Bảo vật quốc gia
(HPĐT)- Tàu vận tải quân sự mang số hiệu HQ-671 (trước đó là C41 và 641) được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia từ ngày 25-11- 2017. Tàu có tải trọng 50 tấn, dài 31 m, rộng 5,8 m, chiều cao từ đáy lên cột cờ 11,7 m, có hai hầm hàng để vận chuyển hàng hóa. Trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ, tàu vận chuyển hàng nghìn tấn vũ khí, hơn 300 cán bộ cao cấp của Đảng, nhà nước và quân đội chi viện chiến trường miền Nam. Đây là con tàu duy nhất còn lại trong những con tàu không số, minh chứng cho những chiến công tiêu biểu trên con đường biển mang tên Bác.
Tàu HQ-671 tại Bảo tàng Hải quân.
Ngày 19-10-1962, tàu C41 hay còn gọi là Phương Đông 1 do thuyền trưởng Lê Văn Một và chính trị viên Bông Văn Dĩa chỉ huy, chở 30 tấn vũ khí cập bến Vàm Lũng (Cà Mau). Thành công của tàu C41 có ý nghĩa rất quan trọng, là chuyến đi đầu tiên khai thông Đường Hồ Chí Minh trên biển nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam, tạo bước ngoặt lịch sử có ý nghĩa chiến lược trong công tác chi viện miền Nam đánh giặc. Ngày 13-10-1963, tàu C41 tiếp tục thành công chuyến đột phá, chở hàng vào bến mới Lộc An, trực tiếp chi viện chiến trường Bà Rịa, góp phần quan trọng xây dựng lực lượng và tăng cường sức mạnh chiến đấu lực lượng vũ trang miền Đông Nam bộ.
Sau khi trở về miền Bắc nhận tàu vỏ sắt mới, tàu tiếp tục mang phiên hiệu 41. Ngày 6-5-1964, tàu chở 47 tấn vũ khí vào bến Cà Mau chi viện Nam bộ. Ngày 22-11-1964, tàu do thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh và chính trị viên Trần Hoàng Chiếu chỉ huy, chở 45 tấn vũ khí vào bến Vũng Rô (Phú Yên), thực hiện thành công chuyến mở bến mới ở Nam Trung bộ sau 13 ngày đêm đối mặt với bão gió và sự kiểm soát của kẻ địch…
Đêm 26-11-1966, sau 17 ngày đêm đấu trí với kẻ địch ở trên biển, tàu 41 do thuyền trường Hồ Đắc Thạnh và chính trị viên Đặng Văn Thanh chỉ huy chở 39 tấn hàng hóa và vũ khí vào bến mới Đức Phổ (tỉnh Quảng Ngãi) thành công. Nhưng do bị mắc cạn, tàu không thể ra khơi. Để tránh bị địch phát hiện và bảo đảm con đường bí mật vận chuyển, đội tàu đã nổ bộc phá hủy tàu, sau đó đi theo hướng Trường Sơn trở về miền Bắc. Đầu năm 1967, cán bộ, chiến sĩ tàu 41 nhận con tàu mới lấy tên C41 tiếp tục nhiệm vụ vận chuyển vũ khí vào chiến trường miền Nam, sau này đổi tên là 641 và HQ-671.
Trong cuộc tổng tấn công và nổi dậy mùa Xuân 1975, ngày 25-4-1975, tàu vận tải quân sự HQ-671 được giao nhiệm vụ chở vũ khí, bộ đội Đoàn 126 đặc công Hải quân đi chiến đấu giải phóng đảo Sơn Ca (thuộc quần đảo Trường Sa), góp phần vào thắng lợi trọn vẹn của dân tộc. Tháng 10-1978, tàu nhận lệnh đi tìm 7 cán bộ, chiến sĩ của đảo Phan Vinh khi đang làm nhiệm vụ bị sóng biển đánh trôi dạt. Sau 8 ngày đêm, tàu đã tìm và cứu được cả 7 người, đưa về đất liền an toàn.
Đầu năm 1988, cán bộ, chiến sĩ tàu HQ-671 tiếp tục tham gia bảo vệ đảo Đá Lớn. Ngày 14-3-1988, khi xảy ra sự kiện Gạc Ma, Cô Lin, Len Đao, tập thể cán bộ, chiến sĩ của tàu vượt qua sự ngăn chặn, uy hiếp của đối phương, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tìm kiếm cứu hộ cán bộ, chiến sĩ ở các tàu của ta bị tàu chiến nước ngoài bắn chìm.
Năm 2002, tàu HQ-671 được biên chế về Hải đội 384 Cục Hậu cần Hải quân và hiện nay được đưa vào trưng bày tại Bảo tàng Hải quân. Tàu HQ-671 vinh dự 2 lần được Nhà nước tuyên dương đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (1973 và 1989) cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Có 8 cán bộ, chiến sĩ của tàu qua các thời kỳ được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, gồm: Bông Văn Dĩa, Lê Văn Một, Đặng Văn Thanh, Dương Văn Lộc, Huỳnh Văn Sao, Phan Nhạn, Nguyễn Sơn, Hồ Đắc Thạnh.
Tàu HQ-671 mãi mãi là chứng tích lịch sử oanh liệt và sống động với nhiều thành tích, chiến công hiển hách tiêu biểu của Hải quân nhân dân Việt Nam./.