Hoạt động bảo tàng: Đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối với ngành giáo dục

Tác phẩm “Hà Nội đêm giải phóng” của họa sĩ Lê Thanh Đức trong triển lãm trực tuyến của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam nhân kỷ niệm Ngày Giải phóng Thủ đô.

Nước ta hiện có hàng trăm bảo tàng từ công lập đến tư nhân, với đa dạng lĩnh vực và thể loại. Dịch COVID-19 thời gian qua ảnh hưởng rất lớn đến các bảo tàng ở Việt Nam. Đại diện Bảo tàng Lịch sử quốc gia cho biết, số lượt khách tham quan bảo tàng hiện nay giảm khoảng 93% so với trước đại dịch. Hiện tại, bảo tàng tạm dừng phục vụ khách tham quan trực tiếp, thay vào đó mở các cuộc triển lãm trực tuyến để đáp ứng nhu cầu của công chúng.

Bảo tàng Lịch sử quốc gia nghiên cứu, cập nhật ứng dụng công nghệ hiện đại để xây dựng trưng bày 3D chuyên đề “Bảo vật quốc gia”. Bên cạnh đó, bảo tàng này tiếp tục cập nhật nội dung, công nghệ, xây dựng hoàn thiện bảo tàng ảo 3D toàn bộ hệ thống trưng bày thường trực và đăng trên website để giới thiệu rộng rãi hơn đến người dân. Từ tháng 7-2020, đơn vị tổ chức “Giờ học lịch sử online” cho học sinh ở trong và ngoài nước. Trong quý 1- 2021, 26 buổi học “Giờ học lịch sử online” được tổ chức cho 450 học sinh.

Tương tự, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam không thể mở cửa đón khách và lượng khách giảm sâu, đơn vị có những bước chuyển mình. Nhiều triển lãm online được Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam triển khai, thu hút đông đảo người xem trên website, trang mạng xã hội, kênh YouTube. Mới đây, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam ứng dụng thuyết minh đa phương tiện iMuseum VFA. Tiến sĩ Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho biết: Thông qua ứng dụng này, du khách có thể biết được thông tin tác giả, tác phẩm, những câu chuyện chung quanh tác giả, tác phẩm. Các thông tin được chuyển tải bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau. Việc triển khai ứng dụng mới kể trên không chỉ giúp du khách chủ động tham quan, tìm hiểu bảo tàng, mà còn giúp mọi người ở nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới dễ dàng tiếp cận với tác phẩm, giúp bảo tàng kết nối với đông đảo người dân trong và ngoài nước.

Còn Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam có nhiều nỗ lực đổi mới, đa dạng các hoạt động để phù hợp bối cảnh mới trong giai đoạn bị ảnh hưởng bởi COVID-19. Bảo tàng xây dựng nhiều nội dung để giới thiệu hình ảnh và câu chuyện đằng sau hiện vật, xây dựng các không gian trưng bày qua mạng xã hội để du khách có thể tìm hiểu, khám phá ngay tại nhà.

Để phát triển hệ thống bảo tàng, lan tỏa các giá trị của hoạt động này, Bộ VHTT&DL vừa có văn bản gửi các Sở VH-TT và DL trên cả nước; các bảo tàng, về việc đẩy mạnh công tác chuyển đổi số và xây dựng chương trình phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo trong hoạt động bảo tàng. Bộ VHTT và DL đề nghị các Sở, các bảo tàng triển khai xây dựng kế hoạch đẩy mạnh công tác chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng các thành tựu khoa học của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 trong hoạt động bảo tàng. Các Sở VH-TT&DL ưu tiên bố trí nguồn lực cho các bảo tàng trực thuộc thực hiện công tác chuyển đổi số. Đồng thời chú trọng đào tạo, bồi dưỡng viên chức của bảo tàng về công nghệ mới và giới thiệu các ứng dụng công nghệ có thể áp dụng tại bảo tàng.

Bên cạnh đó, các bảo tàng xây dựng cơ sở dữ liệu số về di sản văn hóa phù hợp với đối tượng, phạm vi hoạt động và điều kiện thực tế của bảo tàng để phục vụ hoạt động nghiên cứu, trưng bày, giáo dục và giới thiệu về di sản văn hóa trong không gian số. Đẩy mạnh hoạt động truyền thông trực tuyến, tổ chức các chương trình quảng bá, phát triển công chúng; xây dựng mạng lưới tổ chức, cá nhân có liên quan để phát triển hoạt động của bảo tàng trên không gian số.

Đồng thời, Bộ VH-TT và DL yêu cầu, các Sở VH-TT và DL trên cả nước chủ trì xây dựng, ký kết chương trình phối hợp các Sở Giáo dục và Đào tạo về việc sử dụng di sản văn hóa trong dạy và học để chỉ đạo các bảo tàng và các trường trên địa bàn phối hợp triển khai. Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức trực tiếp tham gia hoạt động giáo dục của bảo tàng, nhằm thực hiện hiệu quả cao việc sử dụng di sản văn hóa trong giáo dục truyền thống yêu nước, ý thức gìn giữ và tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc.

Theo Bộ VH-TT và DL, chúng ta cần đa dạng hình thức giáo dục tại bảo tàng một cách cụ thể, đó là tổ chức tham quan, trải nghiệm, trình diễn di sản văn hóa, nói chuyện chuyên đề hoặc giới thiệu trực tuyến về di sản văn hóa. Hỗ trợ chuyên môn, nghiệp vụ các trường trong việc lựa chọn, đưa các trò chơi dân gian, nghệ thuật trình diễn dân gian… vào các chương trình ngoại khóa và kết nối, mời nghệ nhân tham gia hoạt động truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể cho thế hệ trẻ./.

Khôi Nguyên