Di tích kho xăng Đồ Sơn: Sớm trùng tu, phát huy giá trị di tích

Nhiều hạng mục, hiện vật của di tích xuống cấp, không được quan tâm, bảo quản.

Di tích Kho xăng Đồ Sơn, địa chỉ số 1, phố Lý Thái Tổ, phường Hải Sơn được xếp hạng di tích lịch sử kháng chiến cấp thành phố từ năm 2004, nằm trong quần thể Khu du lịch Đồ Sơn. Ở vị trí “đắc địa”- ngay đường vào Khu du lịch Đồ Sơn nhưng ít được quan tâm đầu tư, công tác quản lý vận hành chưa được chú trọng… di tích luôn trong tình trạng “cửa đóng, then cài”, nhiều hạng mục di tích hư hỏng, xuống cấp và đứng trước nguy cơ chỉ còn “dấu tích”. Hạng mục chính của di tích là ngôi nhà tròn (kho xăng) được thực dân Pháp xây dựng từ năm 1950 nhưng đang bong tróc, cấu kiện hư hỏng nặng. Bên trong di tích, có rất nhiều hiện vật bị bụi phủ kín, không được bảo quản, hư hỏng nặng. Nhiều hạng mục được xây dựng bằng bê-tông cốt thép sau nhiều năm đang tiếp tục xuống cấp nghiêm trọng, các hạng mục bằng gỗ mục nát rất phản cảm.

Theo thông tin từ Trung tâm Dịch vụ du lịch và quản lý di tích lịch sử quận Đồ Sơn: Sau khi quay trở lại đánh chiếm Hải Phòng, Đồ Sơn, từ năm 1950, thực dân Pháp thực hiện dân tiến hành xây dựng hàng loạt công trình quân sự tại Đồ Sơn để phục vụ chiến tranh như: bến Nghiêng; sân bay Đồ Sơn và kho xăng. Trong đó, từ năm 1951, thực dân Pháp dồn dân để lấy đất xây sân bay và phá núi Hang Dơi làm kho xăng. Kho xăng Đồ Sơn không chỉ là nơi dự trữ nguyên liệu phục vụ máy bay ở sân bay Đồ Sơn mà cả sân bay Cát Bi và các chiến trường Bắc Bộ, do đó được thực dân Pháp bảo vệ nơi này rất nghiêm ngặt. Cụ thể, khu vực trên luôn được bố trí 200 lính canh gác vòng ngoài, 300 lính gác phía trong và được bảo vệ bởi hàng rào dây thép gai dày từ 6-8 m, có cài mìn, ban đêm luôn có 600 ngọn đèn rọi liên tục.

Trên đà thắng lợi, sau chiến thắng Sở Dầu (18-6- 1953) và trận càn Cờ-lốt (Claude) ở huyện Tiên Lãng từ ngày 28-8 đến 19-9-1953, để góp phần thắng lợi chiến dịch Đông Xuân 1953-1954 và “chia lửa” với mặt trận Điện Biên Phủ, tỉnh ủy Kiến An quyết định tiến hành tập kích sân bay và kho xăng Đồ Sơn. Chiến thắng sân bay Đồ Sơn và kho xăng tạo tiếng vang lớn, góp phần cổ vũ tinh thần các chiến trường trên cả nước. Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng thưởng nhiều Huân chương, bằng khen Chi bộ Đảng và nhân dân xã Ngọc Hải, Vạn Sơn và cán bộ, chiến sĩ tham gia trận đánh…

Mặc dù được công nhận là di tích lịch sử kháng chiến cấp thành phố từ năm 2004, song từ đó đến nay, di tích chưa quan tâm bố trí kinh phí tôn tạo trùng tu, sửa chữa dẫn đến bị xuống cấp. Đến khi HĐND thành phố ban hành Nghị quyết 22 về công trợ kinh phí trùng tu, tôn tạo di tích lịch sử, văn hoá xếp hạng cấp thành phố (giai đoạn 2018- 2025), di tích Kho xăng Đồ Sơn mới được đưa vào danh sách được công trợ kinh phí để trùng tu (dự kiến thực hiện vào năm 2023). Tuy nhiên, theo đại diện lãnh đạo UBND quận Đồ Sơn, do di tích Kho xăng xuống cấp nghiêm trọng, nên nguồn vốn đầu tư 300 triệu đồng từ ngân sách theo tinh thần Nghị quyết 22 như “muối bỏ bể”, rất khó để có thể trùng tu toàn diện di tích. Đối với những di tích lịch sử kháng chiến, việc huy động xã hội hóa, vận động nhân dân tham gia đóng góp kinh phí gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, nguồn kinh phí của địa phương để sửa chữa rất hạn chế. Vì vậy, địa phương đề nghị thành phố, sở ngành quan tâm nâng mức công trợ kinh phí trùng tu, tôn tạo mỗi di tích theo Nghị quyết 22 từ 300 lên 500 triệu đồng/ di tích.

Việc sớm bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử kháng chiến Kho xăng Đồ Sơn có ý nghĩa quan trọng, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” đối với các anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của quê hương, đất nước. Đồng thời, trở thành địa chỉ đỏ giáo dục các thế hệ hôm nay và mai sau về truyền thống yêu nước, đạo đức cách mạng, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử, để nơi đây trở thành điểm đến trong hành trình giáo dục truyền thống cách mạng với thế hệ trẻ cùng với các di tích giàu giá trị khác trên địa bàn như: bến Nghiêng; bến K15…/.

Bài và ảnh: VĂN CƯỜNG