư lệnh, ngày 2-12- 1962, Cục trưởng Cục Công binh giao Trung đoàn công binh 83 cùng một số cán bộ, chiến sĩ Đội 5, Phòng Doanh trại Bộ Tổng Tham mưu xây dựng doanh trại dã chiến và cầu tàu K15 ở Vạn Sét (Đồ Sơn). Cuối tháng 2-1963, cầu cảng K15 hoàn thành với tốc độ nhanh, bảo đảm kỹ thuật và tuyệt đối giữ bí mật. Ngày 17-3-1963, từ Bến K15, chiếc tàu sắt đầu tiên mang số hiệu tàu 43 do đồng chí Đinh Đạt làm thuyền trưởng, chở hơn 44 tấn vũ khí vượt hàng nghìn hải lý, thoát khỏi sự bao vây, phong tỏa của kẻ thù, cập bến Trà Vinh an toàn...
Nhờ sự đùm bọc, che chở, bảo vệ của cấp ủy Đảng, chính quyền và nhân dân thị xã Đồ Sơn, cầu tàu K15 luôn tuyệt đối an toàn, bí mật, kể cả các giai đoạn bị địch phong tỏa, đánh phá ác liệt. Nhờ vậy, trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Bến K15 - Km số 0 của đường Hồ Chí Minh trên biển trở thành căn cứ xuất phát của hầu hết các con tàu không số, vận chuyển hàng nghìn tấn vũ khí cùng nhiều đoàn cán bộ, kịp thời chi viện cách mạng miền Nam, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước. Hiệu quả vận chuyển của tuyến chi viện chiến lược trên biển tạo ra thế trận chiến tranh nhân dân rộng khắp ở chiến trường miền Nam, tạo ra sức mạnh chiến đấu và chiến thắng của dân tộc ta. Sự xuất hiện của các loại vũ khí được chi viện bằng tuyến đường này góp phần làm thay đổi cục diện chiến trường, cách đánh của quân và dân ta, là tiền đề để miền Nam đánh lớn và đánh thắng. Thành công đó có sự đóng góp to lớn của quân và dân ta tại đầu cầu Hải Phòng. Tiêu biểu trong số đó có đồng chí Hoàng Thanh Loan, sinh năm 1942, quê tại xã Trân Châu (huyện Cát Hải), là Trung đội phó Tàu C69B Tiểu đoàn 2 Đoàn 125 Quân chủng Hải quân. Trong lần chuyển hàng, sau khi bàn giao vũ khí, trang bị cho tàu C69B thì bị địch bao vây, đồng chí Loan cùng đồng đội chiến đấu kiên cường với địch và bị bắt. Sau nhiều thủ đoạn tra tấn dã man mà không khai thác được thông tin gì, đồng chí Loan bị địch sát hại. Đồng chí là tấm gương sáng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, chấp nhận hy sinh để bảo đảm bí mật, an toàn tuyến đường biển chi viện cho chiến trường miền Nam. Ngày 9-10-2014, đồng chí được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hiện nay, di tích Bến K15 chỉ còn lại 15 trụ bê tông cầu cảng nằm cách bờ khoảng 30 m trong quần thể khu du lịch sinh thái, tâm linh của Đồ Sơn. Khác với sự ra đi thầm lặng của những chuyến tàu không số ngày ấy, bến K15 bây giờ tấp nập tàu chở khách ra tham quan đảo Hòn Dáu - địa danh du lịch nổi tiếng của Đồ Sơn, con “mắt ngọc” của Hải Phòng.
Với những đóng góp to lớn đối với sự phát triển của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước nói chung, đường Hồ Chí Minh trên biển nói riêng, năm 2003, “Bến tàu không số” được công nhận là di tích cấp thành phố. Năm 2006, Quân chủng Hải quân và các cơ quan liên quan chính thức khánh thành bia tưởng niệm di tích “Bến tàu không số” và Đường Hồ Chí Minh trên biển ngay tại cầu cảng cũ, nơi xuất phát của những con tàu không số chi viện tiền tuyến lớn miền Nam. Năm 2008, “Bến tàu không số” được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia…
Trong chiến tranh, cha ông ta biết khai thác lợi thế của biển để đánh thắng quân thù; ngày nay, chiến lược phát triển kinh tế biển gắn với quốc phòng, an ninh luôn được thành phố Hải Phòng coi trọng. Thực hiện Nghị quyết 45-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, thành phố ban hành Chương trình hành động số 72-CTr/TW về thực hiện Nghị quyết 36, đưa Hải Phòng trở thành địa phương mạnh về biển, giàu từ biển, là trọng điểm phát triển kinh tế biển của cả nước. Theo đó, Hải Phòng xác định cụ thể 6 ngành, lĩnh vực biển trọng tâm của thành phố, đó là: Du lịch biển, kinh tế hàng hải, khai thác dầu khí và khoáng sản, nuôi trồng và khai thác thủy sản, công nghiệp ven biển, phát triển năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới. Trước hết, Hải Phòng phấn đấu trở thành trung tâm dịch vụ hàng hải và vận tải biển lớn của Việt Nam, có vị thế trong khu vực Đông Nam Á; phát triển công nghiệp biển, các khu kinh tế, khu công nghiệp ven biển. Phát triển khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải thành trung tâm kinh tế hiện đại của cả nước, là cửa chính mở ra biển, đồng thời đưa Hải Phòng trở thành trung tâm đóng mới và sửa chữa tàu biển lớn nhất Việt Nam… Khơi dậy tiềm năng và phát huy thế mạnh của mình, thành phố phấn đấu xây dựng và phát triển kinh tế gắn với bảo đảm an, quốc phòng, nhất là bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc, xứng đáng với sự tin tưởng, mong đợi của Đảng, Chính phủ và nhân dân cả nước./.