Thanh khiết hương hoa thủy tiên
(HPĐT)- Xuân đang gõ cửa từng nhà, đang về trên từng nhành cây, ngọn cỏ. Mỏng manh, tinh khiết, khiêm nhường, hương hoa thủy tiên lắng đọng, tình tứ làm đắm say lòng người mỗi độ xuân sang. Người trẻ yêu hoa bởi sắc hương dịu dàng, còn bậc cao niên thưởng hoa như một hoài niệm về nét đặc sắc xưa mỗi độ Tết đến, xuân về.
.jpg)
Để có những giò hoa đẹp, người chơi hoa thủy tiên phải rất công phu, tỉ mỉ.
Hoa thủy tiên được cho là đem đến may mắn, thịnh vượng nên mỗi dịp Tết đến, xuân về, thú chơi hoa thủy tiên trở thành thói quen không thể thiếu của một số người Hải Phòng. Những ngày cuối năm, thủy tiên được người chơi dày công chăm sóc để có thể nở hoa vào đúng giao thừa, đem lại hy vọng nhiều tài lộc, sung túc sẽ đến trong năm mới.
Theo nguồn tư liệu của Hội hoa hữu (Hội Những người bạn yêu hoa Hải Phòng), những năm đầu thế kỷ 20 (khoảng 1920-1943), hằng năm, tại đền Nghè, nơi thờ Nữ tướng Lê Chân, Hội thi hoa thủy tiên được tổ chức rất long trọng trong 3 ngày, để tìm ra bình thủy tiên đẹp nhất dâng lên Nữ tướng Lê Chân đúng ngày sinh của bà (ngày 8-2 âm lịch). Các bậc cao niên quan niệm rằng, nếu tuyển chọn được bình thủy tiên sang, quý nhất để kính dâng lên nữ tướng thì cả năm đời sống nhân dân sẽ ấm no, sung túc. Chỉ hoa thủy tiên trắng - tượng trưng cho sự trong trắng, cao quý của tâm hồn, khí tiết của Nữ tướng - mới được tham gia hội thi. Hội thi do “Hoa hữu hội Hải Phòng” tổ chức. Những người tham gia hội thi phải qua vòng sơ khảo từ giữa tháng 11 năm trước. Ban giám khảo gồm những người sành chơi hoa và có uy tín trong “Hoa hữu hội Hải Phòng” và các vị chức sắc, đại diện dòng họ gốc của làng cổ An Biên am hiểu về hoa thủy tiên. Với hơn 30 bình hoa dự thi, trước sự chứng kiến, giám sát của đông đảo người dân, ban giám khảo tìm ra 2 bình hoa đẹp nhất đạt “Giải Nguyên” và “Á Nguyên”, một bình giải nhì gọi là giải “Đệ nhị”, 1 bình giải ba gọi là giải “Đệ Tam” và 10 bình giải khuyến khích gọi là giải “Thiên Thủ”. Quà tặng của các giải thưởng thường là gấm vóc, chè và pháo. Tiêu chuẩn đối với một bình hoa đẹp là phải có 5 nhánh đều tượng trưng cho ngũ hành, bộ rễ đẹp, mọc đúng quy cách, các hoa đều, đúng giờ quy định cùng “hé cười – hé nở”. Hội thi hoa thủy tiên trên đất Cảng ngày ấy không chỉ quyến rũ người yêu hoa Hải Phòng mà còn lôi cuốn nhiều bà con từ Bắc vào Nam, như các địa phương: Thái Bình, Nam Định, Huế, Sài Gòn, thậm chí cả người Hoa, người Pháp cũng háo hức tới xem. Từ năm 1943, do chiến tranh, nên hội thi bị đứt đoạn đến bây giờ. Phó giám đốc Bảo tàng Hải Phòng Đỗ Xuân Trung cho biết: Hội thi hoa thủy tiên là một nét đẹp văn hóa của người Hải Phòng xưa. Trong nhiều năm gần đây, các cán bộ của Bảo tàng cũng dày công tìm kiếm, nghiên cứu tài liệu với mong muốn phục dựng Hội thi hoa thủy tiên. Song hiện có khó khăn là các nghệ nhân chơi hoa thủy tiên không còn ai, người chơi hoa thủy tiên cũng ít. Để tỏ lòng thành kính đối với Nữ tướng Lê Chân, khoảng chục năm trở lại đây, vào đêm giao thừa hằng năm vẫn có lễ dâng hoa thủy tiên tại đền Nghè, cũng là mong muốn gìn giữ được phần nào những nét xưa.
Vì thế, những năm gần đây, cứ mỗi dịp Tết đến, xuân về, nhiều người Hải Phòng cất công đi tìm cho được bình hoa thủy tiên ưng ý để dâng đền Nghè vào đêm giao thừa. Và đâu đó, vẫn bắt gặp ở các phố phường các bình thủy tiên được bày bán hay được trưng bày ở những nơi trang trọng tại các gia đình. Yêu hoa bởi hương sắc dịu ngọt của hoa làm tâm hồn người thanh khiết, trọng hoa bởi ý nghĩa sâu xa của loài hoa sang quý với bâng khuâng luyến tiếc về một nét văn hóa đặc sắc xưa cũ./.