Hợp tác xã xây dựng mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị: Giải quyết bài toán “đầu ra” sản phẩm

Nhân viên Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thắng Thủy (huyện Vĩnh Bảo) đóng gói nông sản thu mua từ hộ sản xuất cung cấp tới các cửa hàng thực phẩm sạch. 

Giảm chi phí sản xuất, tăng thu nhập

Vụ đông năm 2021, gia đình bà Nguyễn Thị Hợi, ở thôn Chanh Chử 1, xã Thắng Thủy (huyện Vĩnh Bảo) trồng 0,7 ha rau màu. Cây trồng là các loại rau màu truyền thống như: bắp cải, súp lơ, su hào, cải ngọt, cà chua… Từ đầu vụ, bà Hợi ký hợp đồng liên kết sản xuất với HTX sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thắng Thủy áp dụng mô hình trồng rau theo tiêu chuẩn VietGAP. HTX cung ứng toàn bộ giống, vật tư phân bón trả chậm, rau đến kỳ thu hoạch được HTX liên kết với doanh nghiệp thu mua tại ruộng. Hộ sản xuất cam kết tuân thủ nghiêm túc quy trình, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc. Sản xuất theo mô hình này, trừ chi phí, bà Hợi ước tính thu lãi 10-12 triệu đồng/0,1 ha gieo trồng.

Phó giám đốc HTX sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thắng Thủy Nguyễn Chí Dũng cho biết, triển khai xây dựng mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị, ngoài gia đình bà Hợi, HTX còn liên kết với hơn 120 hộ sản xuất trên quy mô 130 ha và gần 20 doanh nghiệp, cửa hàng cung ứng thực phẩm sạch ở trong và ngoài thành phố, bảo đảm các khâu thông suốt từ “đầu vào” đến “đầu ra”. HTX phát huy vai trò cầu nối, bảo đảm quyền lợi giữa hộ sản xuất và doanh nghiệp; định hướng sản xuất, đưa vào các mô hình sản xuất mới có lợi thế cạnh tranh của địa phương, giá trị kinh tế cao như: trồng hoa cúc dược liệu, gạo Nhật J02, ớt chuông… HTX chú trọng sản xuất theo hướng an toàn, đăng ký nhãn hiệu sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, dán tem nhãn. Với cách làm này, HTX giải quyết tốt bài toán “đầu ra” đối với sản phẩm nông nghiệp trên địa bàn xã, giúp bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thay đổi tập quán canh tác, nâng cao thu nhập.

Theo Chủ tịch Liên minh HTX và doanh nghiệp thành phố Lương Minh Huệ, sau chuyển đổi mô hình hoạt động theo Luật HTX năm 2012, phần lớn các HTX nông nghiệp trên địa bàn thành phố chú trọng tham gia, xây dựng mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị, coi đây là hướng đi bền vững giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập của thành viên. Khi xây dựng thành công chuỗi giá trị, chi phí sản xuất, kinh doanh của HTX giảm 5-8%, thu nhập của thành viên tăng 20-25%, cùng nhiều lợi ích khác.

Qua rà soát sơ bộ, toàn thành phố hiện có 42 mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị có sự tham gia của các HTX, với quy mô 745 ha. Trong đó, có 29 mô hình trong lĩnh vực trồng trọt, 9 mô hình trong lĩnh vực chăn nuôi và 4 mô hình trong lĩnh vực thủy sản. 

Tháo gỡ vướng mắc, khó khăn về vốn, mặt bằng

Hiệu quả đã rõ, song một số HTX gặp khó khăn, nhất là thiếu vốn đầu tư, khi triển khai xây dựng mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị. HTX đảm nhận cung ứng giống, vật tư, phân bón cho bà con, nhưng giá vật tư cao, có thời điểm khan hiếm bởi vận chuyển khó khăn do dịch bệnh. Để chủ động nguồn giống, phân bón, HTX cần nguồn vốn lớn để đầu tư dự trữ, cung cấp cho bà con theo hình thức trả chậm. Như vậy, với các HTX yếu về vốn, khó ngay từ khâu đầu vào. Bên cạnh đó, phần lớn các HTX đang gặp khó khăn ở khâu bảo quản, chế biến sản phẩm sau thu hoạch. Nhiều HTX có nhu cầu xây dựng nhà xưởng, kho lạnh, đầu tư máy móc thiết bị phục vụ bảo quản, sơ chế sản phẩm sau thu hoạch nhằm nâng cao chất lượng, giá trị. Có HTX gặp vướng mắc trong thuê đất, tài sản bảo đảm vay vốn ngân hàng để đầu tư. Do đó, các HTX khó tham gia, xây dựng các chuỗi sản xuất quy mô lớn một cách bền vững.

Chủ tịch Liên minh HTX và doanh nghiệp thành phố Lương Minh Huệ cho rằng, để giải quyết các khó khăn trong xây dựng mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị, cần có cơ chế hỗ trợ từ trung ương, thành phố. Đồng thời, bản thân các HTX phải chủ động đổi mới phương thức hoạt động, xây dựng kế hoạch sản xuất, chú trọng phát triển các sản phẩm phù hợp nhu cầu thị trường, sản phẩm thế mạnh của địa phương có lợi thế cạnh tranh để xây dựng các chuỗi giá trị sản xuất; tích cực huy động vốn góp từ thành viên. Hiện, Chính phủ, thành phố ban hành một số cơ chế, chính sách ưu đãi hỗ trợ đầu tư phát triển sản xuất để nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị của các HTX, song thực tế triển khai, tỷ lệ và mức độ tiếp cận nguồn hỗ trợ của các HTX còn thấp.

Các HTX mong muốn thành phố, các quận, huyện quan tâm đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ cho các vùng sản xuất tập trung, nhất là các vùng sản xuất sản phẩm đặc trưng địa phương; thu hút doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà máy quy mô lớn bảo quản và chế biến nông sản sau thu hoạch. Đồng thời, tiếp tục hỗ trợ các HTX xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc sản phẩm; nâng cao năng lực quảng bá, tiếp thị sản phẩm, tham gia các hội chợ trong nước, quốc tế để tìm kiếm cơ hội hợp tác sản xuất, kinh doanh./.

Bài và ảnh: NGỌC LAN