Phim “Bố già” dự sơ tuyển Oscar 2022: “Giấc mơ ở nơi xa lắm”

Cảnh trong phim “Bố già”.

Tính đến thời điểm hiện tại, phim “Bố già” của diễn viên Trấn Thành biên kịch, đồng đạo diễn và đóng vai chính vẫn là tác phẩm tạo được sức hút, thành công nhất của điện ảnh Việt Nam. Đây là phim chiếu rạp có doanh thu 400 tỷ đồng trong thị trường nội địa, qua đó trở thành tác phẩm điện ảnh có doanh thu cao nhất từ trước đến nay ở nước ta.

Không chỉ gây tiếng vang trong nước, “Bố già” còn gây ấn tượng mạnh mẽ khi được công chiếu ở nước ngoài. Từ tháng 4-2021, bộ phim này được chiếu tại Singapore, Malaysia, Australia, Mỹ, Hong Kong (Trung Quốc). Chỉ sau một ngày ra mắt, “Bố già” có vị trí đầu bảng tại các phòng vé ở Malaysia. Trong khi đó tại thị trường Mỹ, phim lập kỷ lục với “phim Việt được chiếu tại nhiều rạp nhất tại Mỹ” và “phim Việt có số lượng đặt vé sớm nhiều nhất tại Mỹ”. Phim xác lập thêm kỷ lục doanh thu 1 triệu USD sau hơn nửa tháng chiếu tại thị trường lớn của điện ảnh thế giới là Hoa Kỳ.

Thực tế, so với mặt bằng chung của các phim được sản xuất gần đây, phim “Bố già” là tác phẩm nổi bật và có những điểm sáng nhất định. “Bố già” ít nhiều đem đến cho người xem một trải nghiệm cảm xúc về tình cha con, tình người, những cảnh quay đẹp mắt và không ít phân cảnh lấy nước mắt người xem. Song ngược lại, tác phẩm cũng để lại không ít “sạn” làm người xem tiếc nuối.

Chẳng hạn, thoại trong phim này sa đà vào kể lể, những màn cãi nhau của nhân vật có phần giáo điều, mất đi vẻ tự nhiên vốn có. Tạo hình nhân vật Ba Sang do Trấn Thành thủ vai còn chưa… già. Hoặc sự thể hiện có phần qua loa, hời hợt về ngành Y trong “Bố già” là một điểm trừ đáng tiếc.

Việc lựa chọn “Bố già” dự vòng sơ loại Oscar 2022 danh giá được xem là an toàn và tác phẩm cũng cho thấy được khả năng tiến xa nếu đặt cạnh các phim mang tính giải trí hoặc làm lại từ bản gốc nước ngoài như “Gái già lắm chiêu 5”, “Tiệc trăng máu”, “Thiên thần hộ mệnh”, “Ngốc ơi tuổi 17”, “Chị Mười Ba: 3 ngày sinh tử”… Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, để được lựa chọn vào tốp 5 tác phẩm đề cử chính thức tranh giải, nhiệm vụ của “Bố già” là bất khả thi.

Theo đạo diễn Phan Đăng Di, những bộ phim đoạt giải Oscar thường có kịch bản chặt chẽ, có cấu trúc, câu chuyện rõ ràng, dễ hiểu, đủ đơn giản nhưng đủ xúc động. Trong đó, nhân vật chính thường yếu thế, có sức vươn lên và có niềm tin vào giá trị căn bản. Giải Oscar mang màu sắc phương Tây nên những nước nói tiếng Anh sẽ có lợi thế hơn. Nếu “áp” những điều này vào “Bố già” thì tác phẩm này khó sánh kịp với hơn 90 tác phẩm của các nền điện ảnh tiên tiến trên thế giới như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Iran…

Từ trước đến nay, điện ảnh Việt chưa có tác phẩm nào lọt tới vòng đề cử chính thức tranh giải ở Oscar, hầu hết đều bị loại ngay từ vòng ngoài. Lý do vì các tác phẩm dự giải Oscar đơn thuần là những bộ phim hay về nghệ thuật, nội dung, tư tưởng, phản ánh vấn đề, bản sắc văn hóa của đất nước, kết nối được với thế giới, mang tính đại chúng, phổ quát, được kể với ngôn ngữ mới mẻ, giàu về sức lay động cảm xúc.

Điểm lại một số bộ phim từng được chọn đại diện điện ảnh Việt dự Oscar, chưa thấy phim nào mang tính toàn cầu mà vẫn chỉ quanh quẩn ở phạm vi đề tài mang đậm bản sắc dân tộc kiểu như: Dã sử (Khát vọng Thăng Long), chiến tranh (Đừng đốt, Mùi cỏ cháy, Áo lụa Hà Đông), hoặc bó gọn trong phạm vi vùng miền của một đất nước (Chuyện của Pao, Mùa len trâu). Tất cả các phim này đều được đánh giá cao trong nước, nhưng ra “biển lớn” như Oscar đều không thể vượt qua vòng sơ loại.

“Bố già” phải cạnh tranh với những tác phẩm nổi tiếng của thế giới. Nổi bật trong số này có phim “Drive my car” của Nhật Bản do đạo diễn Ryusuke Hamaguchi thực hiện. Được chuyển thể từ truyện ngắn của nhà văn nổi tiếng Haruki Murakami, “Drive my car” được bình chọn là “Phim hay nhất của năm 2021”, từng giành giải Kịch bản xuất sắc nhất tại liên hoan phim Cannes 2021.

Hoặc điện ảnh Hàn Quốc chọn “Escape from Mogadishu” tới Oscar lần này. Đây là tác phẩm điện ảnh có thành tích doanh thu ấn tượng nhất trong năm 2021, là phim Hàn Quốc đầu tiên cán mốc 2 triệu lượt người xem chỉ trong vòng 17 ngày công chiếu. Nằm “cùng bảng” với “Bố già” và những tác phẩm vừa nêu còn có “The Falls” của Đài Loan do đạo diễn Chung Mạnh Hoành nổi tiếng thực hiện. Điện ảnh Hong Kong gửi tới Oscar “Zero to hero”, Ấn Độ là “Pepples”, Thái Lan là “The Medium”. Đây đều là những phim được đánh giá cao và đặc sắc trong ngôn ngữ thể hiện, câu chuyện và thông điệp nghệ thuật không chỉ bó hẹp trong phạm vi một đất nước.

Theo nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã, phim Việt chật vật ở những ngày hội phim lớn và uy tín như Oscar vì thiếu dấu ấn dân tộc, bản sắc văn hóa ở trong đó. Giới làm nghề cũng thừa nhận, so với bạn bè quốc tế, cái thiếu ở phim Việt vẫn là tài kể chuyện, ngôn ngữ điện ảnh và tầm cỡ vấn đề đặt ra. Vì vậy việc “Bố già” có cơ hội lọt danh sách 5 tác phẩm đề cử chính thức tại giải Oscar vẫn chỉ được xem là “giấc mơ ở nơi xa lắm”./.

Khôi Nguyên