Sách văn học thiếu nhi: Cú hích cho tương lai

Cuốn “Chang hoang dã - Gấu” của tác giả Trang Nguyễn, họa sĩ Jeet Zdung được mua bản quyền tại nước ngoài và phát hành toàn cầu.

Năm thành công

Khi nhìn lại văn học Việt Nam năm 2021, nhà văn Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đánh giá, văn học thiếu nhi, mảng sách viết cho trẻ nhỏ là một trong hai điểm nổi bật nhất của văn học Việt trong năm vừa qua. Sách thiếu nhi tạo được sự chú ý, khi liên tục có những tựa sách hay được ra mắt, được trao giải thưởng trong nước cũng như nhiều tác phẩm được mua bản quyền phát hành ở nước ngoài.

Những tác phẩm văn học thiếu nhi nổi bật của năm 2021 có thể kể đến tác phẩm “Đi trốn” (Bình Ca), bộ truyện “Khác biệt mới tuyệt làm sao” (Nguyễn Hoàng Vũ), truyện tranh “Ly& Chũn- Tết là nhất, nhất là Tết!” (Mèo Mốc)… đoạt giải “Dế mèn”. Giải thưởng Sách quốc gia 2021 cũng trao giải A cho tác phẩm “Chang hoang dãGấu” (Trang Nguyễn, họa sĩ Jeet Zdung), giải B cho “Lướt cùng Tí địa lý” (Xuân Đài, Uyên Trương)… Đáng chú ý, tác phẩm “Chang hoang dã- Gấu” được nhà xuất bản Pan Macmillan (Anh) mua bản quyền phát hành toàn cầu.

Điểm qua một vài tác phẩm trên có thể thấy, những sáng tác cho thiếu nhi rất đặc sắc và đầy tính sáng tạo. “Chang hoang dãGấu” là một cuốn Artbook (sách nghệ thuật tập hợp chủ yếu là tranh ảnh, đồ họa) nói về Sorya- một cô gấu chó được Trung tâm Cứu hộ Gấu giải cứu thành công khỏi tay những kẻ buôn bán động vật hoang dã. Cuốn sách ghi lại hành trình xúc động của tình bạn giữa con người và thiên nhiên, cổ vũ chúng ta dám mơ ước và nỗ lực thực hiện những điều nhỏ bé để bảo tồn sự sống cho Trái đất.

“Lướt cùng Tí Địa lý” của hai tác giả trẻ Xuân Đài và Uyên Trương lại thể hiện sự mới lạ, tính sáng tạo của người làm sách trong thời đại 4.0. Đây là cuốn sách chuyển động (scanimation) đầu tiên của tác giả người Việt thực hiện và dành cho các em nhỏ 4- 6 tuổi. Với tấm bảng scan đặc biệt, bạn đọc nhí lướt trên từng trang sách sẽ giúp tạo ra những chuyển động như con tàu chạy, dòng sông trôi, ruộng bậc thang dập dìu gió, sóng nước vỗ, đèn trên sông... Thông qua “Lướt cùng Tí Địa lý”, các em nhỏ có được những hiểu biết, hình dung ban đầu về nước Việt, khám phá suốt chiều dài đất nước, với những đặc điểm thú vị về thiên nhiên, con người và văn hóa Việt Nam qua những chuyển động như cùng đi trên một chuyến tàu.

Theo nhà văn Nguyễn Quang Thiều, không kể những tác phẩm kể trên, vài năm trở lại đây có nhiều tác phẩm cho thiếu nhi được ra mắt, đa dạng phong cách, đề tài. Dòng sách tranh cũng được các đơn vị đầu tư, nắm bắt và tiếp cận kịp thời với xu hướng làm sách đẹp của thế giới. Sự tham gia ngày càng đông đảo của đội ngũ họa sĩ trẻ minh họa mang đến làn gió mới cho các tác phẩm thiếu nhi.

Cần chiến lược lâu dài

Tại Lễ phát động “Cuộc vận động Sáng tác văn học về đề tài thiếu nhi” vừa diễn ra tại Hà Nội, Hội Nhà văn Việt Nam cho biết, cuộc vận động kéo dài trong 5 năm và chia làm 2 đợt (đợt 1 từ tháng 1-2022 đến tháng 6- 2023; đợt 2 từ tháng 7-2023 đến tháng 7-2025). Đối tượng dự thi gồm tất cả công dân Việt Nam trong và ngoài nước. Thông qua sáng tác văn học, ca ngợi, cổ vũ, tôn vinh những đức tính, hành động, suy nghĩ tốt đẹp, từ đó khơi gợi, bồi đắp, làm giàu cho tâm hồn thiếu nhi, hướng thiếu nhi trở thành những con người có nhân cách, có ích trong tương lai.

Theo nhà văn Nguyễn Quang Thiều, khi chúng ta đặt văn hóa lên tầm cao nhất của đời sống, nghĩa là chúng ta thấu hiểu con đường đi tới hạnh phúc của dân tộc. Đó chính là một trong những lý do Hội Nhà văn Việt Nam thực hiện chiến lược văn học cho thiếu nhi, trong đó có cuộc vận động lần này để kêu gọi các nhà văn hãy viết những tác phẩm đẹp nhất, nhân văn nhất cho trẻ em và kêu gọi xã hội cùng Hội Nhà văn mang những tác phẩm văn học thiếu nhi xuất sắc của nền văn học Việt Nam cho trẻ em, nhất là trẻ em miền núi và vùng sâu vùng xa.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam chia sẻ, quyết định thành công cho mảng văn chương cho trẻ em vẫn là sáng tác của những người lớn. Tác giả “Hạt gạo làng ta” cho biết thêm, viết cho trẻ em, được trẻ em đồng cảm và yêu thích rất khó. Bố mẹ thường chọn sách cho các em. Vì thế, viết cho các em cũng là viết cho người lớn. Một tác phẩm hay phải là tác phẩm cùng lúc giành được sự đồng cảm của cả 2 thế hệ này. Bởi thế, các nhà văn phải cố gắng gấp đôi. Thực tế chỉ ra rằng, viết cho các em nhỏ là việc lớn, thậm chí rất lớn của những người lớn, thậm chí của các nhà văn lớn ở các nền văn học Việt Nam cũng như các quốc gia khác.

Nhiều ý kiến đánh giá, “Cuộc vận động Sáng tác văn học về đề tài thiếu nhi” của Hội Nhà văn Việt Nam thời điểm năm mới 2022 là một cú hích, đòn bẩy để văn học thiếu nhi nước ta phát triển, có thêm những tác phẩm đặc sắc, chất lượng hơn nữa. Tuy nhiên, theo bà Khúc Thị Hoa Phượng, Giám đốc Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam: Đầu tư cho văn học thiếu nhi cần có chiến lược để xây dựng được đội ngũ viết cho thiếu nhi. Và chính những người sáng tác cũng cần nhìn lại những quan điểm sáng tác của mình, để không tụt hậu với thời đại và trẻ nhỏ cũng có thể yêu thích trang viết của nhà văn./.

HOÀNG ANH