Xã Đông Sơn (huyện Thủy Nguyên): Nhiều vướng mắc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa
(HPĐT)- Từ năm 2020, xã Đông Sơn được huyện Thủy Nguyên phê duyệt chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích 22 ha đất trồng lúa năng suất thấp. Tuy nhiên, tiến độ chuyển đổi của xã Đông Sơn chậm do vướng quy hoạch.
Khu đất lúa được ông Vũ Văn Đức (thôn 4, xã Đông Sơn) đăng ký chuyển đổi sang trồng hoa màu.
Đến nay, kế hoạch, quy hoạch và phương án chuyển đổi được xã công khai rộng rãi đến nhân dân ngay từ đầu, nhưng mới có 3 trường hợp đăng ký chuyển đổi. Trong đó, Hội Nông dân xã đăng ký chuyển đổi 2 ha đất trồng lúa đang bị bỏ hoang sang trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản và 2 hộ dân đăng ký (hộ ông Vũ Văn Đức đăng ký chuyển đổi 1 ha đất trồng lúa, xen kẽ gò đống để cải tạo trồng cây hằng năm theo hình thức thuê mượn của các hộ dân; hộ ông Đoàn Văn Sinh đăng ký chuyển đổi 0,67 ha từ đất trồng lúa đang bị bỏ hoang sang nuôi trồng thủy sản luân canh). Trong số này, chỉ có 2 hộ dân thực hiện chuyển đổi, còn trường hợp của Hội Nông dân xã chưa thể triển khai vì vướng quy hoạch.
Chủ tịch Hội Nông dân xã Đông Sơn Nguyễn Văn Kiên cho biết, nhằm khắc phục tình trạng nông dân bỏ ruộng hoang, góp phần nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích, HĐND xã ban hành nghị quyết chuyên đề và giao Hội Nông dân xã xây dựng mô hình chuyển đổi diện tích kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản. Trên cơ sở này, Hội Nông dân xã đăng ký chuyển đổi 2 ha trồng lúa sang trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản theo hình thức mượn lại diện tích đất không cấy của một số hộ dân và giao một hội viên tham gia sản xuất. Tuy nhiên, việc thực hiện chuyển đổi diện tích vướng quy hoạch cũ nên chưa thể triển khai. Lý do là năm 2017, xã Đông Sơn có 50 ha đất được quy hoạch phát triển vùng trồng hoa ứng dụng công nghệ cao theo Nghị quyết của HĐND thành phố về thông qua quy hoạch khu, vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao thành phố Hải Phòng giai đoạn 2016-2025, định hướng đến năm 2030. Thành phố có chủ trương mua lại đất của dân để doanh nghiệp phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Nhưng khi triển khai, người dân chưa đồng ý về mức giá nên việc xây dựng khu trồng hoa công nghệ cao chưa được triển khai và gần như bỏ hoang từ đó đến nay. Phần diện tích Hội Nông dân xã đăng ký chuyển đổi cũng nằm trong số diện tích 50 ha này.
Vì vướng quy hoạch, nên dù đã xin ý kiến của huyện và được biết dự án trồng hoa công nghệ cao không triển khai, nhưng Hội Nông dân chưa thể triển khai. Theo quy định, khi quy hoạch không triển khai phải công bố bỏ quy hoạch cũ. Cách đây nhiều năm, địa phương đã có “bài học kinh nghiệm” từ quy hoạch treo trên địa bàn. Từ thực tế này, xã Đông Sơn kiến nghị huyện Thủy Nguyên báo cáo thành phố rà soát quy hoạch khu trồng hoa ứng dụng công nghệ cao. Trường hợp dự án không triển khai nữa thì điều chỉnh, đưa ra khỏi quy hoạch để địa phương triển khai chuyển đổi, tránh tình trạng bỏ đất hoang, lãng phí như hiện nay.
Điều khó khăn nữa là trước thông tin xây dựng huyện Thủy Nguyên thành thành phố trực thuộc thành phố Hải Phòng, Đông Sơn sẽ chuyển thành phường, nhiều hộ dân đang có tâm lý giữ đất nên khi được đề nghị cho thuê hoặc cho mượn lại chỉ đồng ý thời gian ngắn (1- 2 năm). Trong khi đó, với người đầu tư nông nghiệp, để chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhất là trồng cây ăn quả, cần thời gian 7 -10 năm. Do đó, việc vận động, khuyến khích các hộ đầu tư chuyển đổi cơ cấu cây trồng rất khó khăn do các hộ đều “ngại”, lo đầu tư không đủ thời gian thu hồi vốn.
Theo Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Thủy Nguyên Phạm Quang Thanh, chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa là nội dung quan trọng để tái cơ cấu lĩnh vực trồng trọt, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp. Từ năm 2018, HĐND huyện Thủy Nguyên ban hành nghị quyết chuyên đề về phê duyệt nhiệm vụ, giải pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa sang trồng cây hằng năm khác, cây lâu năm hoặc trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản giai đoạn 2018-2020, định hướng đến năm 2025. Hằng năm, huyện đều xây dựng kế hoạch chuyển đổi cụ thể và chỉ đạo các phòng, ban, đơn vị chức năng hướng dẫn cụ thể cho các địa phương và kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh vướng mắc, khó khăn về quy hoạch của Đông Sơn được báo cáo và huyện cho chủ trương chung. Theo Nghị quyết 14 HĐND thành phố, quy hoạch 50 ha vùng trồng hoa công nghệ cao có thời gian thực hiện từ năm 2018 đến năm 2020. Đến năm nay, thời gian thực hiện quy hoạch hết hiệu lực nên địa phương có thể thực hiện chuyển đổi. Tuy nhiên, để bảo đảm tránh các vướng mắc phát sinh tương tự, huyện kiến nghị thành phố quan tâm rà soát lại các quy hoạch trên đất lúa không khả thi hoặc chậm triển khai để có hướng điều chỉnh phù hợp, tránh tình trạng lãng phí tài nguyên./.
Theo UBND xã Đông Sơn, toàn xã có 292,87 ha đất nông nghiệp, trong đó có 159,34 ha đất trồng lúa. Từ năm 2020, với mục đích nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích, huyện Thủy Nguyên có chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa, xã đề xuất và được phê duyệt chuyển đổi 22 ha. Trong đó, 10 ha đất trồng lúa tại các xứ đồng Đường Đa, Đường Phổng, cây Chay chuyển sang trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản. Tại các xứ đồng Mả Bò, Bẩy Mẫu, Cây Đề, Ổng Vỏ, được phê duyệt 12 ha đất trồng cây hằng năm.