Nhà văn binh trạm
(HPĐT)- Đó là danh xưng bạn đọc yêu mến thường nhắc đến nhà văn Châu La Việt, cũng là danh xưng mà ông yêu thích nhất.
Nhà văn Châu La Việt tên khai sinh là Lê Khánh Hoài, sinh năm 1952 tại miền Trung nhưng tuổi thơ lớn lên ở Hà Nội. Năm 1969, khu cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước vào giai đoạn ác liệt, vừa tốt nghiệp phổ thông năm 17 tuổi, ông tình nguyện vào bồ đội, khoác ba lô vào Trường Sơn. Vốn thừa hưởng truyền thống nghệ thuật từ cha mẹ (mẹ là ca sĩ Tân Nhân, bố là nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ), trước khi nhập ngũ ông từng viết thơ tuổi học trò. Khi vào cuộc chiến, ông tiếp tục sáng tác những bài thơ gắn liền những cuộc hành quân, những trận chiến đấu và tình đồng đội của đơn vị cao xạ 37 mm mà ông là một pháo thủ. Sau thơ đến bút ký, truyện ngắn, kịch.
Mùa mưa năm 1970, từ một tiểu đoàn pháo cao xạ chiến đấu ở Bản Ban, nhà văn Châu La Việt được gọi về Ban tuyên huấn Binh trạm 11. Nhưng chưa kịp lên đường nhận nhiệm vụ mới, thì Binh trạm 11 có quyết định tách thành 2 đơn vị, một binh trạm mới là Binh trạm 13 lên tuyến trước, thuộc nước bạn Lào. Binh trạm 11 ở lại, có hậu cứ tại Mường Xén, bên này biên giới. Nhà văn Châu La Việt cùng đồng đội Phạm Trung Nhân được đưa về Binh trạm 13, đi sâu vào nước bạn Lào 200 km, mờ mịt đạn bom.
Cũng như Châu La Việt, ở binh trạm, Trung Nhân được đồng đội yêu quý gọi là nhà văn, còn trên Tổng cục (Hậu cần) được đồng đội xếp vào lực lượng viết của vận tải (Cục vận tải quân sự) lúc ấy đã có nhiều tên tuổi gạo cội như: Phạm Tiến Duật, Trần Nhương, Phạm Thị Thanh Thủy…
Sau ngày giải phóng, Binh trạm 13 sát nhập lại với Binh trạm 11, rồi lại sát nhập với Binh trạm 18. Không còn phiên hiệu nữa, những người lính tản mát khắp nơi. Đồng đội Trung Nhân của nhà văn đi học Đại học Văn hóa rồi về làm Chủ nhiệm Nhà văn hóa Quân chủng Hải quân. Dù vậy, nhà văn Châu La Việt vẫn luôn coi Trung Nhân là "nhà văn binh trạm" giống ông. Với ông, những ngày bom đạn máu lửa, sự tôi luyện của chiến trường và tấm lòng ấm áp của đồng đội đã giúp người lính trẻ Châu La Việt thời đó không ngừng trưởng thành, thức dậy nhiều hoài bão về văn chương cho thật xứng với danh xưng "nhà văn binh trạm". Đặc biệt, từ những trang viết, từ chính những tin, bài của bản tin "Đường phía trước" do người đồng đội Trung Nhân viết, ông mong ước sẽ viết một bộ tiểu thuyết về cuộc chiến đấu anh dũng của cán bộ chiến sĩ Binh trạm 13.
Cuối năm 2019, khi có dịp trở lại chiến trường xưa, Châu La Việt mang theo bản thảo viết tay lần đầu cuốn tiểu thuyết "Lửa sáng phía chân trời" viết riêng về Binh trạm 13. Tác phẩm thuộc chương trình đầu tư sáng tác của Bộ Quốc phòng và đã được xuất bản trong năm này. Trên đỉnh trọng điểm Funukok năm xưa, trước sự chứng kiến của các đồng đội và đồng nghiệp, nhà văn Châu La Việt trang nghiêm và xúc động tung từng nắm bản thảo lên trời để gửi tặng núi rừng, đồng đội và nhân dân nơi chiến trường xưa. Từng tờ bản thảo chấp chới bay theo gió rừng rồi mất hút dưới vực sâu. Nhà văn binh trạm thẫn thờ nhìn theo, đôi mắt đỏ hoe.../.