Thông minh trong sử dụng công nghệ thông minh

Xây dựng những trò chơi vận động, mang tính tương tác là một giải pháp giúp trẻ em bớt sử dụng thiết bị công nghệ một cách thái quá.

Bị chi phối cảm xúc, thời gian

Tại các điểm công cộng, quán ăn, công viên, sân bay hay điểm dừng xe buýt…, không khó bắt gặp hình ảnh nhiều người trên tay cầm điện thoại thông minh, máy tính bảng và chăm chú nhìn vào màn hình. Thậm chí, cảnh nhiều nhóm bạn đi cùng nhau, nhưng người nào cũng cắm cúi điện thoại cũng là điều quen thuộc. Hay như trước đây, giờ cơm tối là thời gian gia đình quây quần, chia sẻ với nhau những câu chuyện trong ngày, thưởng thức bữa ăn ngon, thì giờ đây, khi điện thoại thông minh gần như trở thành vật bất ly thân của nhiều người, thì dù trong bữa cơm, vẫn có thành viên vừa ăn vừa “dán mắt” vào màn hình. Các cuộc trò chuyện vì vậy ít dần đi, sự lắng nghe, chia sẻ của các thành viên trong gia đình để hiểu nhau hơn cũng trở nên thưa thớt. Trên thực tế, có nhiều bạn trẻ có thể lên mạng xã hội để trải lòng về những vui, buồn trong cuộc sống, “hào phóng” nhiều thời gian để kết nối với thế giới ảo, song lại không chọn cách trò chuyện, chia sẻ với người thân của mình.

Có thể thấy rằng, công nghệ hiện đại mang lại rất nhiều lợi ích tích cực, song cũng dẫn đến nhiều tác động tiêu cực nếu người sử dụng lạm dụng quá mức. Bạn Phạm Khánh Linh, sinh năm 2002, sinh viên Trường đại học Hải Phòng thừa nhận: Có công nghệ hiện đại hỗ trợ học tập và giải trí là máy tính bảng, máy tính xách tay, hay điện thoại thông minh và internet nên thường “ỷ lại” mỗi khi cần tìm hiểu một vấn đề nào đó. Thay vì vận động suy nghĩ, trước tiên lên mạng internet tìm câu trả lời. Điều đó khiến bạn trở nên lười ghi nhớ, đọc sách. Hậu quả là khi lỡ không mang theo điện thoại thông minh hoặc không có kết nối internet, Linh rất khó khăn trong việc tư duy làm bài tập.

Tiến sĩ, bác sĩ Đàm Đức Thắng, Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần cho biết: Bệnh viện vẫn thường tiếp nhận thăm khám, điều trị cho nhiều người bệnh tuổi từ 16 đến 25, bị suy giảm sức khỏe, tinh thần vì “nghiện trò chơi điện tử”, “nghiện lên mạng”. Hiện nay, nhiều bạn trẻ dành phần lớn thời gian sử dụng điện thoại thông minh, ipad, máy vi tính để tán gẫu, xem phim, nghe nhạc, chơi những trò chơi trực tuyến. Không ít em có thể đắm chìm vào thế giới ảo thâu đêm, suốt sáng, tận hưởng sự tán dương của bạn bè trên mạng xã hội khi chinh phục được một trò chơi hay đăng một bức ảnh đẹp, song khi đối mặt với cuộc sống thực lại thấy bứt rứt, cô đơn, khó hòa nhập… Bên cạnh đó, về lâu dài, ánh sáng từ thiết bị số cũng có thể làm suy giảm thị lực khi người sử dụng thường xuyên dùng trong bóng tối.

Thay đổi từ thói quen nhỏ nhất

Theo cô giáo Nguyễn Thị Thường, Trường THCS Ngô Gia Tự (quận Hồng Bàng): Trong bối cảnh dịch COVID-19 phức tạp, học sinh, sinh viên sử dụng công nghệ thông tin ngày càng nhiều hơn để học online. Tuy nhiên, để công nghệ thật sự là phương tiện bổ trợ kiến thức, kỹ năng, giáo viên và gia đình cần định hướng các em sử dụng hợp lý, có phương pháp học tập khoa học. Đơn cử, với bộ môn Sinh học, nội dung bài tập nhóm, thảo luận đều được cô Thường xây dựng cụ thể, gắn với việc sử dụng các giáo cụ trực quan, như bộ tranh bằng các thanh nam châm ghép hình cơ thể người hoặc hình ảnh. Trong quá trình ôn tập, cô Thường sẽ đưa ra các câu hỏi gắn với sự quan sát thực tế, vốn hiểu biết của học sinh. Đồng thời, khuyến khích học sinh vẽ bản đồ tư duy để liên kết kiến thức, tránh việc học sinh tìm kiếm đáp án, bài giải trên mạng internet, sau đó “cắt, dán” một cách máy móc, thụ động để hoàn thành bài tập, mà không đầu tư “chất xám”.

Vừa qua, trên mạng xã hội Facebook khơi dậy trào lưu “Một tuần không sử dụng mạng xã hội”, “Một ngày không chạm vào công nghệ” được nhiều bạn trẻ quan tâm, thích thú. Theo đó, nhiều bạn trẻ tham gia “thử thách” chia sẻ họ mạnh dạn xóa các ứng dụng vẫn thường truy cập, ngắt kết nối internet và tìm những thú vui thay thế, như đọc sách, dọn dẹp nhà cửa, đi tập thể thao không mang theo điện thoại, ngắt kết nối wifi sau 9 giờ tối, viết những dự định sắp tới vào giấy nhớ mà không sử dụng mục ghi chú trong điện thoại, viết thư tay gửi bạn thân ở xa, thay vì nhắn tin qua điện thoại, email... Sau khi thực hiện thử thách đó, họ vui mừng nhận ra, bản thân mình có thể tự tay làm hoặc suy nghĩ nhiều điều mà không phải phụ thuộc công nghệ thông tin.

Không ai có thể phủ nhận những lợi ích mà công nghệ hiện đại mang lại, song để phát huy hiệu quả những tính năng, tiện ích của nó, các bạn trẻ cần tạo thói quen sử dụng sản phẩm công nghệ mới một cách khoa học, hợp lý. Giới trẻ nên tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội phù hợp, như văn hóa văn nghệ, ngoại khóa, tham gia các câu lạc bộ, đội, nhóm theo sở thích,… để bảo đảm sự phát triển hài hòa về văn hóa, tinh thần, gắn kết với cộng đồng./.

Chị Nguyễn Lan Hương, Bí thư Đoàn Khối các cơ quan thành phố:

Tạo thói quen sử dụng hợp lý sản phẩm công nghệ

Ngày nay, việc giới trẻ sử dụng công nghệ trong học tập, lao động trở thành thường xuyên và tất yếu trong cuộc sống. Tuy nhiên, nhiều bạn trẻ lại sa đà, dành phần lớn thời gian sử dụng điện thoại thông minh, ipad, máy vi tính để học tập và giải trí thay vì gặp gỡ, giao lưu trực tiếp với bạn bè để cùng làm bài tập nhóm, trò chuyện, vui chơi… như trước đây. Những lợi ích mà công nghệ hiện đại mang lại là điều không thể phủ nhận nhưng để phát huy hiệu quả những tính năng, tiện ích, các bạn trẻ nên tạo thói quen sử dụng sản phẩm công nghệ thông tin một cách khoa học, hợp lý, không nên quá lạm dụng và chìm đắm trong “thế giới ảo”. Các bạn trẻ nên tham gia vào các hoạt động xã hội phù hợp như: Thể thao, văn hóa văn nghệ, các hoạt động xã hội, ngoại khóa, tham gia các câu lạc bộ, đội, nhóm theo sở thích… để không phụ thuộc quá nhiều vào máy vi tính, điện thoại thông minh, Ipad.

Anh Phạm Văn Thép, phường Đằng Lâm (quận Hải An):

Quan tâm, dành nhiều thời gian với con

Nhiều bậc cha mẹ hiểu rất rõ tác hại của việc con trẻ bị lệ thuộc vào thiết bị công nghệ thông tin nên có nhiều biện pháp hạn chế con mình. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, như con lười ăn, lười chơi… từ khi còn nhỏ, rất nhiều gia đình đành phải “dỗ” bằng cách cho con xem phim hoạt hình, trò chơi điện tử trên điện thoại thông minh, ipad với thời gian dài. Trong bối cảnh thích ứng an toàn, linh hoạt với dịch bệnh COVID-19, việc học online được nhiều trường triển khai trên nền tảng kỹ thuật số, để giới trẻ không quá lạm dụng vào các thiết bị công nghệ như hiện nay, các bậc cha mẹ học sinh cần quan tâm dành nhiều thời gian hơn cho con, sắp xếp, bố trí lịch vui chơi, giải trí, ôn tập các kiến thức đã học, hướng dẫn các con trau dồi các kỹ năng thực tế trong cuộc sống, phân công phụ giúp bố mẹ làm các công việc nhà... là những cách làm cần thiết giúp con rời xa các thiết bị điện tử để thư giãn.

Cô giáo Nguyễn Thị Thùy, Trường THCS Lâm Động (huyện Thủy Nguyên):

Đầu tư hơn cho chương trình ngoại khóa, dạy kỹ năng sống

Trong quá trình giảng dạy và học tập hiện nay, thầy cô và học sinh đều cần đến công nghệ. Thiết bị điện tử như máy vi tính, ipad… giúp mỗi giáo viên chủ động với bài dạy, tài liệu sử dụng công nghệ thông tin, tham gia soạn bài giảng e-Learning… Thiết kế bài giảng với kênh hình, kênh chữ, âm thanh sống động khiến học sinh dễ thấy, dễ tiếp thu. Đặc biệt, trong thời gian học sinh học online để phòng, chống dịch COVID-19, giáo viên và học sinh dạy và học qua các phần mềm trên điện thoại thông minh và máy vi tính.

Tuy vậy, nhà trường và giáo viên nên định hướng và hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ như phương tiện phục vụ việc học chứ không sa đà vào thế giới ảo trên mạng internet. Để học sinh có thêm kiến thức thực tế, chương trình dạy thể chất, kỹ năng sống, các câu lạc bộ, các hoạt động ngoại khóa cho trẻ cần được nhà trường và giáo viên đầu tư hơn. Điều này, giúp trẻ học hỏi thêm kiến thức, giải tỏa tâm lý học tập căng thẳng, tăng cường sức khỏe thể chất và tinh thần./.

Minh Châu ghi

bài và ảnh: linh anh