Giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống đối với học sinh: Gia đình, nhà trường giữ vai trò quan trọng

Hành động đẹp của 2 nam sinh Trường THPT Trần Nguyên Hãn giúp người phụ nữ thu gom cá rơi trên đường có sức lan tỏa, tạo hiệu ứng tích cực trong xã hội.

Những vi phạm cần điều chỉnh

Thời gian qua, công tác giáo dục đạo đức, lối sống đối với học sinh trong các nhà trường được chú trọng và đạt được những kết quả tích cực, tuy nhiên còn một số vụ việc học sinh vi phạm các chuẩn mực về đạo đức như bạo lực học đường. Có thể kể đến những vụ việc điển hình gây bức xúc dư luận như nhóm nữ sinh Trường THCS Trần Phú đánh nữ sinh Trường THCS Ngô Quyền hồi tháng 9- 2021; nhóm học sinh Trường THCS Phan Bội Châu (quận Hồng Bàng) và Trường THCS Tô Hiệu (quận Lê Chân) xô xát hồi tháng 3-2021 do mâu thuẫn cá nhân qua facebook… Những vi phạm đạo đức học sinh này không phải là hiện tượng mới, song thời gian gần đây bộc lộ tính chất nghiêm trọng trong cách hành xử của một số học sinh khi không chỉ diễn ra ở bậc phổ thông mà ở cả bậc tiểu học. Điều này làm dấy lên lo ngại về văn hóa ứng xử của học sinh, cần sớm được chấn chỉnh, ngăn chặn.

Theo Phó chủ tịch thường trực Hội Cựu giáo chức thành phố Đặng Thuý Liên, các vụ việc liên quan đến học sinh gây bức xúc dư luận xã hội có nguyên nhân từ cá nhân học sinh, gia đình, nhà trường và xã hội. Thực tế cho thấy, các vụ việc bạo lực thường xảy ra từ cấp THCS trở lên do các em đang có sự thay đổi mạnh mẽ về mặt thể chất và tâm lý, muốn thể hiện cái tôi cá nhân, đôi khi bốc đồng không kiềm chế được cảm xúc và hành vi. Cùng với đó, cách xử sự, giao tiếp trong sinh hoạt hằng ngày trong các gia đình, sự thiếu quan tâm sâu sát của cha mẹ ảnh hưởng nhiều đến tâm lý, hành vi con cái. Tại một số nhà trường, công tác giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh còn chưa được quan tâm đúng mức, việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, tuyên truyền phố biến, giáo dục pháp luật còn mang tính hình thức. Ngoài ra, mặt trái của mạng xã hội, phim ảnh, trò chơi bạo lực... cũng tác động đến tâm lý, hành vi, hình thành nhân cách của học sinh.

Phối hợp gia đình – nhà trường – xã hội

Chia sẻ về giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh, theo Hiệu trưởng Trường mầm non Quán Toan Nguyễn Kim Tuyến, lứa tuổi mầm non là lứa tuổi bắt đầu hình thành nhân cách. Do đó, việc giáo dục văn hoá, đạo đức nên bắt đầu từ lứa tuổi mầm non, điều quan trọng là lựa chọn nội dung và hình thức thực hiện bảo đảm phù hợp tâm sinh lý, tư duy của trẻ. Vào các dịp lễ, tết, nhà trường tổ chức cho cô và bé đến thăm, chúc tết gia đình chính sách, hoàn cảnh khó khăn hay thăm doanh trại quân đội để giáo dục trẻ lòng nhân ái, biết đồng cảm, sẻ chia khó khăn, hiểu hơn cuộc sống có kỷ luật, từ đó hình thành ý thức, trách nhiệm công dân, cảm nhận truyền thống tốt đẹp “lá lành đùm lá rách” cũng như bồi đắp tình yêu, lòng tự hào dân tộc ngay từ khi còn nhỏ…

Khẳng định việc nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống luôn là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của ngành GD-ĐT thành phố, Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Chính trị, Tư tưởng (Sở GD-ĐT) Nguyễn Thuý Liễu cho biết: Ngành GD-ĐT thành phố chú trọng đẩy mạnh giáo dục công dân trong các nội dung học tập và sinh hoạt hằng ngày, hướng suy nghĩ và hành động của các em vào các hành vi tốt đẹp, có văn hóa; giáo dục truyền thống lịch sử, văn hoá dân tộc, đạo đức, lối sống đối với học sinh; xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng chống bạo lực học đường; hoàn thiện và thực hiện bộ quy tắc ứng xử văn hoá trong trường học. Bên cạnh đó, ngành đề nghị các nhà trường tăng cường quản lý, giáo dục chính trị tư tưởng đối với học sinh trên môi trường mạng bảo đảm sử dụng đúng quy định, lành mạnh, hữu ích, giảm thiểu tác động của những thông tin độc hại, sai trái…

Công tác giáo dục, đạo đức, lối sống với học sinh là nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi thực hiện kiên trì, tâm huyết và phối hợp chặt chẽ của các cấp, ngành, các tổ chức, đoàn thể, mỗi gia đình và toàn xã hội. Để việc triển khai công tác này đạt hiệu quả cần sự gương mẫu của đội ngũ nhà giáo trong thái độ, hành vi ứng xử chuẩn mực; ý thức tự trau dồi, rèn luyện đạo đức, chuyên môn để trở thành tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Với gia đình - yếu tố quyết định, mang tính nền tảng trong việc hình thành nhân cách của con cái, cha mẹ nên là những người bạn đồng hành lắng nghe tâm tư tình cảm, phối hợp cùng nhà trường dạy dỗ, kịp thời chấn chỉnh những suy nghĩ, hành động chưa đúng mực và hóa giải các mâu thuẫn phát sinh. Ngoài ra, nhà trường, gia đình cần phối hợp các tổ chức đoàn thể xã hội quản lý, giáo dục học sinh trong và ngoài giờ học; xây dựng, tổ chức các hoạt động sinh hoạt phù hợp; qua đó góp phần động viên, khích lệ các học sinh ngoan, tiến bộ và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm./.

Bài và ảnh: HOÀNG TRIỆU