Tăng cường quản lý, bảo vệ động vật hoang dã

Cán bộ Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng vận động hộ dân nuôi động vật hoang dã quý hiếm trả một số cá thể về môi trường tự nhiên. 

Khó khăn trong việc nuôi, quản lý

Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng, hiện trên địa bàn thành phố có 35 cơ sở nuôi động vật hoang dã với 2.075 cá thể. Trong đó 9 cơ sở nuôi tổng số 22 cá thể gấu; một số cơ sở nuôi cá sấu, cầy vòi, hươu, nhím, rắn hổ mang, rắn hổ trâu… Hầu hết các cơ sở nuôi này có quy mô nuôi nhỏ lẻ, diện tích chuồng trại có khoảng 50-100 m2. Hiện các cơ sở gặp khó khăn trong việc nuôi động vật hoang dã sinh trưởng và sinh sản, song vẫn phải duy trì hoạt động do không xuất bán được hoặc có quy định chặt chẽ hơn trong việc khai thác, bán sản phẩm.

Khó khăn nhất là các cơ sở nuôi gấu. Trước đây, các hộ chủ yếu nuôi gấu lấy mật, song, những năm gần đây, gấu được xếp vào loài động vật hoang dã nguy cấp cần bảo tồn nên các hộ nuôi không được phép trao đổi, mua bán hay hút mật gấu. Ông Đào Mạnh Hoài, ở xã Cổ Am, huyện Vĩnh Bảo (một trong những hộ đang nuôi nhiều cá thể gấu nhất trên địa bàn thành phố với 7 con gấu) cho biết, gấu nuôi ngày càng già, việc nuôi rất khó khăn. Gia đình ông không chỉ chú trọng việc bảo đảm khẩu phần ăn cho gấu hằng ngày mà còn phải phòng, chống dịch bệnh cho đàn gấu.

Không chỉ khó khăn trong quá trình nuôi, việc quản lý các cơ sở nuôi đang gặp vướng mắc. Theo lãnh đạo Phòng Bảo vệ rừng và Tài nguyên thiên nhiên (Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng), nuôi động vật hoang dã là một trong những biện pháp để bảo tồn nguồn gien, hạn chế đánh bắt từ tự nhiên, đồng thời mang lại hiệu quả kinh tế cho các hộ gia đình. Từ khi Nghị định số 06/2019/NĐ-CP có hiệu lực, các cơ sở nuôi động vật hoang dã có căn cứ pháp lý để phát triển sản xuất. Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng thực hiện các thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký nuôi (nếu có nguồn gốc vật nuôi hợp pháp, bảo đảm vệ sinh môi trường); mã số trang trại đối với việc nuôi động vật hoang dã sinh sản; vận động hộ nuôi gấu bàn giao gấu cho các trung tâm cứu hộ…

Tuy nhiên, hiện việc vận động các hộ nuôi bàn giao gấu cho các trung tâm cứu hộ gặp khó khăn vì các hộ này mong muốn nhà nước hỗ trợ chi phí nuôi mới bàn giao, không tự nguyện giao nộp. Việc nuôi sinh sản, sinh trưởng động vật hoang dã trên địa bàn hiện nay còn mang tính tự phát, nhỏ lẻ, khi thị trường khó lưu thông, sản phẩm không có đầu ra, một số hộ bỏ hoặc giảm số lượng nuôi nhưng không thông báo tới cơ quan chức năng. Thủ tục cấp mã số cho các hộ nuôi động vật hoang dã còn phức tạp, nên một số cơ sở mất nhiều thời gian để các cơ quan chức năng đánh giá, thẩm định xong mới được cấp mã số… Bên cạnh đó, việc phân biệt nguồn gốc động vật bị thu giữ là nuôi hay buôn bán trái phép, giám định xem có thuộc danh sách động vật quý, hiếm cần bảo vệ… đều gặp vướng mắc nhất định. Đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý việc nuôi và buôn bán động vật hoang dã còn thiếu nên khó khăn trong thực thi nhiệm vụ, nhất là việc kiểm tra, xử lý vi phạm đối với trường hợp buôn bán động vật hoang dã trái phép.

Phối hợp quản lý chặt, đúng quy định

Hải Phòng có hệ thống giao thông phát triển, là điều kiện thuận lợi để các hộ gây nuôi động vật hoang dã có thể kinh doanh, buôn bán sản phẩm. Nếu quản lý không tốt, sẽ dẫn tới tình trạng buôn bán động vật hoang dã trái phép. Hơn nữa, nếu cơ sở nuôi giữ động vật hoang dã hung dữ như: cá sấu, nhím… để các động vật này thoát ra cộng đồng sẽ gây nguy hiểm cho mọi người.

Để quản lý tốt các cơ sở nuôi nhốt động vật hoang dã, UBND thành phố ban hành Chỉ thị số 13 năm 2019 về việc tăng cường công tác quản lý, bảo vệ động vật hoang dã trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Theo đó, UBND thành phố yêu cầu các sở, ban, ngành chức năng, địa phương tăng cường tuyên truyền tới cán bộ và người dân nâng cao nhận thức và chấp hành nghiêm về việc bảo vệ các loài động vật hoang dã, nhất là các loài động vật hoang dã quý, hiếm. Các cơ quan thực thi pháp luật như: Cục Hải quan, Cục Quản lý thị trường, Bộ đội Biên phòng, Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng tăng cường phối hợp liên ngành, thường xuyên hướng dẫn các cơ sở gây nuôi động vật hoang dã thực hiện việc nuôi và khai báo đúng quy định. Đối với việc nuôi giữ một số động vật quý hiếm nguy cấp, thành phố tiến tới chấm dứt việc nuôi nhốt gấu tại các hộ dân trên địa bàn. Từ đầu năm 2021, UBND thành phố chỉ đạo các cơ quan, đơn vị tăng cường vận động các hộ nuôi nhốt gấu tự nguyện bàn giao cho các trung tâm cứu hộ.

Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng Phạm Văn Hiển cho biết, thời gian tới, Chi cục phối hợp chính quyền địa phương tiếp tục quản lý chặt các cơ sở gây nuôi động vật hoang dã. Đơn vị cử cán bộ rà soát, tăng cường quản lý việc nuôi động vật hoang dã trên địa bàn, thẩm định các điều kiện nuôi của các cơ sở trước khi cấp giấy đăng ký trại nuôi, phấn đấu 100% số cơ sở nuôi động vật hoang dã sinh sản được cấp mã số. Bên cạnh đó, Chi cục cũng kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, nuôi giữ động vật hoang dã trái phép. Chi cục đang tích cực chuẩn bị để sớm ứng dụng phần mềm điện tử để quản lý chặt việc buôn bán, nuôi động vật hoang dã theo đúng quy định; đồng thời tuyên truyền, vận động người dân tích cực phối hợp với Kiểm lâm Hải Phòng trong việc khai báo trung thực hoạt động nuôi giữ động vật hoang dã và tự nguyện bàn giao động vật nuôi trong nhóm nguy cơ cao…/.

Bài và ảnh: HỒ HƯƠNG