Chuyển đổi số tại Hải Phòng: Quyết tâm cao, hành động nhanh để vượt lên phía trước (kỳ 2)
Công nhân Nhà máy sản xuất ô tô VinFast.
Kỳ 2:
Nhìn lại để xốc tới
(HPĐT)- Mặc dù đạt nhiều kết quả, thành tựu nhưng Hải Phòng chưa tạo ra được những dấu ấn tổng thể, toàn diện về chuyển đổi số. Thậm chí, một số lĩnh vực, công việc còn “đi sau” nhiều tỉnh, thành phố bạn. Sự đầu tư cho chuyển đổi số cũng chưa tương xứng. Nhìn rõ và xác định đúng điểm xuất phát để hoạch định các bước đi cho hiện tại và tương lai là công việc cần thiết để tạo ra chuyển biến rõ rệt trong chuyển đổi số.
Những chỉ số chưa vui
Theo báo cáo kết quả đánh giá chuyển đổi số cấp bộ, cấp tỉnh năm 2020 của Bộ Thông tin và Truyền thông (TTTT) vừa công bố, Hải Phòng xếp ở vị trí thứ 21/63. Trong đó, chỉ số Chính phủ số xếp thứ 33/63, cho thấy việc xây dựng chính quyền điện tử và đầu tư cho công nghệ thông tin của Hải Phòng chưa thực sự được chú trọng. Trong khi đó, trong tốp 10, Đà Nẵng vươn lên đứng đầu. Tiếp theo đó là các địa phương như: Thừa Thiên - Huế, Bắc Ninh, Quảng Ninh, thành phố Hồ Chí Minh, Tiền Giang, Cần Thơ, Ninh Bình, Kiên Giang, Bắc Giang. Với vị trí thứ 21, Hải Phòng còn xếp sau các tỉnh:Gia Lai, Phú Thọ, Hà Nam, Lạng Sơn, Hải Dương, Bình Định, Thái Nguyên, Nam Định… Đây là kết quả không vui. Nhất là khi Hải Phòng là thành phố lớn thứ 3 cả nước, được coi là địa phương có nhiều điều kiện và yếu tố thuận lợi để chuyển đổi số nhưng nhiều năm liền chưa vươn lên được. Hơn nữa, còn thua kém nhiều tỉnh, thành phố có quy mô và điều kiện phát triển khó khăn hơn là điều rất đáng suy nghĩ. Đồng chí Nguyễn Văn Tùng, Chủ tịch UBND thành phố nhận định: Hiện nay, Hải Phòng là một trong số các địa phương thực hiện công tác chuyển đổi số thuộc nhóm yếu kém so với toàn quốc.
Còn đối với chỉ số Vietnam ICT Index, Hải Phòng có sự thụt lùi đáng lo ngại. Năm 2018, điểm số ICT của Hải Phòng xếp thứ 29/63. Trong đó, chỉ số hạ tầng kỹ thuật xếp thứ 43; hạ tầng nhân lực xếp thứ 33; ứng dụng công nghệ thông tin xếp thứ 15; dịch vụ công trực tuyến xếp thứ 15. Tuy nhiên, năm 2019 và 2020, ICT tụt xuống xếp thứ 43 và 45/63. Các chỉ số thành phần tương ứng lần lượt là 42; 42; 33; 20 (năm 2019) và 50; 38;43; 36 (năm 2020).
Sự thiếu đồng bộ và yếu kém về hạ tầng
Đồng chí Bùi Thanh Tùng, nguyên Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng cho rằng, nhiều tiêu chí chuyển đổi số của Hải Phòng được các chuyên gia đánh giá mới chỉ ở mức “trung tính” hoặc trung bình trong nhóm 10 tỉnh, thành phố đi đầu. Hiện chưa có một khảo sát, điều tra toàn diện, cũng như phương pháp luận và công thức để tính toán, đánh giá thực trạng và mức độ chuyển đổi số của thành phố (nhất là lĩnh vực kinh tế số và xã hội số). Hạ tầng kỹ thuật cho việc chuyển đổi số lĩnh vực chính quyền đã khá lạc hậu và chưa được đầu tư theo các chuẩn mới. Nền tảng quan trọng cho việc phát triển chính quyền số là việc số hóa các cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước của từng ngành và địa phương (bao gồm cả thiết lập cơ sở dữ liệu số hóa cơ bản và cập nhật dữ liệu thường xuyên), xây dựng hệ thống các cơ sở dữ liệu chuyên ngành và dùng chung “số hóa” triển khai rất chậm. Phát triển hạ tầng viễn thông chưa đồng bộ với phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội, chưa đáp ứng được nhu cầu trong cả 3 lĩnh vực: chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Thành phố chưa có các cơ chế, chính sách phù hợp để khuyến khích các doanh nghiệp viễn thông đầu tư và triển khai hạ tầng kỹ thuật mạng 5G cũng như hạ tầng Internet thế hệ mới trên địa bàn. Cùng với đó, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ thông tin hầu hết quy mô nhỏ, hiệu quả chưa cao, sức cạnh tranh thấp. Ứng dụng công nghệ thông tin nói chung, các công nghệ số nói riêng như AI, BigData, IoT, Blockchain… còn chưa trở thành ý thức, định hướng chiến lược trong phần lớn cộng đồng doanh nghiệp. Tỷ trọng và tốc độ phát triển của kinh tế số, nhất là trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ còn thấp và chậm thay đổi. Chất lượng nguồn nhân lực và tính sẵn sàng đáp ứng chuyển đổi số còn khá nhiều bất cập và chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn cũng như các mục tiêu đặt ra trong các nghị quyết, kế hoạch của Thành ủy, HĐND, UBND thành phố.
Theo Phó giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông Vũ Đại Thắng, sự đầu tư cho chính quyền điện tử của Hải Phòng chưa tương xứng, còn rất thấp so với sự phát triển kinh tế và mặt bằng chung của cả nước. Trong khi Quảng Ninh đầu tư tới hơn 700 tỷ đồng, thành phố Hồ Chí Minh hơn 500 tỷ đồng, tỉnh miền núi như Lào Cai cũng lên tới hơn 300 tỷ đồng hay Bến Tre 300 tỷ đồng; An Giang, Hà Tính, Long An… cũng ở mức hơn 200 tỷ đồng, thì ở Hải Phòng chỉ tính được bằng con số vài chục tỷ đồng mỗi năm. Do quá trình đầu tư dàn trải, không tập trung và chưa ưu tiên tính hệ thống nên hiện nay hạ tầng số và công nghệ thông tin chưa bảo đảm tạo ra nền móng cho công cuộc chuyển đổi số. Trung tâm dữ liệu của thành phố chưa được đầu tư. Cơ sở dữ liệu dùng chung mới bước đầu được thực hiện, cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa được xây dựng dựa trên nền tảng một mô hình kiến trúc tổng thể chung nên rất khó khăn trong chia sẻ, trao đổi, tổng hợp, khai thác dữ liệu liên ngành.
Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng cũng nhìn nhận rõ: ứng dụng công nghệ thông tin trong chỉ đạo, điều hành còn hạn chế; hạ tầng công nghệ thông tin xuống cấp, cơ sở dữ liệu manh mún, rời rạc, thiếu tính kết nối, chia sẻ dùng chung; nguồn nhân lực mỏng, thiếu cán bộ, chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ thông tin; thiếu ứng dụng, dịch vụ số phục vụ người dân, doanh nghiệp; ứng dụng công nghệ thông tin trong khối Đảng, đoàn thể thành phố còn hạn chế; công nghiệp công nghệ thông tin chủ yếu là lắp ráp; ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, kinh doanh và quản trị của doanh nghiệp còn bị động; hoạt động thương mại điện tử ở mức thấp… Nguyên nhân do một số cấp ủy Đảng, chính quyền, địa phương, đơn vị chưa thật sự quan tâm đến chuyển đổi số; tỷ lệ đầu tư phát triển công nghệ thông tin chưa tương xứng với yêu cầu phát triển; các cơ chế chính sách đầu tư, thu hút đầu tư phát triển công nghiệp công nghệ thông tin, thu hút nguồn nhân lực công nghệ thông tin chất lượng cao còn hạn chế…
(Còn tiếp)
(Kỳ 3: Bứt phá mạnh mẽ, phát huy vai trò động lực trong phát triển)