Giáo dục giới tính cho trẻ: Cần sự tương tác hai chiều

Tham gia các hoạt động vui chơi giải trí lành mạnh sẽ giúp trẻ tránh xa “văn hóa độc hại”. Trong ảnh: Học sinh Trường THCS Nguyễn Đình Chiểu (quận Ngô Quyền) trong giờ ra chơi.

Choáng váng khi con “vượt chuẩn”

Choáng váng, bối rối, tức giận, muốn xử lý dứt điểm để đưa mọi việc trở về ngay trạng thái bình thường... là tâm lý chung của tất cả bậc cha mẹ khi bắt gặp con em mình có hành động vượt “chuẩn mực thông thường” như xem phim, truyện, tranh ảnh nhạy cảm hoặc nảy sinh tình cảm yêu đương khi còn ở lứa tuổi học sinh…

Chị Đặng Thị Thảo, ở ngõ 246A phố Đà Nẵng (quận Ngô Quyền), có con trai học lớp 7 của trường THCS trên địa bàn quận Ngô Quyền, được cô giáo chủ nhiệm thông tin, con chị đến nhà bạn xem “phim người lớn”. Tá hoả trước thông tin đó, chị chất vấn con trai về sự việc... Từ hôm đó, chị Thảo theo dõi và thấy sinh hoạt của con trai có những điều “lạ” mà trước đây chị không để ý như khi bạn gái cùng lớp đến chơi, cháu thích ngồi gần, nắm tay hay trong phòng thường trùm chăn tự chạm vào bộ phận nhạy cảm... Chị Thảo tâm sự: Thời gian qua, bố mẹ sơ suất vì nghĩ cháu còn bé nên đôi khi bộc lộ tình cảm trước mặt con, cả nhà cùng xem phim có cảnh mùi mẫn, không định hướng việc sử dụng internet, mạng xã hội của cháu... Rất may, gia đình kịp thời phát hiện sự việc và phối hợp cô chủ nhiệm trao đổi, tư vấn nên cháu dần ổn định tâm lý, quay lại học tập bình thường.

Tương tự, anh Nguyễn Mạnh Khang, ở Quy Tức, phường Phù Liễn (quận Kiến An), có con học lớp 9, đang hối hận với cách ứng xử “nóng nảy” của bản thân. Hồi đầu tháng, máy vi tính của gia đình bị trục trặc, phải sửa. Sau khi kiểm tra, thợ tìm ra nguyên nhân do bị virus xâm nhập khi truy cập vào trang web “đen”. Tra lịch sử truy cập, anh Khang tá hoá khi tần suất vào trang web “đen” ngày càng nhiều, có hôm đến gần 2 giờ sáng. Kiểm tra điện thoại, vợ chồng anh còn biết thêm con gái anh hiện đang có “tình cảm” với bạn trai cùng lớp. Trong các tin nhắn qua Facebook, “bạn trai” thường chia sẻ link những “món độc, lạ”, gọi nhau là “chồng, vợ” với đủ cung bậc yêu ghét, giận dỗi. Biết chuyện, anh thu điện thoại, đánh con, cắt mạng internet rồi gọi cho gia đình bên kia “mách tội” nam sinh kia. Tưởng rằng mọi việc thế là xong, không ngờ con gái anh khóc lóc đòi bỏ học, đóng cửa phòng, thậm chí doạ “ép quá con sẽ nhảy lầu”. Anh Khang than thở: “Hằng ngày, cháu đi học đúng giờ, không la cà, không nói tục chửi bậy. Nếu không có sự cố máy tính thì gia đình không thể biết được. Tôi chỉ định làm căng để cháu không tái phạm, không ngờ cháu lại có suy nghĩ liều như vậy”…

Theo Trưởng Khoa Tâm lý giáo dục (Trường đại học Hải Phòng) Nguyễn Thị Quỳnh Phương, khi phát hiện sự việc như vậy, các bậc cha mẹ sẽ thường “trấn áp”, ngăn chặn như mắng “phủ đầu”, quy kết con hư hỏng, thu các phương tiện có thể tiếp xúc với “nguồn độc hại”… Tuy nhiên, đây không phải là cách ứng xử khôn ngoan cao, thậm chí có thể gây phản tác dụng.

Cha mẹ đồng hành, nhà trường sát cánh

Trước việc ngày càng nhiều gia đình lâm vào tình cách dở khóc, dở cười khi con trót “vượt chuẩn”, Trưởng Khoa Tâm lý giáo dục Nguyễn Thị Quỳnh Phương bày tỏ, thường sự việc hay bắt gặp ở lứa tuổi thiếu niên (12-18 tuổi). Đây là giai đoạn trẻ đang dậy thì, thể chất phát triển mạnh mẽ, tâm sinh lý biến đổi. Thời kỳ này, lượng hormone trong cơ thể tiết ra mạnh, trẻ bắt đầu tò mò về giới tính, nảy sinh những cảm xúc mới lạ, có nhu tìm hiểu về cơ thể, tình yêu, tình dục. Đây là hiện tượng hoàn toàn tự nhiên, là nhu cầu bình thường mà cha mẹ cần nắm bắt để có phương pháp giáo dục phù hợp. Hay Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Chính trị tư tưởng (Sở Giáo dục và Đào tạo) thành phố Nguyễn Thuý Liễu thông tin: Trước đây, việc tiếp cận các “nguồn độc hại” còn hạn chế, nhưng hiện nay, sự phát triển mạnh mẽ của mạng internet và mạng xã hội, với các thiết bị hiện đại như máy vi tính, máy tính xách tay, điện thoại… khiến ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào trẻ cũng có thể tiếp cận sách báo, phim ảnh, mạng xã hội. Ngoài ra, do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, các em sử dụng điện thoại, máy vi tính… để học online nên nguy cơ tiếp xúc thông tin độc hại càng cao bởi lứa tuổi này các em có nhu cầu trao đổi, giao lưu, chia sẻ với bạn bè đồng trang lứa chứ không phải bố mẹ...

Để giáo dục giới tính cho trẻ đúng hướng, đạt hiệu quả cao, Trưởng khoa Tâm lý giáo dục Nguyễn Thị Quỳnh Phương cho rằng, các cha, mẹ cần bình tĩnh khi tiếp nhận thông tin, đánh giá mức độ để có cách giải quyết phù hợp. Trong trường hợp phát hiện con xem phim, truyện “người lớn”, cần coi đó là chuyện bình thường ở lứa tuổi dậy thì và tỏ rõ cho con biết bố mẹ nhìn nhận vấn đề đó như thế nào. Cuộc nói chuyện thẳng thắn, cởi mở; giải thích, cung cấp thêm kiến thức giúp trẻ hiểu đúng mức độ, giới hạn phù hợp lứa tuổi, đồng thời kết hợp chặt chẽ nhà trường, giáo viên chủ nhiệm sẽ là những biện pháp hữu ích giúp con ở giai đoạn này. Việc cấm cản cực đoan sẽ làm nảy sinh tâm lý chống đối hay có xu hướng vi phạm nghiêm trọng hơn những lúc bố mẹ không thể kiểm soát. Ngoài ra, dồn trẻ vào trạng thái căng thẳng có thể dẫn đến những hành vi tiêu cực như tự khép kín, không dám chia sẻ, bộc lộ những điều các em suy nghĩ khiến bố mẹ càng mù mịt; thậm chí có em còn có hành vi tự hành hạ, huỷ hoại bản thân để lại hậu quả tiêu cực với những tổn thương về tinh thần và thể chất không thể cứu vãn...

Theo bà Phương, việc giáo dục giới tính cho trẻ hiện nay có nhiều thay đổi với việc các nhà trường bắt đầu triển khai từ bậc mầm non theo những hình thức phù hợp. Tuy nhiên, cha mẹ không nên "giao phó" hoàn toàn nhà trường, nên có sự chuẩn bị về kiến thức giới tính cho con theo hình thức phù hợp như trò chuyện, mua sách báo, cùng xem các video clip giáo dục giới tính, sức khoẻ sinh sản … giúp con cách tự bảo vệ bản thân, tránh bị xâm hại. Ngoài ra, các bậc cha mẹ nên phối hợp tốt nhà trường, giáo viên chủ nhiệm để kịp thời nắm bắt thông tin, từ từ tách con khỏi các “nguồn độc hại” bằng cách tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí lành mạnh, phù hợp nhu cầu và đặc điểm tâm sinh lý ngoài giờ học, từ đó hạn chế thấp nhất sự tác động tiêu cực đến con em mình./.

Bài và ảnh: BÙI HẠNH