Vườn quốc gia Cát Bà - Vì một điểm đến bền vững (*)

Vườn quốc gia Cát Bà nằm trong tổng thể quần đảo Cát Bà, là cảnh quan thiên nhiên tuyệt mỹ. Ảnh: Phan Tuấn

Suy nghĩ từ Vườn quốc gia Cát Bà

Quả thật, Vườn quốc gia Cát Bà là tặng phẩm hậu hĩnh mà thiên nhiên ban tặng con người. Tọa lạc trong vùng đảo Cát Bà đắc địa, Vườn quốc gia Cát Bà là khu bảo tồn đầu tiên của Việt Nam có phân khu bảo tồn biển với hệ động thực vật rất phong phú và đa dạng, trong đó có nhiều loài quý hiếm. Các ngọn núi, cánh rừng và vùng sinh thái của Vườn quốc gia Cát Bà rất rộng lớn và kỳ vĩ. Nếu có điều kiện, các bạn hãy một lần dành thời gian để đến tham quan trực tiếp, vì mỗi người có một tâm hồn cảm thụ thiên nhiên khác nhau.

Vườn quốc gia Cát Bà tuyệt vời như vậy, nhưng đến đây tôi cũng có nhiều trăn trở, nghĩ suy. Điều chính tôi muốn nói trong bài viết này là: dù Vườn quốc gia Cát Bà là một khu dự trữ sinh quyển thế giới đã được công nhận, nhưng dường như chúng ta vẫn chưa làm đủ để Vườn quốc gia Cát Bà có chỗ đứng lớn hơn trong lòng chính những người Việt Nam và thế giới.

Trên các phương tiện truyền thông, nhất là mạng internet, tôi chưa thấy nhiều các thông tin giới thiệu vẻ đẹp cũng như giá trị văn hóa, quảng bá về Vườn quốc gia Cát Bà. Hằng năm, Vườn quốc gia Cát Bà đón tiếp khá nhiều khách tới thăm nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng du lịch của điểm đến này. Phải chăng công tác tuyên truyền, giới thiệu về Vườn quốc gia Cát Bà chưa thực sự hiệu quả? Có thể có sự lo ngại khi khai thác du lịch nhiều sẽ phá hỏng các cảnh quan, nhưng điều này có thể kiểm soát được tốt nếu chúng ta có các biện pháp khoa học và quyết liệt. Tôi từng nghe nói nhiều về hiện tượng một số khách du lịch, nhất là các bạn trẻ khi đến các ngọn núi hay khu rừng tham quan có những hành động không đẹp, gây tổn hại đến thiên nhiên như: viết, vẽ lên đá, bẻ cành cây, bẻ thạch nhũ về làm kỷ niệm, hay chỉ là những việc xả rác ra nơi thắng cảnh… Những hành động đó tuy là số ít nhưng lại gây ra hậu quả không nhỏ với Vườn quốc gia Cát Bà.

Vì một điểm đến đích thực

Để giải quyết tình trạng Vườn quốc gia Cát Bà bị tổn hại, chúng ta không nên chỉ thực hiện những biện pháp bảo vệ tại chỗ. Theo tôi cần tăng cường giáo dục ý thức về bảo vệ và phát huy giá trị của Vườn quốc gia Cát Bà tới mọi người, nhất là thanh, thiếu niên. Chúng ta cần chủ động giáo dục giới trẻ tích cực bảo vệ và phát huy giá trị của Vườn quốc gia Cát Bà, tuyệt đối không phá hại bất cứ thứ gì thuộc về thiên nhiên. Để làm thay đổi nhận thức của một người trưởng thành là rất khó, nhưng đối với thế hệ trẻ thì chúng ta có thể làm được vì chúng ta giáo dục con người ngay từ lúc nhỏ để hình thành thói quen tốt: “Biết bảo vệ và không xâm hại các thắng cảnh tự nhiên”.

Việc giáo dục thế hệ trẻ cũng cần sự chung tay góp sức của gia đình, trường học và không thể thiếu được tác động quan trọng của các phương tiện truyền thông. Nên đưa tiết học về bảo vệ di sản thiên nhiên vào trong các môn học như Sinh vật, Địa lý. Ngoài ra nhà trường cũng cần tổ chức các hoạt động ngoại khóa bổ ích theo hướng “học mà chơi” để các em dễ tiếp thu và có hứng thú. Gia đình và cha mẹ cũng là nhân tố quan trọng trong việc giáo dục con cái có ý thức bảo vệ di sản thiên nhiên. Trẻ em cần sự động viên, khuyến khích, hỗ trợ thường xuyên của gia đình. Gia đình cần tạo môi trường thuận lợi để các em thực hành, rèn luyện thói quen tốt như không xả rác gây ô nhiễm môi trường, không bẻ cành, hái hoa, không “tiện tay nghịch ngợm” phá hại cảnh quan thiên nhiên. Trước hết, mỗi người lớn trong gia đình phải làm gương, để trẻ học và làm theo. Có như vậy, một con người có ý thức tốt mới được hình thành.

Những điều tôi nói trên đây, đó là về phía khách du lịch đến Vườn quốc gia Cát Bà. Còn về phía địa phương thì sao? Không thể phủ nhận những biện pháp tích cực mang tính quyết định của các nhà quản lý để bảo vệ tốt hơn Vườn quốc gia Cát Bà, nhưng dường như chưa đủ để thực sự “bảo vệ” tốt nhất trước những kẻ săn trộm động vật quý hiếm, những tay “lâm tặc” khai thác gỗ trái phép và những người mù quáng tin vào những kẻ xúi giục khai thác đá. Hằng ngày, hằng giờ, thềm rừng, thềm núi lại mòn đi một ít, gây không ít nguy hiểm với Vườn quốc gia Cát Bà.

Từ khi Vườn quốc gia Cát Bà trở thành khu dự trữ sinh quyển thế giới, giá trị của những rừng cây, những loài động vật quý hiếm ở đây được nhiều người biết đến hơn, và giá trị ấy cũng tăng vọt trên “chợ đen”. Vườn quốc gia Cát Bà trở thành “mỏ vàng” cho những kẻ muốn làm giàu bất chính. Địa phương cần tích cực hành động hơn nữa để bảo vệ tốt Vườn quốc gia Cát Bà trước những tác nhân gây hại.

.......................

(*) Bài viết hưởng ứng Cuộc thi sáng tác về hành trình đề cử Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long – Quần đảo Cát Bà

Đinh thành trung