“Lắng nghe” đất để có “mùa vàng”
(HPĐT)- Thông tin thanh long rớt giá thê thảm, ùn ứ tại cửa khẩu phía Bắc đang khiến Công ty thực phẩm xanh Kỳ Duyên (Vĩnh Bảo) đứng ngồi không yên khi đơn vị đầu tư hàng tỷ đồng để trồng hơn 5 ha thanh long. Cùng với đó, người dân vùng thanh long thuộc xã Chiến Thắng (An Lão) cũng lo lắng vì nhiều diện tích chuẩn bị thu hoạch. Người dân ở các xã Chiến Thắng, Bát Trang (An Lão) vài năm trước từng ồ ạt chặt bỏ vải, nhãn, chuyển sang trồng thanh long, sau một thời gian trồng năng suất thấp, hiệu quả không cao lại chuyển sang nuôi trồng thủy sản. Một số hộ vẫn kiên trì với thanh long, nay nghe tin mặt hàng rớt giá thảm hại cũng rục rịch tính chuyện đổi cây trồng khác.
Tương tự, nhiều vùng sản xuất trên địa bàn thành phố luôn xuất hiện điệp khúc “trồng, bỏ” như vậy. Theo chính quyền địa phương và các chuyên gia nông nghiệp, nguyên nhân tình trạng trên chủ yếu do việc chuyển đổi cây trồng hiện nay tại Hải Phòng nói riêng, cả nước nói chung được nông dân tự phát thực hiện theo phong trào, không chú ý xem cây trồng mới chuyển đổi có phù hợp hay không. Sau một thời gian, thấy cây không hợp chất đất, khí hậu, lại bí đầu ra, thường xuyên chịu cảnh được mùa, mất giá hoặc ngược lại, hiệu quả thấp, thậm chí lỗ, bà con lại “chuyển”.
Từ thực trạng này, nhiều chuyên gia nông nghiệp đề xuất cần có sự vào cuộc của ngành Nông nghiệp, chính quyền địa phương cùng nghiên cứu kỹ thổ nhưỡng để quy hoạch cây trồng phù hợp cho từng địa phương. Như cách làm khá bài bản ở Thái Lan, trước khi tổ chức sản xuất trên vùng đất mới hay chuyển đổi cây trồng, nông dân đều phối hợp cơ quan chuyên môn kiểm định đất để xem có phù hợp với cây không, cần bổ sung chất gì. Sau khi có kết quả, cơ quan chuyên môn sẽ xây dựng, cung cấp cho nông dân quy trình phù hợp loại cây sẽ trồng trên vùng đất đó, người sản xuất cứ thế áp dụng. Nhờ biết “lắng nghe” đất nên sản xuất nông nghiệp ở Thái Lan luôn cho hiệu quả cao. Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật, hiệu quả còn đến từ việc xây dựng, thực hiện kịch bản phát triển nông nghiệp, quy trình áp dụng cụ thể khá bài bản. Thoạt đầu, nông dân hướng đến mục tiêu sản xuất đủ lương thực cho gia đình. Tiếp đó, họ được khuyến khích tập họp lại thành từng nhóm hoặc hợp tác xã để phối hợp trong nhiều hoạt động với các ngành chuyên trách, doanh nghiệp, quỹ đầu tư… Việc liên kết giúp giảm sự lệ thuộc vào các yếu tố thị trường bấp bênh, đồng thời nâng cao sức mạnh thương lượng trong mua bán sản phẩm, giảm chi phí trong khâu vận chuyển và tiếp thị. Giai đoạn thứ ba liên quan đến việc kết nối với các cơ quan và tổ chức khác về vốn, tiếp thị, năng lượng… để mở rộng cơ sở vật chất phục vụ sản xuất và hoạt động thương mại, kể cả xuất khẩu. Nếu vận dụng được những kinh nghiệm hay cả trong và ngoài nước phù hợp với đồng đất xứ mình, sẽ góp phần đưa nền nông nghiệp Việt Nam phát triển nhanh, bền vững.