Khắc phục tình trạng thiếu kit test và thuốc điều trị COVID-19: Giải pháp cần quyết liệt, đồng bộ, nhanh chóng (kỳ cuối)

Kỳ cuối:

Chấn chỉnh hoạt động xét nghiệm, cấp phát thuốc ở cơ sở

Nhân viên Trạm Y tế lưu động xã Hồng Thái (huyện An Dương) xuống nhà theo dõi, điều trị người bệnh F0 thể nhẹ. 

Không để “mỗi nơi một kiểu”

Mới đây, dư luận bức xúc trước việc thu phí test nhanh COVID-19 tại Trạm Y tế xã Tân Liên (huyện Vĩnh Bảo). UBND huyện, Trung tâm Y tế huyện Vĩnh Bảo thành lập tổ công tác xác minh, làm rõ vụ việc. Việc xử lý vi phạm tại Trạm Y tế Tân Liên theo quan điểm “sai đến đâu, xử lý nghiêm đến đó”.

Không chỉ ở xã Tân Liên mà hiện nay, trên các trang mạng xã hội và dư luận, nhiều người bày tỏ bức xúc bởi khi khai báo y tế, làm test nhanh COVID-19 đều phải mất tiền dịch vụ với các mức giá khác nhau. Có nơi, nhân viên y tế cơ sở thu 75 nghìn đồng/lượt test nhanh, phổ biến nhiều nơi thu 100 nghìn đồng/lượt, thậm chí có nơi 150 nghìn đồng/lượt (bao gồm cả tiền kit test và chi phí dịch vụ xét nghiệm). Trong thời điểm “nước sôi, lửa bỏng”, ai cũng muốn nhanh chóng được xác định, điều trị COVID-19, nên “tặc lưỡi” nộp tiền.

Việc một số cơ sở y tế tự ý làm dịch vụ xét nghiệm test nhanh cho người dân và mỗi nơi thu tiền một kiểu gây dư luận, hình ảnh không hay, dù ai cũng biết cán bộ, nhân viên ngành Y tế đã nỗ lực “đứng mũi chịu sào” suốt hơn 2 năm qua kể từ khi dịch bùng phát. Chưa kể việc một số thành viên tham gia trạm y tế lưu động tự ý kê đơn, “bán chui” thuốc kháng virus, kháng sinh cho người dân điều trị COVID-19 tại nhà. Chị B.T.H. ở xã An Hồng (huyện An Dương) cho biết, 2 mẹ con chị bị mắc COVID19 từ ngày 13-2. Sau khi đến trạm y tế xã khai báo y tế, hôm sau, mẹ con chị được nhân viên trạm y tế lưu động đến tận nhà làm dịch vụ test nhanh COVID-19. “Mẹ con tôi làm test nhanh tổng thể 4 lần, mỗi lần test đều phải đóng 100 nghìn đồng/người cho nhân viên y tế”, chị H. cho biết. Ngoài việc được phát túi thuốc A, chị H. được nhân viên y tế bán cho thiết bị đo nhịp tim, nồng độ oxy trong máu với giá 400 nghìn đồng, cùng 2 vỉ thuốc Nga, mỗi vỉ 10 viên với tổng giá 1,2 triệu đồng để sử dụng cho cháu bé, giúp trẻ tránh các biến chứng sau này. Vì không đọc được tiếng Nga, chị H. không hiểu là thuốc gì; đến ngày 22-2, chị H. vẫn cho con uống theo chỉ dẫn của nhân viên y tế.

Việc thiếu thốn từ nhân lực đến vật tư, thuốc ở các trạm y tế lưu động khiến nhiều người dân đổ xô đến các hiệu, quầy mua thuốc uống theo chỉ dẫn của người bán hoặc “lùng” mua bằng được trên các trang mạng xã hội. Tình trạng này góp phần khiến thị trường lên “cơn sốt”, đẩy giá thuốc, kit test tăng cao, cuối cùng người dân là người chịu thiệt nhất. Bên cạnh đó, việc tự điều trị tại nhà không những làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh ra cộng đồng khi ca F0 không được quản lý, giám sát, khiến một số ca bệnh khi chuyển lên tuyến trên rơi vào tình trạng nặng, nguy kịch, không đáp ứng các phác đồ điều trị.

Danh sách 5 đơn vị tại Hải Phòng được Bộ Y tế cho phép thực hiện xét nghiệm khẳng định COVID-19 (cập nhật đến ngày 22-2-2022 tại địa chỉ vncdc.gov.vn), gồm: Trường đại học Y Dược Hải Phòng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng, Bệnh viện hữu nghị Việt- Tiệp, Bệnh viện đa khoa quốc tế Hải Phòng, Bệnh viện quốc tế Vinmec Hải Phòng.

Theo hướng dẫn tạm thời mô hình trạm y tế xã/phường lưu động trong bối cảnh dịch COVID-19 theo Quyết định số 4042/QĐ-BYT ngày 28-1-2021 của Bộ Y tế: Trạm y tế xã/phường/thị trấn lưu động (sau đây gọi là Trạm y tế lưu động) là tổ chức thuộc Trung tâm Y tế tuyến huyện, chịu sự quản lý toàn diện, điều hành trực tiếp của Giám đốc Trung tâm Y tế tuyến huyện. Trạm y tế lưu động có nhiệm vụ quản lý, theo dõi người nhiễm COVID-19 tại nhà và tại cộng đồng; xét nghiệm COVID-19, bao gồm tổ chức xét nghiệm bằng test nhanh, tổ chức lấy mẫu và gửi các phòng xét nghiệm khẳng định bằng RT-PCR, tổ chức cách ly F0 tại nhà hoặc nơi cách ly tập trung, hướng dẫn xét nghiệm bằng test nhanh. 

Chính quyền xã, phường chịu trách nhiệm nếu xảy ra sai phạm

Dẫu biết rằng, dịch bệnh gia tăng, số ca F0, F1 tăng nhanh chóng hằng ngày, dẫn đến ngành Y tế quá tải, không thể đáp ứng kịp thời công tác phòng, chống dịch, nhất là công tác điều trị người mắc COVID-19  tại nhà, nhưng việc tự ý thu tiền dịch vụ khi xét nghiệm COVID-19, bán “chui” thuốc cho người dân không rõ nguồn gốc và lợi dụng tăng giá thuốc là không thể chấp nhận được, cần được chấn chỉnh kịp thời.

Gần đây, vào ngày 11-2, UBND thành phố ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động của các trạm y tế lưu động trên địa bàn thành phố. Theo đó, UBND thành phố yêu cầu UBND các quận, huyện chấn chỉnh ngay việc tiếp nhận và xử lý thông tin người dân của các trạm y tế lưu động. UBND thành phố giao các quận, huyện chủ trì, cùng Sở Y tế tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động của các trạm y tế lưu động; khẩn trương giải quyết cụ thể hoặc đề xuất giải quyết các vướng mắc. Sở Y tế cũng thành lập các đoàn kiểm tra đột xuất các trạm y tế lưu động về việc quản lý, thu dung điều trị, điều trị phục hồi chức năng hậu COVID19, hạn chế ít nhất số ca phải chuyển nặng, nguy kịch phải chuyển lên các cơ sở điều trị tầng 3.

Về phía chính quyền địa phương, ngày 18-2, Chủ tịch UBND quận Lê Chân Nguyễn Văn Phiệt yêu cầu UBND các phường, trạm trưởng trạm y tế cố định và trạm trưởng trạm y tế lưu động tuyệt đối không thu bất cứ khoản dịch vụ nào trong việc test nhanh kháng nguyên tại nhà đối với người bệnh F0. Chủ tịch UBND phường chịu trách nhiệm trước Thường trực Quận ủy và UBND quận nếu có tiêu cực xảy ra trong công tác phòng, chống dịch COVID-19. Đồng thời, giao Trung tâm Y tế quận thành lập đoàn kiểm tra các hoạt động chuyên môn về phòng, chống dịch tại trạm y tế cố định và trạm y tế lưu động, báo cáo về Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch quận trước ngày 18-3. Trước đó, ngày 17-2, Chủ tịch UBND huyện Thủy Nguyên Nguyễn Huy Hoàng cũng yêu cầu Chủ tịch UBND các xã, thị trấn chỉ đạo các trạm trưởng trạm y tế lưu động tuyệt đối không được thu phí test COVID-19 của người dân; không mua/bán bộ kit xét nghiệm COVID-19 cho người dân (trừ trường hợp thực sự khẩn cấp). Nếu để xảy ra vi phạm, trạm trưởng trạm y tế và Chủ tịch UBND các xã, thị trấn chịu trách nhiệm trước UBND huyện.

Hợp lý hơn trong sử dụng

Theo Phó giám đốc Sở Y tế Nguyễn Tiến Sơn, hiện số ca F0 điều trị tại nhà chiếm tỷ lệ hơn 95% tổng số ca F0 của thành phố. Để đáp ứng yêu cầu xét nghiệm của người dân, ngoài việc nỗ lực phối hợp Sở Tài chính để giải quyết các thủ tục mua sắm kit test từ nguồn ngân sách, trên cơ sở số kit test của thành phố được một số đơn vị tài trợ và Bộ Y tế phân bổ, Sở Y tế đề nghị các cơ sở y tế sử dụng hợp lý, tiết kiệm cho đến khi mua thêm được kit test. Đồng thời, kêu gọi người dân chung tay bằng cách khuyến khích tự mua kit test nhanh, nếu có kết quả dương tính cần chủ động khai báo với nhân viên y tế để được hướng dẫn điều trị phù hợp.

TS.BS Nguyễn Quang Chính, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố khuyến cáo, người bệnh không nên lạm dụng các kit test. Mỗi trường hợp F0, F1 chỉ nên sử dụng 2 que test vào ngày đầu khi phát hiện bệnh và ngày thứ 7 (đối với F0) và ngày thứ 5 (đối với F1). Về việc điều trị COVID19, theo TS.BS Ngô Anh Thế, Trưởng Khoa Bệnh nhiệt đới (Bệnh viện hữu nghị ViệtTiệp): Khi phát hiện dương tính với virus SARS-CoV-2, người dân cần bình tĩnh, khai báo với nhân viên y tế để được hướng dẫn biện pháp phù hợp. Với người khỏe mạnh, không có triệu chứng hoặc triệu chứng nhẹ (chiếm phần lớn), chỉ cần sử dụng túi thuốc nhóm A để điều trị triệu chứng. Với người già yếu, có bệnh lý nền và nhóm chưa được tiêm vaccine (phụ nữ mang thai, trẻ em dưới 12 tuổi) cần được theo dõi sức khỏe chặt chẽ, nếu có dấu hiệu bất thường cần chuyển tuyến kịp thời, tránh tình trạng nặng, nguy kịch.

Dịch bệnh vẫn phức tạp, khó lường, nên tình trạng khó khăn về nhân lực, vật tư, thuốc tại y tế cơ sở không thể khắc phục trong ngày một, ngày hai. Thành phố, ngành Y tế và các cơ quan chức năng cùng chính quyền các địa phương đang nỗ lực tìm kiếm các giải pháp khả thi, huy động mọi nguồn lực để bảo đảm nguồn cung, đáp ứng yêu cầu điều trị. Bên cạnh việc chủ động, tích cực chung tay phòng, chống dịch, người dân khi phát hiện các hành vi sai phạm trong công tác phòng, chống dịch nên báo ngay với chính quyền địa phương hay đường dây nóng của ngành Y tế để bảo vệ quyền lợi bản thân, cộng đồng./.

bài: VIỆT HƯƠNG - ảnh: tường minh