Nâng cao hiêu quả của mô hình chăn nuôi nông hộ: Hỗ trợ ứng dụng kỹ thuật, giảm thiểu rủi ro
(HPĐT)- Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y Hải Phòng, gần đây, chăn nuôi nông hộ trên địa bàn thành phố có xu hướng giảm dần. Hiện chỉ còn hơn 45 nghìn hộ chăn nuôi quy mô nông hộ, chủ yếu là chăn nuôi gia cầm, nên chưa mang lại hiệu quả kinh tế cao. Để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩn nuôi, cần khuyến khích giảm chăn nuôi nông hộ, chuyển hướng sang đầu tư chăn nuôi trang trại quy mô, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và thân thiện với môi trường.
Người dân xã Tân Viên (An Lão) ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, an toàn sinh học vào sản xuất.
Nuôi nông hộ ngày càng kém hiệu quả
Đánh giá của Sở Nông nghiệp – Phát triển nông thôn cho thấy, chăn nuôi nông hộ ngày càng bộc lộ rõ những hạn chế, nhất là trong phòng, chống dịch bệnh. Thực tế do điều kiện chăn nuôi chưa đáp ứng đầy đủ các biện pháp vệ sinh phòng dịch, quy trình chăn nuôi an toàn sinh học, an toàn dịch bệnh luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro tái phát dịch bệnh. Vì vậy, trong một vài năm gần đây, xu hướng chăn nuôi nông hộ ngày càng giảm dần. Cụ thể, năm 2021, trên địa bàn thành phố có hơn 45 nghìn hộ chăn nuôi, giảm khoảng 20% so với năm 2018. Riêng năm 2019, dịch tả lợn châu Phi xuất hiện, chăn nuôi nông hộ giảm còn khoảng 40% số hộ tham gia.
Nguyên nhân khiến chăn nuôi quy mô nông hộ giảm, hiệu quả sản xuất không cao là do các hộ chăn nuôi không có điều kiện ứng dụng tiến bộ vào sản xuất. Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y Hải Phòng, vì chăn nuôi nông hộ, sản xuất nhỏ, nên các hộ dân không chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, chuồng trại chăn nuôi chắp vá, dễ xảy ra dịch bệnh. Không những thế, chăn nuôi nông hộ chủ yếu tự phát, người dân không tự giác kê khai hoạt động chăn nuôi theo quy định với cơ quan chức năng, nên việc phối hợp để kiểm soát, phòng, chống dịch bệnh gặp nhiều khó khăn. Theo đó, khi xảy ra dịch bệnh, phần lớn các hộ chăn nuôi quy mô nông hộ đều thiệt hại. Chị Nguyễn Thị Viền, ở xã Tân Dương (huyện Thủy Nguyên) cho biết, trước đây, nhóm chăn nuôi nông hộ ở xã có hơn 20 hộ. Do ảnh hưởng của dịch tả lợn châu Phi, nhiều hộ nuôi lợn bị thiệt hại, điều kiện chăn nuôi thiếu an toàn, nên xuất hiện tâm lý lo ngại dịch bệnh tái phát trở lại. Đến nay, dịch tuy được khống chế, song cũng chỉ còn 2-3 hộ tiếp tục chăn nuôi lợn. Các hộ khác thường chuyển sang loại vật nuôi khác.
Một số hộ chăn nuôi gia cầm quy mô nông hộ hiện cũng gặp khó khăn do giá thức ăn hỗn hợp tăng cao, cùng đó lại bị ảnh hưởng giãn cách do dịch COVID- 19, nên hiệu quả sản xuất kém, thu nhập không cao. Chị Nguyễn Thị Nhung ở thôn Khúc Giản, xã An Tiến (huyện An Lão) cho biết, từ đầu năm 2021 giá cám tăng quá cao, trong khi giá bán gà đạt thấp. Vì vậy, gia đình giảm quy mô nuôi từ 100 con gà/lứa xuống 20-30 con/lứa, chủ yếu bán cho khách quen ở địa phương.
Cần khuyến khích chăn nuôi theo mô hình trang trại
Có thể thấy, chăn nuôi nông hộ đang kém hiệu quả, nhưng chăn nuôi theo mô hình trang trại lại đạt hiệu quả cao và đó là hướng đi để tăng hiệu quả đầu tư. Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y Hải Phòng, năm 2015, địa bàn thành phố có 528 trang trại, song đến năm 2021, có hơn 900 trang trại. Trong số này, tăng nhanh nhất là trang trại chăn nuôi gia cầm. Cụ thể, năm 2015, thành phố có 388 trang trại chăn nuôi gia cầm, nhưng nay đã vượt hơn 700 trang trại. Theo kế hoạch cơ cấu lại ngành nông nghiệp thành phố Hải Phòng giai đoạn 2021 - 2025, thành phố cũng khuyến khích chăn nuôi trang trại tập trung theo quy hoạch, phát triển chăn nuôi hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, phát triển liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Vì vậy, tiến tới xóa bỏ chăn nuôi nông hộ, tập trung phát triển chăn nuôi theo quy mô trang trại là cần thiết để tăng giá trị, hiệu quả, ít thiệt hại cho người nuôi.
Để tập trung phát triển chăn nuôi trang trại, các địa phương và cơ quan chức năng cần nhắc nhở chủ trang trại tích cực ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm; tăng sản lượng nuôi một số giống chất lượng. Các trang trại cần ưu tiên phát triển các loại giống nuôi phù hợp với nhu cầu thị trường như: gà lông màu, lợn cao sản, tỷ lệ nạc hóa cao... Đạt được mục tiêu này, cần tiếp tục hỗ trợ người dân vay vốn ưu đãi mở rộng quy mô trang trại; các địa phương cần tổ chức quy hoạch vùng chăn nuôi trang trại tập trung phù hợp với quy hoạch nông thôn mới kiểu mẫu; tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục đất đai cho các trang trại có nhu cầu mở rộng quy mô trang trại; khuyến khích các trang trại dồn đổi ruộng đất hoặc đấu thầu các vùng ruộng bỏ hoang để phát triển trang trại chăn nuôi tập trung. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngoài hỗ trợ về kỹ thuật, tiếp tục kết nối doanh nghiệp với các chủ trang trại để tiêu thụ sản phẩm… theo mô hình “4 nhà”.
Hiện trên địa bàn vẫn còn nhiều hộ chăn nuôi quy mô nông hộ. Trong điều kiện chưa thể xóa bỏ ngay, vẫn cần tạo điều kiện để các hộ dân chăn nuôi bền vững, an toàn sinh học. Các cơ quan chức năng phối hợp các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, giúp người nuôi nâng cao nhận thức về công tác phòng chống dịch bệnh, giảm bớt rủi ro trong quá trình nuôi. Các cơ quan chuyên môn của Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn cần thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn các hộ chăn nuôi ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Ngoài ra, thành phố cần tiếp tục triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ vaccine tiêm phòng một số loại dịch bệnh như cúm gia cầm; viêm da nổi cục trên trâu, bò./.