Hiệp định RCEP có hiệu lực từ 2022: Thúc đẩy thương mại đa phương toàn cầu

Các nước đối tác sẽ xóa bỏ thuế quan đối với ít nhất 64% số dòng thuế ngay khi hiệp định RCEP có hiệu lực.

Trong ảnh: Cảng biển quốc tế ở Singapore. Ảnh: Reuters

Đạt mục tiêu đúng hạn

Ngày 3-11, New Zealand trở thành quốc gia mới nhất phê chuẩn Hiệp định RCEP, một ngày sau khi Australia đưa ra quyết định tương tự. Như vậy, Ban thư ký ASEAN đã nhận được văn kiện phê chuẩn/chấp thuận (IOR/A) từ 6 quốc gia thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) gồm Brunei, Campuchia, Lào, Singapore, Thái Lan và Việt Nam, cũng như từ 4 quốc gia ký kết khác gồm Australia, Trung Quốc, Nhật Bản và New Zealand. Theo quy định, thỏa thuận này sẽ tự động có hiệu lực sau 60 ngày kể từ khi đạt được số lượng IOR/A tối thiểu. Điều này có nghĩa hiệp định RCEP sẽ chính thức có hiệu lực vào ngày 1-1-2022.

Lần đầu tiên ASEAN thể hiện vai trò dẫn dắt trong mối liên kết kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương thông qua việc xây dựng một FTA với 5 đối tác lớn là Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia và New Zealand. Qua đó, hình thành nên khu vực mậu dịch tự do lớn nhất thế giới với 2,2 tỷ người tiêu dùng, tương đương 26.200 tỷ USD và chiếm gần 30% GDP của thế giới.

Các chuyên gia phân tích của New Zealand cho biết, hiệp định RCEP là một “ví dụ tuyệt vời” về cách mà hợp tác khu vực có thể mang lại những lợi ích kinh tế to lớn, giúp thiết lập thị trường xuất khẩu ổn định, lâu dài với các nước ASEAN trong bối cảnh các chuỗi cung ứng bất ổn gần đây.

Sau khi có hiệu lực đầy đủ, RCEP là hiệp định thương mại giữa 15 nền kinh tế trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. RCEP sẽ đem lại những lợi ích kinh tế to lớn cũng như khả năng tiếp cận thị trường mới cho các nhà xuất khẩu và doanh nghiệp từ đầu năm tới. RCEP sẽ loại bỏ thuế quan đối với 91% hàng hóa, đồng thời tiêu chuẩn hóa các quy định về đầu tư, sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử. Theo ước tính, hiệp định RCEP sẽ tạo ra mức tăng GDP thực tế khoảng 137 tỷ USD trong dài hạn.

Nhiều thách thức, lắm cơ hội

Việc ký RCEP sau 8 năm đàm phán là nỗ lực lớn của Việt Nam trong vai trò Chủ tịch ASEAN 2020. Hiệp định đi vào hiệu lực góp phần nâng cao vai trò và vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới. Quan trọng hơn cả, việc ký kết Hiệp định RCEP đánh dấu mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập kinh tế của Việt Nam và mang lại các lợi ích cả trong ngắn hạn cũng như dài hạn, nhất là khi Việt Nam có các mặt hàng thế mạnh như nông, thuỷ sản đáp ứng hầu hết nhu cầu thành viên.

Ở mặt trái, hiệp định RCEP cũng mang lại sức ép cạnh tranh hàng hóa với Việt Nam do nhiều đối tác trong RCEP có cơ cấu sản phẩm tương tự Việt Nam nhưng năng lực cạnh tranh và hàm lượng giá trị gia tăng cao hơn so với khả năng hiện tại của Việt Nam.

Sân chơi công bằng hơn càng khiến quy luật “mạnh thắng, yếu thua” được áp dụng quyết liệt. Đơn cử, Trung Quốc với lợi thế hàng hóa phong phú, giá rẻ cũng sẽ đặt ra những thách thức lớn đối với các mặt hàng nông, thủy sản của Việt Nam. Vì vậy, ngay cả khi mặt hàng nông, thủy sản là thế mạnh của Việt Nam, nhưng cũng chính là thách thức cạnh tranh trong khu vực RCEP này. Sân chơi dành cho doanh nghiệp Việt Nam chưa bao giờ lớn như hiện nay. Tuy nhiên, để khai thác triệt để lợi ích do hiệp định RCEP mang lại, các doanh nghiệp Việt Nam cần làm là nghiên cứu kỹ cam kết của hiệp định, cũng như chủ động nắm bắt và chuẩn bị trước về các tác động bất lợi mà hiệp định gây ra, nhất là việc gia tăng cạnh tranh ngay tại thị trường nội địa. Từ đó, doanh nghiệp trong nước có thể chủ động thay đổi tư duy kinh doanh trong bối cảnh mới, chuyển sức ép về cạnh tranh thành động lực để tự đổi mới và phát triển./.

Thái Nghiên (tổng hợp)