Nhiều di tích quốc gia “chờ” được trùng tu

Ban quản lý di tích đình Nhu Thượng (huyện An Dương) phải dùng cột chống đỡ phần mái, phòng ngừa sập, đổ.

Gần 70% số di tích quốc gia xuống cấp

Ông Nguyễn Văn Khải, thành viên Ban quản lý di tích miếu Ngà, di tích lịch sử văn hoá thờ Tướng quân Nguyên Chính thời nhà Trần, tại thôn Liễu Kinh, xã Việt Tiến (huyện Vĩnh Bảo) cho biết, phần mái của miếu Ngà xuống cấp nghiêm trọng, ngói vỡ, xô lệch, mỗi trận mưa to, nước ngấm vào các đồ gỗ, nước ngập lênh láng nền miếu khiến các thành viên Ban quản lý di tích phải tát nước, di chuyển đồ vật lên vị trí khô ráo. Trụ cổng của miếu Ngà bị lún, nghiêng, phải lấy tre, thép để chằng buộc, chống đỡ, phòng ngừa nguy cơ đổ sập bất cứ khi nào và khuyến cáo mọi người vào miếu phải đi vòng qua để bảo đảm an toàn.

Theo báo cáo của huyện Vĩnh Bảo, địa phương có 21 di tích cấp quốc gia, hiện các cấu kiện gỗ và hạng mục công trình xây dựng đều xuống cấp, xuống cấp nghiêm trọng, cần sớm được trùng tu, tôn tạo. Thời gian qua, do tác động của dịch bệnh COVID-19 nên việc huy động các nguồn lực xã hội hoá việc trùng tu, tôn tạo di tích gặp không ít khó khăn.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Bính, người trông coi đình Nhu Thượng tại xã Quốc Tuấn (huyện An Dương) cho biết, toàn bộ vì kèo, xà, hoành rui, khung vách bằng gỗ lim của đình bị mối mọt xông ruỗng, tường nhà nứt, vữa bong tróc từng mảng, phải dùng cột chống, đỡ nhưng vẫn lo nguy cơ sập đổ bất cứ lúc nào.

Theo thống kê của Sở Văn hoá và Thể thao, hiện trên địa bàn thành phố có 116 di tích cấp quốc gia, 2 di tích quốc gia đặc biệt, bao gồm di tích lịch sử, văn hoá và kiến trúc nghệ thuật, có tuổi đời từ 500 đến 700 năm. Các di tích chủ yếu là đình, đền, miếu, chùa, nơi diễn ra nhiều hoạt động tín ngưỡng của cộng đồng và có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống văn hoá, tinh thần của nhân dân địa phương. Qua rà soát, có khoảng 80 di tích, chiếm gần 70% tổng số di tích cấp quốc gia trên địa bàn thành phố, đang trong tình trạng xuống cấp, thậm chí xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ đổ, sập.

Cấp thiết “cứu” di tích

Tham gia Đoàn giám sát của Ban Văn hoá-Xã hội HĐND thành phố khoá 16, trực tiếp khảo sát gần 10 di tích cấp quốc gia tại huyện Vĩnh Bảo và huyện An Dương, tiến sĩ Đoàn Trường Sơn, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử thành phố nhận định: Các di tích lịch sử văn hoá, công trình kiến trúc nghệ thuật xếp hạng cấp quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong đời sống văn hoá, tinh thần, tín ngưỡng của nhân dân địa phương nói riêng và thành phố nói chung. Việc trùng tu, tôn tạo di tích cần thiết để người dân hiểu hơn về truyền thống văn hóa dân tộc, các nhân vật lịch sử, niên đại di tích, về giá trị của hiện vật, từ đó góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Thêm nữa, sau khi trùng tu, tôn tạo, các cơ quan quản lý cùng các địa phương kết nối điểm tham quan du lịch với việc chiêm bái tại các di tích, qua đó tạo điều kiện để người dân và du khách hưởng thụ văn hoá ngày càng phong phú, đa dạng hơn.

Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chống xuống cấp di tích, hằng năm, Bộ Văn hoá và Thể thao tiến hành khảo sát và bố trí nguồn vốn trùng tu, tôn tạo di tích xếp hạng quốc gia tại các địa phương trên cả nước. Tuy nhiên, do quy mô rộng nên số di tích trong danh mục (khoảng 2-3 di tích tại tỉnh, thành phố/năm) và kinh phí còn khá khiêm tốn (200 đến 300 triệu đồng/di tích), trong khi các hạng mục công trình của di tích cần trùng tu, tôn tạo đòi hỏi nguồn kinh phí khá lớn. Thực tế trên đặt ra công tác huy động các nguồn lực xã hội hoá để "cứu" các di tích.

Trưởng Ban Văn hoá-Xã hội HĐND thành phố Lê Quốc Tiến khẳng định, HĐND thành phố rất quan tâm đến công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hoá trên địa bàn thành phố, minh chứng là HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 22/NQHĐND về việc công trợ kinh phí trùng tu, tôn tạo các di tích xếp hạng cấp thành phố, với số kinh phí hơn 100 tỷ đồng. Qua các cuộc giám sát của HĐND thành phố tại các di tích xếp hạng quốc gia cho thấy, mức độ xuống cấp tại nhiều di tích ở mức báo động, đe doạ sự an toàn của người dân, du khách thập phương. Bởi vậy, Ban Văn hoá-Xã hội HĐND thành phố tiếp tục phối hợp ngành chức năng đẩy nhanh tiến độ khảo sát thực tế và làm việc với 14 quận, huyện có di tích cấp quốc gia trên địa bàn thành phố, từ đó tổng hợp, báo cáo Thường trực HĐND thành phố, để kịp thời chỉ đạo các cơ quan liên quan dự thảo nghị quyết chuyên đề, trình kỳ họp HĐND thành phố gần nhất. Trong đó, căn cứ hiện trạng xuống cấp của các di tích, phân định rõ mức độ sửa chữa cấp thiết; báo cáo kỹ thuật hay lập dự án trùng tu, tôn tạo với các mức kinh phí công trợ tương ứng, đồng thời khuyến khích ban quản lý các di tích, chính quyền địa phương huy động xã hội hoá để người dân, tổ chức, đoàn thể chung tay bảo tồn, phát huy giá trị của di tích./.

Bài và ảnh: LÊ OANH