Ngăn chặn việc kê khai giá nhà, đất trong hợp đồng có công chứng thấp hơn thực tế: Tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân

Công chứng viên Văn phòng công chứng Nguyễn Nhật Quang tư vấn người dân ghi đúng giá chuyển nhượng bất động sản trong hợp đồng. 

Kê khai thấp đi để trốn thuế

Trên các trang mạng xã hội Facebook như “Hội mua bán nhà đất giá rẻ Hải Phòng”, “Hội mua bán nhà đất An Lão”, “Hội mua bán nhà đất quận Kiến An- Hải Phòng”…, các nhóm giao lưu buôn bán bất động sản trên mạng xã hội Zalo, giá đất được rao bán thường cao gấp 5 lần so với biểu giá đất thành phố tại cùng một vị trí. Chẳng hạn, bảng giá đất của thành phố đối với các đường nhánh trên địa bàn phường Đằng Lâm (quận Hải An) từ 5 triệu đến 10 triệu đồng/m2, nhưng được đăng bán với mức giá từ 25 triệu đến 50 triệu đồng/m2. Anh Nguyễn Xuân Khoa, ở phường Đông Hải 2 (quận Hải An), có nhiều năm làm nghề môi giới đất, cho biết: Để giảm tiền thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ trong hoạt động chuyển nhượng bất động sản, các bên thỏa thuận chỉ ghi bằng mức trong bảng giá đất của thành phố.

Theo quy định, người bán là cá nhân chuyển nhượng bất động sản phải đóng 2% thuế thu nhập cá nhân, còn doanh nghiệp bất động sản đóng 20% trên thu nhập và nhiều loại phí, lệ phí khác. Do đó, một số trường hợp người chuyển nhượng bất động sản khai giá trong hợp đồng thấp hơn nhiều so với thực tế, để trốn thuế thu nhập và lệ phí trước bạ, chỉ bằng với giá đất được quy định trên bảng giá đất tại cùng một vị trí. Mặt khác, việc cơ quan chức năng kiểm tra xác minh giá trị thực tế của các hợp đồng chuyển nhượng đất khá khó khăn, khi hai bên giao dịch “ngầm” đồng thuận; chỉ khi phát sinh tranh chấp, bên nhận chuyển nhượng xuất trình biên nhận với giá trị thực của giao dịch.

Việc kê khai thấp giá trị chuyển nhượng bất động sản không chỉ làm thất thoát nguồn thu thuế, phí vào ngân sách nhà nước, mà người mua còn đối mặt với nguy cơ thiệt hại trong trường hợp xảy ra tranh chấp về tài sản trên hoặc nhận đền bù khi nhà nước thu hồi đất thực hiện các dự án. Giá đất trên hợp đồng chuyển nhượng là một trong những căn cứ để xem xét, được đền bù khi nhà nước thu hồi thực hiện dự án, nên khi nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, cần ghi đúng giá trị thực tế giao dịch trong hợp đồng có công chứng, để bảo đảm quyền lợi sau này.

Đơn cử, vào năm 2021, người dân xã Quang Hưng (huyện An Lão) có đơn kiến nghị các cơ quan chức năng thành phố xem xét giá đất đền bù mặt đường 304 mà thành phố thu hồi thực hiện dự án cầu Quang Thanh là 2,4 triệu đồng/m2, trong khi giá đất theo thị trường thời điểm đó từ 8 triệu đến 10 triệu đồng/m2. Theo Phòng Tài nguyên- Môi trường huyện An Lão, căn cứ biểu giá đất cùng các hợp đồng chuyển nhượng đất tại cùng thời điểm và gần nhất trước đó, giá đất mặt đường 304 chỉ khoảng 2 triệu đồng/m2. Do vậy, các cơ quan chức năng thành phố căn cứ vào đó để tính giá đền bù cho người dân khi thu hồi đất. Còn người dân yêu cầu được đền bù theo giá thị trường, nhưng không có căn cứ, chứng từ… chứng minh, nên không được giải quyết.

Tăng cường tuyên truyền

Chủ tịch Hội công chứng Hải Phòng Nguyễn Nhật Quang cho rằng, để chống thất thu thuế trong hoạt động chuyển nhượng bất động sản, công chứng viên cần giải thích kỹ để người dân kê khai đúng giá bán thực tế. Đồng thời, để tránh tình trạng kê khai gian giá đất, thì biểu giá đất của thành phố cần sát giá thị trường để không còn kẽ hở cho người trốn thuế và xảy ra những kiện tụng, tranh chấp liên quan. Do vậy, Bảng giá đất thành phố phải liên tục cập nhật theo biến động của thị trường, tránh tạo kẽ hở cho hoạt động trốn thuế diễn ra thường xuyên như hiện nay.

Trước thực trạng trên, ngày 12-1-2022, Bộ Tài chính có Công văn số 438/BTC-VP đề nghị cơ quan công an phối hợp ngành Thuế điều tra, xử lý nghiêm các hành vi kinh doanh, chuyển nhượng bất động sản có dấu hiệu trốn thuế nhằm răn đe, ngăn chặn và truy thu thuế cho ngân sách nhà nước. Ngày 23-2- 2022, UBND thành phố ban hành văn bản số 1122/UBNDTC3 yêu cầu Cục Thuế thành phố phối hợp Sở Thông tin và Truyền thông tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật thuế đối với hoạt động kinh doanh, chuyển nhượng bất động sản. Đồng thời, chỉ đạo các đơn vị trong ngành tăng cường kiểm tra hoạt động kinh doanh, chuyển nhượng bất động sản; chuyển hồ sơ đến cơ quan công an điều tra, truy cứu trách nhiệm hình sự các trường hợp có dấu hiệu trốn thuế lớn. Sở Tài nguyên - Môi trường định kỳ cung cấp thông tin tới Cục Thuế thành phố về việc chuyển nhượng dự án bất động sản. Các Sở: Tài chính, Xây dựng, Tài nguyên - Môi trường và UBND các quận, huyện theo dõi, cập nhật kịp thời thông tin thị trường bất động sản trên địa bàn thành phố, báo cáo UBND thành phố điều chỉnh quy định về giá nhà, đất, công trình xây dựng phù hợp với biến động thực tế, chống thất thu ngân sách.

Các cơ quan liên quan triển khai đồng bộ các biện pháp trên, cùng với ý thức, trách nhiệm của người dân chấp hành nghiêm việc ghi giá chuyển nhượng bất động sản đúng với thực tế giao dịch, góp phần chống thất thu thuế trong lĩnh vực này, đồng thời hạn chế phát sinh phức tạp về sau đối với người nhận chuyển nhượng tài sản./.

CÚC PHƯƠNG - Ảnh: HẢI VÂN