“Sân chơi” khoa học bổ ích đối với học sinh
(HPĐT)- Với 141 dự án thuộc 17 lĩnh vực khoa học, cuộc thi Khoa học, kỹ thuật cấp thành phố dành cho học sinh trung học năm học 2021-2022 thực sự trở thành sân chơi lành mạnh, tạo cơ hội để các em được trải nghiệm, sáng tạo trong nghiên cứu khoa học - kỹ thuật về những vấn đề thực tế trong cuộc sống…
Mai Phương và Nguyễn Thu Ngân, học sinh Trường THPT Lê Hồng Phong, đoạt giải Nhất cuộc thi với Dự án Chế tạo vật liệu tự phân huỷ từ phế phẩm nông nghiệp ứng dụng làm khẩu trang y tế và đồ đựng thực phẩm.
Dự án mang “hơi thở cuộc sống”
Các sản phẩm tham dự cuộc thi Khoa học, kỹ thuật cấp thành phố dành cho học sinh trung học năm học 2021-2022 chính là “hơi thở” cuộc sống được các em học sinh “thổi” vào trong các đề án. Từ ý tưởng ban đầu đến khi bắt tay thực hiện, Mai Phương và Nguyễn Thu Ngân, học sinh Trường THPT Lê Hồng Phong phối hợp chặt chẽ thực hiện đề tài “Chế tạo vật liệu tự phân huỷ từ phế phẩm nông nghiệp ứng dụng làm khẩu trang y tế và đồ đựng thực phẩm”. Mai Phương cho biết, hiện nhu cầu sử dụng khẩu trang dùng một lần tăng cao khiến số lượng khẩu trang lớn bị vứt bỏ trong môi trường tự nhiên. Bên cạnh đó, nhiều cửa hàng ăn uống chuyển sang hình thức bán mang về, chủ yếu sử dụng túi nilon, hộp xốp, hộp nhựa…, nên tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khoẻ người dùng. Để phân huỷ các túi nilon phải mất 1.000 năm khiến thế giới đang phải đối mặt với tình trạng “ô nhiễm trắng”. Từ thực trạng trên, các em mong muốn sản xuất các sản phẩm từ phế phẩm nông nghiệp như thân chuối và bã mía, với chi phí thấp và thân thiện với môi trường. Các sản phẩm sau khi sử dụng sẽ bị phân huỷ hoàn toàn trong môi trường đất ẩm, rác thải, nước thải sinh hoạt sau 7-8 tuần. Đề tài của các em giải được "bài toán khó" trong xử lý lượng rác thải khổng lồ từ phế phẩm nông nghiệp, bảo đảm an toàn sức khoẻ, thân thiện với môi trường vừa giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường…
Đối với Nguyễn Khánh Ngọc và Hoàng Hà Vân, học sinh Trường THPT chuyên Trần Phú, xuất phát từ hiện tượng một số nghệ sĩ ở Trung Quốc bị Chính phủ nước này cấm hoạt động do vi phạm chuẩn mực đạo đức, các em chọn thực hiện dự án "Từ hiện tượng "phong sát" một loạt nghệ sĩ ở Trung Quốc đề xuất một số giải pháp nhằm định hướng trào lưu văn hóa thần tượng của giới trẻ Việt Nam", trong đó nhóm liên hệ thực tế tại Việt Nam, phân tích rõ nguyên nhân, hậu quả của trào lưu “cuồng” thần tượng đến mức ám ảnh, sinh hoạt đảo lộn, học tập sa sút; thậm chí gây gổ, xích mích với các bạn khác khi nghe bình luận không tốt về thần tượng của mình… Từ đó, các em đề xuất một số giải pháp nhằm loại bỏ những ảnh hưởng tiêu cực đến giới trẻ, định hướng lại trào lưu văn hoá thần tượng tại Việt Nam.
Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp thành phố dành cho học sinh trung học năm học 2021-2022 dù tổ chức trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp nhưng với sự nỗ lực của các học sinh, thầy, cô giáo và ngành Giáo dục- Đào tạo, cuộc thi vẫn bảo đảm kế hoạch tiến độ và thu hút được nhiều đề tài có chất lượng cao. Ban tổ chức trao 16 giải nhất, 31 giải nhì, 42 giải ba và 52 giải tư tới các tác giả có sản phẩm xuất sắc.
Theo Ban tổ chức, cuộc thi Khoa học, kỹ thuật cấp thành phố dành cho học sinh trung học năm học 2021-2022 thu hút 141 dự án, được tuyển chọn từ 233 dự án tại vòng sơ khảo. Các em biết vận dụng kiến thức các môn học để giải quyết những vấn đề thực tiễn, nhất là những lĩnh vực kỹ thuật cơ khí, hệ thống nhúng, rô bốt và máy thông minh, kỹ thuật môi trường, khoa học xã hội hành vi... Từ đó, sáng tạo các sản phẩm hữu ích, liên quan đến cuộc sống.
Nuôi dưỡng niềm đam mê khoa học
Phấn khởi khi đề tài thuộc lĩnh vực Khoa học xã hội và hành vi đoạt giải nhất, Nguyễn Khánh Ngọc, học sinh lớp 12, Trường THPT Chuyên Trần Phú cho biết: “Khi tham gia thực hiện đề tài, em phải thực hiện nhiều phần việc, từ thu thập tài liệu, nghiên cứu, dịch thuật, hoàn thiện đề tài cũng như rèn luyện khả năng thuyết trình trước đám đông. Đây thực sự là hành trình dài giúp em trưởng thành và tự tin hơn. Tham gia thực hiện dự án giúp em hiểu sâu hơn về các vấn đề mình nghiên cứu. Em có thể vận dụng những kiến thức đã học để áp dụng vào thực tế nên thấy rất thú vị. Đây là môi trường, sân chơi để những bạn thích nghiên cứu khoa học được thể hiện mình, được giao lưu với những bạn đồng sở thích”.
Nhà giáo Đào Văn Đương, Hiệu trưởng Trường THPT Vĩnh Bảo thông tin, nhà trường luôn khuyến khích học sinh tham gia cuộc thi khoa học kỹ thuật bởi thông qua việc thực hiện dự án, cuộc thi giúp học sinh nuôi dưỡng niềm đam mê nghiên cứu khoa học và có được tư duy khoa học để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Với những sản phẩm được giải, nhà trường sẽ tổ chức tuyên truyền tới học sinh toàn trường cùng tham khảo, giúp các em chưa đạt được kết quả cao hiểu và định hướng nghiên cứu một cách khoa học, bài bản...
Đánh giá về cuộc thi, nhà giáo Đỗ Văn Lợi, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: Qua mỗi năm tổ chức, cuộc thi ngày càng nhận được sự tham gia tích cực của các trường học với số lượng và chất lượng chứng tỏ sức lan toả của cuộc thi. Đây là “sân chơi” lý tưởng của học sinh về khoa học - kỹ thuật, gắn việc học tập với nghiên cứu khoa học, khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn đề của thực tiễn; tăng cường trao đổi, giao lưu; đồng thời tạo cơ hội để các em phát huy ý tưởng sáng tạo, tạo tiền đề cho những phát minh khoa học. Ngoài ra, thông qua cuộc thi còn góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học; đổi mới hình thức và phương pháp đánh giá kết quả học tập; phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh; nâng cao chất lượng dạy học trong các cơ sở giáo dục trung học theo yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo…/.