Huyện Thủy Nguyên: Nhiều di tích “đợi” được trùng tu

Di tích lịch sử Phủ đường Thủy Nguyên (xã Thiên Hương) xuống cấp nghiêm trọng nhưng chưa được trùng tu, nâng cấp.

Di tích “kêu cứu”

Phủ đường Thủy Nguyên (xã Thiên Hương) được công nhận di tích lịch sử cấp thành phố vào năm 2017. Di tích là minh chứng lịch sử của thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc và kháng chiến chống thực dân Pháp của Đảng bộ, chính quyền, quân và dân Thủy Nguyên. Tuy nhiên, di tích này đang xuống cấp nghiêm trọng. Phần lớn các hoành đều bị mục rỗng, cửa bị xuống cấp, mái bị xô và phần tường bao đều bị bong tróc. Theo Chủ tịch UBND xã Thiên Hương Đồng Văn Thăng, sau nhiều năm được giao quản lý, trước thực trạng xuống cấp của di tích, địa phương có đầu tư sửa chữa. Tuy nhiên, do nguồn kinh phí hạn hẹp nên quy mô sửa chữa nhỏ, mới dừng ở việc trát lại các tường bị bong tróc nhưng vẫn không ngăn được sự xuống cấp của di tích. Trước thực trạng này, xã kiến nghị với huyện và được chỉ đạo lập hồ sơ để đưa vào danh mục các di tích công trợ từ nguồn ngân sách thành phố. Thế nhưng, khi được thông tin nguồn công trợ là 300 triệu đồng, địa phương “từ chối” vì với mức kinh phí này không thể trùng tu, tôn tạo di tích được. Bên cạnh đó, với di tích lịch sử, việc huy động nguồn xã hội hóa càng khó khăn.

Theo báo cáo của UBND huyện Thủy Nguyên, không riêng xã Thiên Hương gặp khó khăn trong huy động nguồn lực xã hội hóa để trùng tu, tôn tạo các di tích mà đây là khó khăn chung của các địa phương trên địa bàn huyện trong quá trình thực hiện Nghị quyết 22. Dù biết, vốn công trợ của thành phố có ý nghĩa là “vốn mồi”, làm cơ sở để các địa phương kêu gọi thêm các nguồn lực khác cùng tham gia trùng tu, tôn tạo di tích, song việc huy động rất khó khăn. Nhất là trong bối cảnh ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, các địa phương không thực hiện lễ hội, không tổ chức các hoạt động phát động với đông người tham gia, ảnh hưởng đến việc huy động nguồn kinh phí xã hội hóa để trùng tu di tích. Thực trạng này khiến không ít di tích trên địa bàn huyện xuống cấp, dù được công trợ của thành phố nhưng chưa thực hiện trùng tu, tôn tạo được như chùa Phi Liệt, chùa Dương Xuân (xã Lại Xuân), đình An Ninh Ngoại (xã An Sơn)… Bên cạnh đó, một số di tích mới trùng tu, tôn tạo các hạng mục chính, chưa triển khai thực hiện được các hạng mục phụ trợ; một số di tích dù đã hoàn thành tu bổ, nhưng chưa hoàn thành thanh toán cho đơn vị thi công…

Ưu tiên trùng tu di tích xuống cấp nghiêm trọng

Tại cuộc giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố về thực hiện Nghị quyết 22 của HĐND thành phố, Phó trưởng phòng Văn hóa – Thông tin huyện Thủy Nguyên Trần Văn Nhân cho biết, trên địa bàn Thủy Nguyên có 347 di tích thuộc các loại hình kiến trúc nghệ thuật, văn hóa, lịch sử kháng chiến, khảo cổ, tôn giáo, tín ngưỡng…Trong đó, có 89 di tích được xếp hạng (24 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, 65 di tích được xếp hạng cấp thành phố). Theo Nghị quyết 22 của HĐND thành phố, huyện có 23 di tích được công trợ kinh phí trùng tu, tôn tạo. Trong đó, năm 2018 có 3 di tích; giai đoạn 2019-2025 có 20 di tích. Từ năm 2018 đến nay, có 11 di tích được triển khai trùng tu, tôn tạo từ nguồn công trợ và 1 di tích đang hoàn thiện hồ sơ báo cáo kinh tế -kỹ thuật trình Sở Văn hóa và Thể thao thẩm định và UBND thành phố phê duyệt.

Trước thực trạng nhiều di tích xuống cấp chưa được trùng tu, tôn tạo, huyện chỉ đạo Phòng Văn hóa - Thông tin phối hợp các xã, thị trấn rà soát, đánh giá lại mức độ xuống cấp của từng di tích, xếp theo thứ tự ưu tiên; lập danh sách các di tích xuống cấp nghiêm trọng cần được trùng tu, tôn tạo để đề xuất thay thế danh mục công trợ đối với các di tích cần tu sửa cấp thiết. Đồng thời, tùy theo điều kiện kinh tế -xã hội của mỗi địa phương để tìm các giải pháp huy động nguồn lực xã hội hóa.

Tại cuộc giám sát, qua ý kiến của các sở, ngành và đại diện các Ban HĐND thành phố, từ góc độ địa phương, Phó chủ tịch HĐND huyện Thủy Nguyên Bùi Thế Hiệp cho biết, huyện sẽ nghiên cứu, cân đối một phần kinh phí để đầu tư trùng tu, tôn tạo các di tích xuống cấp đặc biệt nghiêm trọng, cấp thiết phải trùng tu, nâng cấp.

Tuy nhiên, để góp phần hỗ trợ các địa phương thực hiện tốt hơn việc trùng tu, tôn tạo các di tích, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử của các di tích, huyện Thủy Nguyên đề nghị thành phố nâng mức công trợ trùng tu, tôn tạo các di tích, nhất là đối với các di tích không phải loại hình tâm linh. Đồng thời, tiếp tục quan tâm đến công trợ kinh phí trùng tu, tôn tạo di tích lịch sử -văn hóa xếp hạng cấp thành phố giai đoạn sau 2025 để kịp thời tôn tạo, trùng tu các di tích xuống cấp; quan tâm khảo sát, nghiên cứu, đánh giá đối với các di tích cấp thành phố có giá trị nổi bật để thực hiện các dự án bảo tồn và phát huy di tích; xem xét cộng thêm tỷ lệ trượt giá đối với tổng số kinh phí công trợ/di tích đối với các di tích được công trợ sau năm 2022; chỉ đạo Sở Văn hóa và Thể thao quan tâm hướng dẫn, tạo điều kiện cho huyện trong việc đề xuất bổ sung, thay thế các di tích khác trong danh sách công trợ giai đoạn 2019-2025 theo Nghị quyết 22./.

Bài và ảnh: Hà Minh