Siết quy định, hạn chế cho hưởng bảo hiểm xã hội một lần
(HPĐT)- Theo thống kê của BHXH Hải Phòng, năm 2021, có gần 15.000 lao động nhận BHXH một lần, tăng gần 1.000 lao động so với năm 2020. Tại nhiều tỉnh, thành phố khác cũng trong tình trạng “báo động” khi số lao động rút BHXH một lần liên tục tăng.
Người lao động cần cân nhắc kỹ càng trước khi quyết định nhận BHXH một lần.
Trong ảnh: Công nhân Nhà máy Giày Liên Dinh (Công ty TNHH Đỉnh Vàng) trong giờ sản xuất.
Nhận “tiền tươi” vì chờ lương hưu quá lâu
Sau 1 năm chờ đợi, chị Đ.T.N., ở thị trấn Núi Đèo (huyện Thuỷ Nguyên) nhanh chóng hoàn thành hồ sơ nhận BHXH một lần, với số tiền hơn 80 triệu đồng cho 12 năm 10 tháng đóng BHXH bắt buộc. Chị N. là giáo viên đang dạy tại trường mầm non tư thục nhưng do dịch bệnh COVID-19, trường liên tục phải đóng cửa và chị nghỉ làm hơn 1 năm nay. Chị N. cho biết: “Tôi năm nay 38 tuổi, nếu đóng thêm 2 năm 2 tháng nữa để đủ 15 năm nhận lương hưu tối thiểu 45% thì tôi còn thiếu điều kiện về tuổi hưởng hưu non (quy định 45 tuổi). Còn nếu muốn được hưởng tối đa lương hưu 75% theo quy định, cần tiếp tục đóng BHXH thêm 15 năm công tác và đến 60 tuổi mới đến thời gian được hưởng lương hưu. Thời gian đóng bảo hiểm quá dài, trong khi ở tuổi này, tôi không còn dự định quay lại làm giáo viên mầm non, nên sau nhiều đắn đo, tôi quyết định rút BHXH một lần.”
Cũng quyết định nhận BHXH một lần sau hơn 1 năm nghỉ việc vì dịch bệnh, chị N.T.T., ở phường Đằng Lâm (quận Hải An) cho biết: “Năm nay tôi 40 tuổi, làm công nhân giày da và đóng BHXH được 18 năm. Tôi cũng mong muốn được nhận khoản lương hưu lúc tuổi già, nhưng bản thân không đủ sức khỏe để tiếp tục làm thêm 20 năm đến khi đủ điều kiện nhận lương hưu.
Phân tích về nguyên nhân gia tăng người lao động (NLĐ) rút BHXH một lần, Giám đốc BHXH quận Hải An Vũ Ngọc Minh cho biết: Hiện, điều kiện và thủ tục để được hưởng BHXH một lần khá dễ dàng, mức hưởng cũng hấp dẫn hơn trước, nhất là đối với người có thời gian đóng BHXH từ năm 2014 trở đi. Mặt khác, chính quy định tăng thời gian đóng BHXH dần thêm cho đến khi nam phải đóng đủ 35 năm, nữ đóng đủ 30 năm mới được hưởng mức lương hưu tối đa 75%; từ năm 2021 trở đi tăng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình đối với NLĐ làm việc trong điều kiện bình thường cho đến khi nam đủ 62 tuổi vào năm 2028 và nữ đủ 60 tuổi vào năm 2035 mới đủ điều kiện về tuổi để hưởng lương hưu cũng khiến nhiều NLĐ chọn hình thức nhận tiền BHXH một lần hoặc về hưu sớm vì cho rằng có thể lợi hơn và tâm lý “ăn chắc”.
“Tất cả các trường hợp khi đến nộp hồ sơ nhận BHXH một lần, cơ quan BHXH đều tư vấn, hướng dẫn các phương án tốt nhất đối với NLĐ nhằm “giữ” họ trong “lưới an sinh”. Bên cạnh đó, chúng tôi nỗ lực rà soát NLĐ bỏ giữa chừng, không tham gia BHXH nữa thông qua số liệu báo giảm của doanh nghiệp để có hướng khắc phục kịp thời” – ông Vũ Ngọc Minh thông tin.
Sớm có giải pháp căn cơ, hiệu quả hơn
Theo rà soát, thống kê của ngành BHXH, hơn 80% số NLĐ hưởng chế độ BHXH một lần có độ tuổi từ 20 đến dưới 40 tuổi, chủ yếu tập trung ở khu vực ngoài nhà nước. Trong đó, tập trung đông nhất ở nhóm 20 đến 30 tuổi, chiếm 42,7%; nhóm 30 đến 40 tuổi chiếm 38,2%. Bên cạnh đó, phần lớn người nhận BHXH một lần do ngừng đóng BHXH sau 1 năm nghỉ dịch (98,7%), còn số người nhận BHXH một lần khi đến tuổi về hưu nhưng chưa đủ số năm đóng BHXH tối thiểu chỉ chiếm 0,92%. Độ tuổi rút BHXH một lần đang trẻ hoá, dấy lên những lo ngại về vấn đề an sinh xã hội cũng như tính nhân văn của chính sách BHXH.
Nhằm hạn chế tình trạng trên, mới đây, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội có tờ trình trình Chính phủ đề xuất sửa đổi Luật BHXH năm 2014, trong đó có nội dung thắt chặt các điều kiện hưởng BHXH một lần. Đáng chú ý, đề xuất quy định điều kiện hưởng BHXH một lần theo hướng có lộ trình tiến tới chỉ giải quyết đối với NLĐ khi hết tuổi lao động nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu mà không có nhu cầu đóng tiếp; đề xuất quy định trường hợp chưa hết tuổi lao động mà nhận BHXH một lần thì mức hưởng thấp hơn. Đồng thời, nhằm đáp ứng mong mỏi của NLĐ khi thời gian đóng BHXH quá dài để hưởng lương hưu, trong tờ trình đề nghị xây dựng Luật BHXH (sửa đổi), điều kiện hưởng lương hưu sẽ được điều chỉnh theo hướng giảm dần số năm đóng BHXH tối thiểu từ 20 năm xuống còn 15, hướng tới 10 năm. Chính sách này giúp NLĐ dễ dàng đạt được điều kiện để hưởng lương hưu.
Phó giám đốc BHXH thành phố Nguyễn Văn Thạnh cho biết: Trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 tiếp tục ảnh hưởng đến đời sống xã hội như hiện nay, Nhà nước cần tiếp tục có thêm các gói hỗ trợ an sinh để NLĐ có thể giải quyết khó khăn trước mắt. Trong đó Nghị quyết số 68 của Chính phủ về hỗ trợ NLĐ, doanh nghiệp khó khăn do dịch bệnh COVID19; Nghị quyết 116 về hỗ trợ NLĐ và người sử dụng lao động từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp đã có sức lan tỏa, đi vào cuộc sống. Đến nay, toàn thành phố có gần 10.000 doanh nghiệp và hàng trăm nghìn NLĐ được thụ hưởng các chính sách này. Về phía cơ quan BHXH, tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, hướng dẫn NLĐ bảo lưu thời gian hoặc đóng tiếp BHXH tự nguyện để đủ thời gian tham gia, không bị gián đoạn, ảnh hưởng đến mức lương hưu sau này./.