Xử lý rác thải sinh hoạt khu vực nông thôn: Tháo gỡ vướng mắc, khó khăn từ gốc (Kỳ 1)

Rác chất thành đống tại ga rác dọc đường liên xã Chiến Thắng (huyện An Lão). 

Kỳ 1:

“Quá tải” trong tập kết, xử lý

Mặc dù toàn bộ 139 xã trên địa bàn thành phố hoàn thành tiêu chí xây dựng nông thôn mới, tuy nhiên, tiêu chí về môi trường tại hầu hết các xã chưa bền vững. Nhiều tuyến đường trở thành điểm xả rác, nhiều điểm tập kết rác trở thành nguồn gây ô nhiễm, khi lượng rác thải tồn đọng “quá tải” mà không được xử lý kịp thời.

Rác thải “trưng” bên đường

Dọc hành lang đường cao tốc Hà Nội- Hải Phòng, đoạn chạy qua các xã An Thái, Mỹ Đức, Tân Viên (huyện An Lão), những túi rác như “đàn lợn con” đủ mọi sắc màu nằm lăn lóc bên vệ đường có đoạn kéo dài vài km. Rác tại đây chủ yếu là rác sinh hoạt của các hộ gia đình với hơn 50% là rác hữu cơ, như cuống rau, ruột cá, vỏ quả các loại, còn lại là rác vô cơ, như vỏ hộp sữa tươi, sữa chua, giấy, túi nilong… Do ùn ứ lâu ngày, không được thu gom nên ruồi nhặng bu bám, bốc mùi hôi thối. Người dân đi qua khu vực này chỉ còn cách đeo kín khẩu trang, điều khiển phương tiện đi thật nhanh. Nhiều người qua đây rất bức xúc về tình trạng ô nhiễm môi trường, rồi cũng lắc đầu ngao ngán vì rác quá nhiều.

Thực tế khảo sát tại các đường tỉnh 359, đoạn chạy qua các xã Tân Dương, Thủy Đường, Hòa Bình; đường tỉnh 352 đoạn qua xã Chính Mỹ (cùng huyện Thủy Nguyên); đường liên xã An Thọ, Chiến Thắng, Trường Thọ (huyện An Lão); đường tỉnh 354 đoạn chạy qua các xã Mỹ Đức, Chiến Thắng (huyện An Lão) và thị trấn Tiên Lãng, xã Kiến Thiết (huyện Tiên Lãng); đường tỉnh 361 đoạn qua các xã Minh Tân, Tân Phong, Tú Sơn (huyện Kiến Thụy); đường liên xã Thanh Lương, Cộng Hiền (huyện Vĩnh Bảo)… cho thấy rác tràn ven đường là tình trạng phổ biến. Tại hầu hết các cuộc tiếp xúc cử tri phục vụ các kỳ họp HĐND cấp xã, cấp huyện, các cuộc họp dân tại thôn, xóm, rác thải luôn là vấn đề “nóng” được người dân kiến nghị nhiều lần. Song, tại hầu hết các xã, chính quyền địa phương chưa có giải pháp tối ưu.

Phó trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện An Lão Nguyễn Đình Hợp cho biết: Huyện An Lão có 17 xã, thị trấn với hơn 130.000 nhân khẩu, phát sinh gần 115 tấn rác thải/ngày đêm. Do huyện không có bãi rác tập trung nên tại các xã đều bố trí các khu vực đổ rác tạm. Tỷ lệ thu gom rác toàn huyện đạt khoảng 97,5%. Tuy nhiên một số người dân ý thức chưa cao, nên vẫn tùy tiện vứt rác ven đường, khu dân cư.

Theo thông tin từ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thủy Nguyên, toàn huyện có khoảng 330.000 nhân khẩu tại 35 xã và 2 thị trấn, phát sinh khoảng 175 tấn rác/ngày đêm. Hiện nay, huyện thực hiện thu gom, vận chuyển, xử lý đạt khoảng 124 tấn/ngày. Số rác còn lại khoảng 51 tấn/ngày (chiếm khoảng hơn 29% lượng rác phát sinh) được tập kết tự phát tại ven đường làng, ngõ xóm, kênh mương thủy lợi, chân núi, vườn nhà.. ảnh hưởng xấu đến môi trường, gây nhiều bức xúc trong nhân dân. Đầu năm 2021, UBND huyện Thủy Nguyên phải phối hợp Khu xử lý rác thải tập trung của thành phố tại xã Gia Minh tổ chức thu gom, xử lý lượng lớn rác tồn đọng này.

Thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT), lượng rác thải chưa được thu gom chỉ chiếm 7% tổng lượng rác thải sinh hoạt phát sinh tại vùng nông thôn, tương đương với 16.123 tấn/năm. Tuy nhiên, tình trạng này gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, mất mỹ quan bởi nhiều rác tồn đọng bè phè ngay tại ven đường, nơi có đông người và phương tiện thường xuyên qua lại.

Dồn ứ các bãi rác tạm

Không chỉ bất cập với tình trạng rác vứt bừa bãi dọc các tuyến đường giao thông, các bãi rác tạm tại các xã hiện nay cũng đang quá tải. Khi rác chất thành núi, địa phương chỉ có thể xử lý tạm thời bằng cách đốt lộ thiên, phát sinh thêm khói, bụi độc hại, khiến người dân bức xúc. Như tại xã Chính Mỹ (huyện Thủy Nguyên), do bãi tập kết quá tải từ nhiều năm, không có phương án xử lý nên thường xuyên phải sử dụng biện pháp đốt rác. Người dân sống gần bãi rác phản ánh, mùi hôi thối của bãi rác đã kinh khủng, mùi khói rác còn đáng sợ hơn! Việc đốt rác ở bãi rác Chính Mỹ ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống người dân chung quanh, nhất là vào những ngày có gió Đông Bắc.

Còn tại ga rác tạm cạnh đường liên xã Chiến Thắng (huyện An Lão), nhiều đống rác sinh hoạt lớn chất cao như núi, ruồi nhặng bay quanh và bốc mùi thối nồng nặc. Hai bên rìa ga rác còn những đồ dùng bằng da, nhựa, túi nilon cháy dở. Đây là lượng rác thải tập kết của các hộ dân ở hai thôn Cốc và thôn Lộc, chờ xe của Công ty CP Thương mại du lịch Thành Vinh phối hợp Công ty TNHH môi trường Đỉnh Hoàn chở đi xử lý tại xã Kiến Thiết (huyện Tiên Lãng). Rác tại đây được phân loại, rác hữu cơ được ủ thành phân vi sinh; túi nilon được đóng kiện bán phế liệu; phần rác vô cơ nhỏ được nghiền làm gạch không nung... Ông Ngô Đình Long ở thôn Cốc cho biết: Ga rác tạm được đặt cạnh đường liên xã Chiến Thắng thường xuyên bốc mùi hôi thối, theo gió bay vào làng. Nhiều người còn đem các đồ thuộc da, nhựa, vải… ra đốt gây ô nhiễm môi trường. Người dân kiến nghị nhiều lần nhưng chính quyền địa phương vẫn chưa di chuyển, gây bức xúc cho người dân.

Theo tìm hiểu của phóng viên, tình trạng ô nhiễm phát tán ra môi trường tại bãi rác tạm Liên Khê, Kênh Giang (huyện Thủy Nguyên); bãi rác tạm Mỹ Đức, Tân Viên (huyện An Lão); Thụy Hương, Thanh Sơn (huyện Kiến Thụy); Kiến Thiết, Tiên Thắng, Cấp Tiến (Tiên Lãng); Tân Liên, Tam Đa, Hòa Bình (Vĩnh Bảo) … được người dân phản ánh nhiều trong thời gian qua. Thống kê của Sở NN-PTNT cho thấy, tại các xã thuộc địa bàn 4 huyện (An Lão, Kiến Thụy, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo) lượng rác được thu gom, vận chuyển bằng xe kéo và chôn lấp tạm thời tại các bãi rác tạm khá lớn, chiếm tỷ lệ 65% tổng lượng rác thu gom. Rác chủ yếu đổ đống tại bãi rác tạm; các bãi rác hầu hết không còn chỗ chôn lấp nên phải đốt, rồi đổ rác mới lên đốt tiếp. Nhiều bãi rác tạm không được phun thuốc khử khuẩn, không được lấp đất theo hướng dẫn của Sở Tài nguyên và Môi trường.

Trước thực trạng này, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Vĩnh Bảo Nguyễn Thị Ngọc Diệp bày tỏ: Toàn huyện có gần 187 nghìn nhân khẩu, phát sinh hơn 57,5 nghìn tấn rác/năm, tỷ lệ thu gom rác hiện đạt khoảng 94%. Tuy nhiên, các bãi tập kết rác hiện quá tải nhưng lượng rác thải sinh hoạt vẫn “ra môi trường” mỗi ngày. Bài toán rác thải nông thôn thực sự cần có lời giải càng sớm, càng tốt, bởi ảnh hưởng đến môi trường không khí, đất và nước, trực tiếp tác động đến sức khỏe người dân./.

Theo thống kê của Sở NN và PTNT, khu vực nông thôn tại Hải Phòng có khoảng 1,11 triệu người (chiếm 54,41% dân số toàn thành phố), phát sinh khoảng 653 tấn rác thải sinh hoạt/ngày. Trung bình mỗi xã tổng lượng rác thải sinh hoạt bình quân lên đến gần 5 tấn/ngày. Trong đó, 65,1% rác được chôn lấp tạm thời tại các bãi rác tạm ở địa phương, 29,2% rác được chôn lấp tập trung, 5,7% rác được xử lý bằng lò đốt rác, 7% rác thải chưa được thu gom.

--------------------

Kỳ 2: Bị “bó” bởi nhiều cái khó

TRÚC NHI - Ảnh: TRÚC LÂM