Nguy cơ “mua bệnh” từ thực phẩm chế biến sẵn

Lực lượng chức năng phát hiện hơn 7 tấn thực phẩm không bảo đảm an toàn vệ sinh tại xưởng chế biến của ông Phạm Năng Út, ở thôn 8, xã Kiến Quốc (huyện Kiến Thụy). 

Ngày 3-12, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát Môi trường (Công an thành phố) phối hợp Đội quản lý thị trường số 8 (Cục Quản lý thị trường) kiểm tra, phát hiện hộ kinh doanh của ông Phạm Năng Út, ở thôn 8, xã Kiến Quốc (huyện Kiến Thụy) bảo quản 7.500 kg lòng lợn, thịt lợn. Tại thời điểm kiểm tra, chủ hộ kinh doanh có mã số kinh doanh ở địa chỉ trên, nhưng không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc hàng hóa, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm để thu gom, sơ chế, kinh doanh các sản phẩm động vật. Ông Út khai nhận, tại khu xưởng sản xuất tự trang bị 2 container lạnh để bảo quản các loại thực phẩm. Tại đây thực phẩm được sơ chế, tẩm ướp các loại gia vị, đưa vào lò sấy khô, “biến hóa” thành các sản phẩm thịt sấy, thịt “gác bếp” được quảng bá là sản phẩm sạch, nhập về vùng nổi tiếng.

Việc sấy khô khá dễ dàng và có thể qua mặt được khách hàng nên được các cơ sở thực hiện. Ông Phạm Anh Tuấn, Giám đốc Công ty thiết bị bếp công nghiệp (quận Lê Chân) chuyên lắp đặt các hệ thống bếp, thiết bị chế biến thực phẩm cho biết: Các loại thịt gia súc, gia cầm sấy khô có thời gian bảo quản, sử dụng lâu hơn thịt chế biến bằng nhiều hình thức khác. Nguyên tắc chung của việc sấy thực phẩm tươi sống là rút độ ẩm trong buồng sấy ra ngoài, qua đó rút ngắn thời gian làm khô tự nhiên các loại thực phẩm. Thông thường, các lò sấy có 2 phần, gồm thiết bị điện trở sinh nhiệt và hệ thống quạt thông gió. Thiết bị điện trở sinh nhiệt làm nóng không khí trong buồng sấy, sau đó sử dụng quạt thông gió đẩy khí nóng mang hơi ẩm ra ngoài. Thời gian trung bình sấy khô các loại thịt lợn, bò, gà… từ 3 đến 7 giờ, tùy kích cỡ buồng sấy và loại thực phẩm.

Do việc sấy khô thực phẩm khá dễ dàng, sản phẩm thịt, nội tạng gia súc, gia cầm sấy khô khá phổ biến qua nhiều kênh bán hàng khác nhau. Trên các mạng xã hội như Facebook, Zalo, có nhiều thông tin quảng cáo các loại sản phẩm sấy khô với “mác” đặc sản của các tỉnh miền núi phía Bắc. Phổ biến nhất là thịt trâu gác bếp, thịt và lòng lợn gác bếp, dồi lợn gác bếp… Giá các loại sản phẩm này trung bình khoảng 1 triệu đồng/kg. Loại thực phẩm khô này có thời gian bảo quản dài, tiện dùng trong những ngày cuối năm bận rộn cũng như tích trữ thực phẩm khi dịch COVID-19 diễn biến phức tạp.

Tuy nhiên, khi được hỏi về cách nhận biết chất lượng các loại thực phẩm sấy, hầu hết người tiêu dùng đều cho biết là dựa vào niềm tin với người bán hàng. Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Sở Y tế) Nguyễn Văn Toản cho biết: Nếu thực phẩm sống được tẩm ướp nhiều loại gia vị, sau đó sấy khô, sẽ rất khó để xác định chất lượng bằng mắt thường. Ngay cả đối với thực phẩm rõ nguồn gốc, nhưng quá trình chế biến, sấy khô không bảo đảm an toàn vệ sinh, thực phẩm vẫn có thể bị nhiễm khuẩn, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe người sử dụng. Đơn cử, đối với 15 mẫu đơn và 3 mẫu gộp do cơ quan chức năng thu thập từ sản phẩm sấy khô từ xưởng chế biến của ông Út nêu trên, kết quả phân tích của Cục Thú y vùng 2 (Cục Thú y, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho thấy, các mẫu phẩm này có chứa virus gây bệnh tả lợn châu Phi. Do đó, người tiêu dùng cần tỉnh táo trong việc lựa chọn nơi mua các loại thực phẩm khô, thực phẩm chế biến sẵn. Thay vì đặt niềm tin vào những cá nhân bán hàng sấy khô tự phát trên mạng internet, người tiêu dùng nên tìm tới các doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh được chứng nhận đầy đủ về vệ sinh an toàn thực phẩm trong cả khâu chế biến, sản xuất và kinh doanh thực phẩm. Bên cạnh đó, các cơ sở chế biến thực phẩm tự phát thường ở khu vực ven đô, nằm giữa khu dân cư, do đó, chính quyền địa phương cần tăng cường rà soát địa bàn, vận động người dân tố giác, xử lý nghiêm các cơ sở không bảo đảm an toàn vệ sinh.

Lãnh đạo Đội 3, Phòng Cảnh sát môi trường cho biết: Thực tế công tác đấu tranh với loại vi phạm này cho thấy, những cá nhân kinh doanh mua gom thực phẩm không bảo đảm chất lượng với giá rẻ, ở nhiều nơi khác nhau, tập kết lại rồi chế biến với quy mô lớn. Như vụ việc nêu trên, các loại thịt, nội tạng lợn, trâu, bò được mua từ nhiều nơi trên địa bàn thành phố và một số tỉnh lân cận. Các đầu mối gom hàng, đóng kín trong thùng xốp gửi theo xe ô tô khách về các bến xe, sau đó, người từ xưởng của ông Phạm Năng Út đến nhận. Trường hợp hàng thu gom được nhiều, các đối tượng sẽ tự chở xe tải giao tận xưởng cho ông Út, do đó rất khó để phát hiện, xử lý, tiêu hủy. Do đó, để nâng cao hiệu quả đấu tranh với loại vi phạm này, tới đây, đơn vị tiếp tục tập trung phối hợp với các đơn vị chức năng khác trong lực lượng, tăng cường triển khai các biện pháp nghiệp vụ, quản lý hoạt động vận chuyển thực phẩm. Bên cạnh đó, đơn vị cũng tăng cường phối hợp các địa phương xác định sớm những cơ sở có dấu hiệu vi phạm, hạn chế thực phẩm bẩn lưu thông trên thị trường vào dịp cuối năm./.

Khoản 4, Điều 4, Nghị định số 115/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định phạt tiền 80 triệu đến 100 triệu đồng đối với hành vi sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh để chế biến thực phẩm.

Bài và ảnh: MINH AN