Dạy thêm – học thêm: Cũng cần nhưng phải quản chặt

Hoạt động dạy thêm, học thêm được tổ chức đúng quy định sẽ mang lại hiệu quả tích cực đối với cả giáo viên và học sinh.

Trong ảnh: Học sinh Trường THCS Lê Hồng Phong (quận Ngô Quyền) học bồi dưỡng môn Toán tại trường.

Nhu cầu thực tế

Những người không đồng tình với việc dạy thêm, học thêm cho rằng các bậc cha mẹ quá kỳ vọng, mong muốn con đạt thành tích cao trong học tập để không thua "con nhà người ta", coi việc đi học thêm để “giải quyết” tình trạng con ở nhà rảnh rỗi, xem quá nhiều trò chơi điện tử... nên thúc ép con học tối ngày, khiến trẻ mất đi tuổi thơ hồn nhiên. Họ cũng phê phán một bộ phận giáo viên xuất phát từ động cơ vụ lợi, bằng nhiều cách ép học sinh học thêm gây bức xúc dư luận...

Tuy nhiên, cũng có nhiều ý kiến cho rằng, không nên cấm dạy thêm bởi trên thực tế, khi xã hội phát triển, nhu cầu học tập của con em ngày càng cao, nhất là với học sinh cuối cấp, học sinh có học lực yếu.

Có thể kể đến trường hợp của em Đỗ Minh Hiền, ở ngõ 193 phố Văn Cao (quận Hải An). Ngày em nhận thông báo đỗ vào trường THPT công lập thuộc “tốp 3” của thành phố, cả gia đình hết sức vui mừng. So với các bạn cùng lớp, sức học của Minh Hiền hơi đuối. Chị Bùi Thị Hằng, mẹ em Hiền cho biết, chương trình giáo dục hiện có nhiều thay đổi, để thi được vào trường “tốp trên” theo nguyện vọng, ngoài học chính khóa, Minh Hiền phải tăng cường bồi dưỡng, rèn luyện kiến thức thông qua những lớp học thêm mới có thể biến ước mơ thành hiện thực. Sau gần 1 năm miệt mài ôn luyện, em đỗ vào trường mong muốn...

Với em Phạm Ngọc Thanh Lâm, ở ngõ 261 phố Trần Nguyên Hãn (quận Lê Chân), để đọc trôi chảy như các bạn là cả quá trình rèn luyện vất vả. Lâm vốn nói ngọng nặng, tật này trở thành rào cản rất lớn khi em vào lớp 1. Trong các giờ tập đọc, trước sự trêu chọc của các bạn trong lớp, Lâm càng tự ti, vì vậy gia đình buộc phải cho Lâm đi học thêm. Sau nhiều tháng trời được cô giáo nhẫn nại rèn cách phát âm, Lâm tiến bộ hơn hẳn, tự tin hơn khi đọc bài trên lớp.

Cũng xuất phát từ nhu cầu của gia đình, từ 3 năm nay, vào các tối thứ 3, thứ 7 hằng tuần, vợ chồng anh Nguyễn Doãn Hào, ở ngõ 5B phố Hạ Lý (quận Hồng Bàng), lại chở con trai đến nhà thầy giáo học thêm tiếng Anh. Việc học thêm đem lại hiệu quả rõ rệt, con phản xạ nhanh, tự tin hơn khi giao tiếp, có thể theo kịp chương trình trên lớp...

Cần quản lý chặt

Việc dạy thêm, học thêm cần được nhìn nhận, đánh giá một cách khách quan, toàn diện. Theo Hiệu trưởng Trường THPT Trần Nguyên Hãn Nguyễn Minh Quý, việc dạy thêm, học thêm là tốt nếu xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của người học. Hiện hoạt động dạy thêm, học thêm được các nhà trường tổ chức theo Thông tư 17/2012/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT, Quyết định số 2050/2012/QĐ-UBND của UBND thành phố và chỉ đạo của Sở GD-ĐT trên cơ sở đội ngũ giáo viên bảo đảm chất lượng, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy và học cũng như về số tiết học theo quy định.

Hoạt động dạy thêm, học thêm được tổ chức đúng quy định sẽ tạo ra hiệu quả tích cực và là nhu cầu chính đáng của cả giáo viên và học sinh. Theo thầy Nguyễn Minh Quý, điều quan trọng hơn cả là tính nhân văn, khi thông qua hoạt động giảng dạy, bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, định hướng giáo dục, các thầy cô giúp nhiều học sinh tiến bộ thực sự, đạt được nguyện vọng bản thân. Bên cạnh đó, đây còn là động lực góp phần thúc đẩy các thầy cô không ngừng trau dồi kiến thức, nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ để “giữ chân” học sinh tại các lớp học của mình...

Cùng với cả nước, Hải Phòng đang thực hiện dạy thêm, cấp phép dạy thêm theo Thông tư 17/2012/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT. Tuy nhiên, với việc ban hành Quyết định số 2499/QĐ-BGDĐT của Bộ GD-ĐT, nhiều quy định quan trọng trong quản lý dạy thêm, học thêm như: tổ chức dạy thêm, học thêm ngoài nhà trường; yêu cầu đối với người dạy thêm; thẩm quyền cấp giấy phép tổ chức hoạt động dạy thêm, học thêm; hồ sơ cấp giấy phép; trình tự, thủ tục cấp giấy phép tổ chức hoạt động dạy thêm, học thêm; thời hạn, gia hạn, thu hồi giấy phép tổ chức hoạt động dạy thêm, học thêm, đình chỉ hoạt động dạy thêm, học thêm... hết hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2016. Hiện các địa phương vẫn thực hiện theo Thông tư 17, nhưng việc bỏ một số điều trong thông tư này khiến nhiều địa phương lúng túng, chưa biết hướng dẫn quản lý dạy thêm, học thêm ra sao…, trong khi trên thực tế, nhu cầu dạy thêm, học thêm là có thật và thực sự cần thiết. Chính vì vậy, trong khuôn khổ kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 15 vừa qua, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn đề nghị bổ sung dạy thêm vào danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện nhằm tăng cường quản lý hoạt động này. Bộ trưởng cũng cho biết, Bộ GD-ĐT đang sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 17/2012/TT-BGDĐT - văn bản pháp lý quan trọng nhất điều chỉnh hoạt động dạy thêm, học thêm hiện nay.

Như vậy có thể nói, dạy thêm, học thêm không phải là việc tiêu cực, mà ngược lại, có mặt tích cực trong thực tế hoạt động giáo dục, không nên cấm, chỉ cấm những biến tướng của dạy thêm. Điều quan trọng là ngành Giáo dục có những biện pháp quản lý chặt chẽ để tránh tình trạng lạm dụng, “thương mại hóa dạy thêm”. Bên cạnh việc tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy định về dạy thêm, học thêm cho phù hợp thực tiễn; giảm tải chương trình dạy và học; đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp kiểm tra, đánh giá, thi cử; tăng cường quản lý giáo viên trong việc thực hiện chương trình dạy học, thực hiện quy định dạy thêm, còn cần đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Có như vậy mới giúp dạy thêm, học thêm đi đúng “quỹ đạo”, thực sự phát huy được mặt tích cực, đáp ứng nhu cầu chính đáng của người học và xã hội./.

Chị Hoàng Minh Ngọc, Phó chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hải Phòng:

Nên quy định cụ thể về dạy thêm

Việc học thêm – dạy thêm được thực hiện dựa trên nhu cầu, sự tự nguyện từ cả ba bên là học sinh, cha mẹ học sinh và giáo viên. Tôi cũng thường cho con mình học thêm để nâng cao, bồi dưỡng kiến thức môn Toán và tiếng Anh trong phạm vi nhóm nhỏ, với các thầy, cô giáo giàu kinh nghiệm.

Tuy nhiên, tôi không đồng ý với việc tổ chức học thêm hay học bồi dưỡng kiến thức theo quy mô như lớp học chính khóa, với thời khóa biểu dày đặc cả ngày, nhất là trong điều kiện học online như hiện nay. Việc này không giúp bổ sung kiến thức một cách hiệu quả, còn khiến trẻ không còn thời gian tự học, có thể bị mệt mỏi, ức chế... Do đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo nên xây dựng quy định cụ thể về dạy thêm, học thêm; giao địa phương trách nhiệm quản lý, thậm chí là từng trường học. Về lâu dài, trước hết, cần giảm chương trình học, để giáo viên có thể chuyển tải hết nội dung kiến thức cơ bản trên lớp đến học sinh. Bên cạnh đó, giảm bớt việc thi cử, chỉ nên tập trung vào những nội dung quan trọng.

Chị Phạm Xuân Dung, ở phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền):

Không phụ thuộc vào học thêm

Tôi có 2 con học lớp 4 và lớp 7. Tôi chỉ đăng ký cho các con học thêm môn tiếng Anh, vẽ, âm nhạc theo sở thích và nguyện vọng của con. Ngoài giờ học trên lớp, các con tự bố trí thời gian ôn tập, bổ trợ kiến thức tại nhà.

Theo tôi, với học sinh tiểu học và THCS, nắm vững kiến thức trong sách giáo khoa là đủ để vượt qua các kỳ thi giữa kỳ hay thi hết năm học. Nếu đăng ký học thêm tràn lan, các cháu sẽ có tư duy phụ thuộc vào việc học thêm, không tự giác tìm tòi, nghiên cứu, mở rộng kiến thức được học trên lớp. Tuy nhiên, với học sinh lớp 9 và lớp 12, để chuẩn bị thi vào lớp 10 và đại học, việc học thêm các môn liên quan thi là cần thiết.

Việc dạy và học thêm sẽ mang lại hiệu quả thực tế nếu học sinh tự nguyện học - học vì nhu cầu bổ trợ kiến thức chứ không phải vì gánh nặng điểm số, hay sợ giáo viên “trù dập”, hoặc học cho bố mẹ yên tâm. Việc học thêm góp phần giúp học sinh tiến bộ hơn, hiểu sâu hơn về môn học. Còn nếu giáo viên dạy thêm sai cách, ép học sinh đi học thêm,... thì là điều đáng lên án.

Chị Nguyễn Thị Lê, ở xã An Đồng (huyện An Dương):

Bố trí cho con học thêm hợp lý

Chương trình giáo dục của Việt Nam hiện nay còn nặng, học sinh THCS, THPT phải học rất nhiều môn học cùng lúc và phải trải qua nhiều kỳ thi căng thẳng, áp lực. Tôi có hai con học lớp 9 và lớp 12 - là những năm học cuối cấp, cần nhiều kiến thức, kỹ năng để tham gia kỳ thi vào THPT và đại học. Tuy nhiên, do vợ chồng tôi đều bận đi làm, không có nhiều thời gian kèm cặp con, nên tôi đăng ký cho các con học thêm một số môn chính để rèn luyện nhuần nhuyễn hơn kiến thức.

Tôi cho rằng, các cha mẹ học sinh không nên cho con mình học thêm một cách tràn lan, theo phong trào, mà phải căn cứ nguyện vọng, sức khỏe, khả năng của con. Lịch học thêm cần được bố trí hợp lý và không quá sức, để con còn thời gian tham gia các hoạt động xã hội, hoạt động thể chất, phát triển toàn diện. Cha mẹ nên giảm áp lực, đừng ép con về mặt thành tích.

Minh Châu ghi

Bài và ảnh: Hoàng triệu