“Chiếc giày” của Thủ tướng Đức A. Merkel để lại: Liệu có ngoại cỡ ?

Tân Thủ tướng Đức Olaf Scholz. (Ảnh: DW)

Những thách thức phía trước

Nhà quan sát Jana Puglierin, Giám đốc Hội đồng Đối ngoại châu Âu tại Berlin (Đức) nhận định, áp lực hiện giờ rất lớn, Chính phủ của ông Scholz sẽ nhậm chức trong bối cảnh sức nóng gia tăng trên nhiều mặt trận. Thật vậy, hiếm có một nhà lãnh đạo Đức nào khi lên nắm quyền lại phải đối mặt cùng lúc với nhiều cuộc khủng hoảng lớn như vậy. Ngay sau khi tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng vào tháng 12 sắp tới, ông Scholz sẽ phải đối phó với tình hình dịch bệnh COVID-19 phức tạp, căng thẳng biên giới Ba Lan-Belarus gia tăng, việc Nga tăng cường triển khai quân đội ở khu vực gần sườn phía Đông Ukraine, một Trung Quốc ngày càng cứng rắn hơn và một đồng minh Mỹ ngày càng xa cách.

Chính sách đối ngoại hầu như không được ông Scholz thảo luận trong chiến dịch bầu cử Đức vừa qua, nhưng chính sách này cùng với việc ứng phó đại dịch COVID-19 có thể trở thành ưu tiên của chính quyền mới trong những tháng đầu nắm quyền. Đức sẽ đảm nhận chức chủ tịch Nhóm G7 vào tháng 1-2022 và khi đó, ông Scholz sẽ phải hướng sự chú ý vào một loạt vấn đề quốc tế cấp bách.

Đảng Dân chủ Xã hội (SPD) của ông Scholz luôn giữ lập trường ôn hòa với Nga và ủng hộ dự án Dòng chảy phương Bắc 2, tuyến đường ống dẫn khí đốt từ Nga đến Đức thông qua biển Baltic. Nhưng trong trường hợp đối đầu Nga - Ukraine gia tăng, căng thẳng thì đây sẽ là một phép thử quan trọng.

Với Trung Quốc, chính sách có vẻ phức tạp hơn. SPD gửi đi tín hiệu rằng, trước mắt, ông Scholz có thể không theo đuổi chính sách đối đầu Trung Quốc cũng như sát cánh với Mỹ trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc. Tuy nhiên, khi Bắc Kinh trở nên cứng rắn hơn trong các vấn đề quốc tế và các ngành công nghiệp của Đức giảm bớt phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, Berlin có thể thay đổi quan điểm trọng thương để mềm dẻo với Bắc Kinh có từ thời bà Merkel.

Nhiệm vụ gắn kết châu Âu

Người tiền nhiệm của ông Scholz, bà Merkel đóng vai trò quan trọng trong chính sách ngoại giao của Liên minh châu Âu (EU), giúp khối này vượt qua cuộc khủng hoảng nợ và người di cư ở châu Âu. Liệu Thủ tướng tương lai của Đức có tiếp tục đảm nhận vai trò lãnh đạo EU - hay để lại vai trò đó cho người khác, đó là điều còn phải xem xét.

Nhiều chuyên gia nhận định, ông Scholz không chỉ xây dựng được hình ảnh có phần giống với bà Merkel, mà còn thể hiện được khí chất và sự bình tĩnh trong mọi tình huống. Sự linh hoạt về chính trị sẽ giúp ông Scholz trở thành nhà lãnh đạo phù hợp có thể giải quyết những thách thức mà ông sẽ thường xuyên phải đối mặt trên cương vị thủ tướng, cũng như giữ hòa khí trong một liên minh ba bên, kết nối Đảng Xanh với Đảng Dân chủ Tự do vốn có nhiều sự khác biệt về quan điểm. Những yêu cầu khác biệt giữa 3 đảng phái có thể ảnh hưởng đến khả năng thông qua chương trình nghị sự đầy tham vọng của chính phủ mới để chuẩn bị cho một nước Đức trong tương lai với nền kinh tế không carbon và vững bước trong kỷ nguyên kỹ thuật số. Điều đó cũng tác động đến vai trò và vị thế của Đức trên trường quốc tế.

Việc ông Olaf Scholz sẽ xuất hiện như thế nào trên cương vị Thủ tướng Đức trong tháng 12 tới vẫn là vấn đề nhận được nhiều bàn luận. Giống như bà Merkel, ông được cho là người có thể đảm đương những trọng trách lớn lao. Tác giả Alexander, người viết cuốn sách bán chạy nhất về di sản của Thủ tướng Merkel nhận xét: “Bà Merkel đã vượt ra ngoài những toan tính chính trị mang tính đảng phái, bà là tiếng nói của lý trí, trở thành nhân vật trung tâm trong nền chính trị nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng. Đó là điều bà Merkel thực hiện rất thành công và là những gì ông Scholz đang hướng tới”./.

Giới phân tích dự đoán, nếu như ông Scholz bị phân tâm quá nhiều bởi những căng thẳng nội bộ thì châu Âu và thế giới chắc chắn sẽ cảm nhận được sự chấm dứt hoàn toàn của “kỷ nguyên Merkel”. Nhưng nếu mọi thứ diễn ra suôn sẻ, nước Đức dưới thời ông Scholz có thể trở thành một cường quốc giữ vai trò nòng cốt để gắn kết châu Âu, thống nhất liên minh xuyên Đại Tây Dương trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, cũng như cạnh tranh với các đối thủ chiến lược như Trung Quốc và Nga.

QUANG HUY (tổng hợp)