Gỡ bỏ “thẻ vàng” của EC trong khai thác thủy sản: Chuyển biến tích cực từ người dân

Nhiều tàu cá của bà con ngư dân Hải Phòng chấp hành nghiêm các quy định về chống khai thác IUU.

Trong ảnh: Tàu cá ở cảng Trân Châu (huyện Cát Hải) ra khơi khai thác cá.

Thay đổi từ nhận thức

Từ năm 2017 trở về trước, việc khai thác thủy sản của bà con ngư dân Hải Phòng diễn ra tự phát, tàu thuyền ra vào bến thiếu sự kiểm soát của các cơ quan chức năng; sản lượng, ngư trường khai thác ở đâu, các cơ quan chức năng cũng không nắm được. Nhiều tàu cá có biển số mờ, biển số rách, thiếu giấy tờ, thuyền trưởng không có bằng lái… Những bất cập này đến nay đã được khắc phục.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản thành phố Nguyễn Thanh Xuân, với sự vào cuộc tích cực, đồng bộ của các cấp, ngành, địa phương, đơn vị, sau hơn 4 năm triển khai các giải pháp gỡ bỏ thẻ vàng của EC đối với hoạt động khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) của Việt Nam, Hải Phòng đã thu được những kết quả tích cực. Đến nay, nhận thức của bà con ngư dân về chống khai thác IUU có nhiều chuyển biến so với trước đây. Theo đó, tất cả bà con ngư dân khai thác ký cam kết và từng bước thực hiện các quy định về khai thác thủy sản. Ngư dân hình thành thói quen ghi chép hồ sơ, nhật ký, báo cáo khai thác. Các tàu cá được sơn, kẻ biển số, đánh dấu theo quy định; lắp đặt, vận hành thiết bị giám sát hành trình. Các tàu cá khi xuất bến, nhập bến, sản lượng khai thác thủy sản được bốc dỡ qua Cảng cơ bản được kiểm soát theo quy định.

Ông Lê Quang Tuyến, chủ tàu HP-90538 ở phường Vạn Hương, quận Đồ Sơn phấn khởi cho biết: “Trước đây ngư dân chúng tôi hầu như không khai báo việc khai thác, không ghi sổ nhật ký theo dõi hằng ngày. Nay được sự tuyên truyền của các cấp, các ngành, gia đình tôi chấp hành đầy đủ các quy định trong khai thác, các chuyến đi biển đều có sổ nhật ký theo dõi, có khai báo xuất bến, nhập bến”. Cùng với ông Tuyến, các chủ tàu khác ở quận Đồ Sơn, ở huyện Thủy Nguyên, Cát Hải cũng dần thay đổi nhận thức về việc đánh bắt thủy sản, chấp hành nghiêm các quy định của Nhà nước trong khai thác thủy sản. Nhờ vậy, đến thời điểm này, lực lượng chức năng chưa phát hiện các tổ chức, cá nhân môi giới, tổ chức đưa tàu cá và ngư dân Hải Phòng đi khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài. Công tác quản lý tàu cá dần đi vào nền nếp. Toàn thành phố hiện có 1.069 tàu cá có hoạt động khai thác thủy sản. Trong số đó, đã có 355/359 tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, đạt tỷ lệ 98,89% (cao hơn mức bình quân chung của cả nước là 89%); 74,26% số tàu cá có giấy phép khai thác thủy sản (cả nước là 54,6%); 88,43% số tàu cá có chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm…

Linh hoạt nhiều giải pháp

Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Bá Công, thời gian qua, để thay đổi từ nhận thức đến hành động của người dân, các cơ quan, đơn vị trực thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Thông tin và Truyền thông và các địa phương thường xuyên đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về chống khai thác IUU bằng nhiều hình thức linh hoạt như: tổ chức hội nghị tuyên truyền; phổ biến thông qua các đợt kiểm tra, kiểm soát hoạt động nghề cá tại cảng cá, trên các khu vực, vùng biển thuộc phạm vi quản lý; phát thanh hằng ngày tại các cảng cá trọng điểm: Ngọc Hải (quận Đồ Sơn), Trân Châu (huyện Cát Hải)… Ngoài việc tổ chức tuyên truyền đến đông đảo ngư dân về các quy định về chống khai thác IUU, chính quyền các địa phương vùng biển phối hợp với lực lượng chức năng triển khai tới tất cả chủ tàu, thuyền trưởng tàu cá xa bờ ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài. Đồng thời, các địa phương lập danh sách tàu cá có nguy cơ cao, thường xuyên hoạt động ngoài ngư trường khai thác Hải Phòng để đưa vào diện quản lý, theo dõi đặc biệt.

Trong năm 2021, tại Cảng Ngọc Hải (quận Đồ Sơn), Trân Châu (huyện Cát Hải), Mắt Rồng (huyện Thủy Nguyên), Quán Chánh (huyện Kiến Thụy)… các quy định của pháp luật về hoạt động thủy sản và chống khai thác IUU được tuyên truyền đến tận các chủ tàu, thuyền trưởng và lao động biển tại cảng. Bên cạnh đó, bám sát khuyến nghị của EC, Văn phòng đại diện kiểm soát nghề cá thành phố tăng cường kiểm soát tàu cá xuất bến 100% đối với tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 24 m trở lên; kiểm tra nhập bến, lên cá và thu nộp nhật ký khai thác, báo cáo khai thác.

Giám đốc Ban quản lý cảng cá, bến cá thành phố Đỗ Đức Hưng cho biết, nhờ hiệu quả của việc tuyên truyền và sự phối hợp giữa các đơn vị tại cảng mà ngư dân có nhiều chuyển biến trong việc chấp hành các quy định về chống khai thác IUU, nhất là việc thông báo cho Ban quản lý biết trước một giờ khi tàu xuất bến, vào bến và nộp nhật ký khai thác. Trong năm 2021, có hơn 12.788 lượt tàu cá vào cảng, 12.717 lượt tàu cá rời cảng; giám sát sản lượng 3.890 tấn qua cảng; tiếp nhận 7.274 báo cáo khai thác và nhật ký khai thác theo quy định; kiểm tra biên bản, giám sát 219 lượt tàu cá cấp, rời cảng.

Trong năm 2022, Hải Phòng tiếp tục bám sát khắc phục 4 nhóm khuyến nghị của EC, nỗ lực triển khai quyết liệt đồng bộ các giải pháp, chỉ đạo của Trung ương, Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác bất hợp pháp của Thành ủy và UBND thành phố về chống khai thác bất hợp pháp trên địa bàn thành phố. Đồng thời tăng cường quản lý tàu cá hoạt động khai thác hải sản, nhất là đối với tàu cá hoạt động trên các vùng biển xa, kiên quyết không để xảy ra tình trạng tàu cá của thành phố khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài./.

Hải Phòng có 125 km bờ biển, hơn 4.000 km2 mặt nước biển. Hoạt động khai thác thủy sản của Hải Phòng gắn với ngư trường Vịnh Bắc bộ, trong đó có vùng đánh cá chung Việt Nam-Trung Quốc. Hiện toàn thành phố có hơn 7.000 phương tiện tàu, thuyền, trong đó gần 3.000 tàu khai thác, dịch vụ hậu cần thủy sản, ngư trường vùng biển Hải Phòng thường xuyên có hàng nghìn tàu, thuyền các loại của các tỉnh từ Quảng Ninh đến Phú Yến đến hoạt động khai thác, dịch vụ thủy sản.

TIẾN ĐẠT - Ảnh: HOÀNG PHƯỚC