Tăng giờ làm thêm - phù hợp nhưng không lạm dụng

Công nhân trong dây chuyền sản xuất tại Công ty TNHH Chilisin, Khu Công nghiệp VSIP (huyện Thủy Nguyên).

Tăng thêm thu nhập, phục hồi sản xuất

Theo nghị quyết trên, trường hợp người sử dụng lao động (NSDLĐ) có nhu cầu và được sự đồng ý của người lao động (NLĐ), số giờ làm thêm của người lao động có thể được tăng thêm 20 giờ/tháng so với trước đây nhưng không quá 60 giờ/tháng, tăng thêm 100 giờ/năm nhưng không quá 300 giờ/năm. Đối với nhiều doanh nghiệp, đây được coi là “phao cứu sinh” trong bối cảnh thiếu hụt lao động để phục hồi sản xuất “hậu COVID-19” hiện nay.

Phó chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH GE Việt Nam chi nhánh Hải Phòng (huyện An Dương) Đỗ Duy Hoàng cho biết: Do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, hiện doanh nghiệp thiếu hụt gần 100 lao động, chiếm khoảng 10% số NLĐ cần thiết. Hằng năm, công ty đều thỏa thuận với NLĐ và tiến hành thủ tục đăng ký làm thêm 200 giờ/năm tới Sở Lao độngThương binh và xã hội. Tuy nhiên có những thời điểm, số giờ làm thêm trên là chưa đủ để đáp ứng các đơn hàng của đối tác. Việc UBTVQH ban hành nghị quyết tăng giờ làm thêm nêu trên là biện pháp cần thiết, trong bối cảnh doanh nghiệp đang phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch, nhưng lại thiếu hụt lao động sản xuất như hiện nay. Việc tăng ca tại công ty hoàn toàn trên tinh thần tự nguyện, khuyến khích, không phải bắt buộc và có thỏa thuận đầy đủ với NLĐ về tiền lương thêm giờ theo đúng quy định.

Nhiều công nhân tại các doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực may mặc, đồ gia công cũng bày tỏ mong muốn được làm thêm giờ để tăng thu nhập. Chị Nguyễn Thị Thơ, 25 tuổi, quê ở tỉnh Hòa Bình, làm công nhân tại Công ty may mặc ở quận Dương Kinh được gần 4 năm nay cho biết: Gần 3 năm qua, dịch COVID-19 khiến công việc của chị liên tục gián đoạn do phải tạm nghỉ làm việc để phòng, chống dịch bệnh, ảnh hưởng nhiều đến thu nhập. Từ đầu năm 2022 đến nay, sau mấy đợt tăng giá xăng dầu, giá cả cũng liên tục “phi mã” khiến chị phải “dè xẻn” đồng lương công nhân để trang trải các chi phí sinh hoạt hằng ngày. Hiện tại lương chị từ 5 triệu đến 6 triệu đồng/tháng, nếu tăng ca có thể đạt 7 triệu đến 9 triệu/tháng. Tuổi còn trẻ, sức khỏe tốt, chị không ngại làm thêm giờ nếu có thể, chỉ mong có thêm thu nhập cho cuộc sống. Trong khi đó, anh Vũ Văn Phúc ở xã Tân Dương (huyện Thủy Nguyên) bày tỏ: Hết giờ làm tại công ty trong khu công nghiệp VSIP (huyện Thủy Nguyên), anh thường chạy thêm nghề xe ôm từ 18 giờ đến 20 giờ để kiếm thêm thu nhập. Nếu công ty có nhiều đơn hàng, để công nhân làm thêm giờ, tăng thu nhập thì anh không cần phải chạy xe ôm nữa.

“Tăng tiền lương” từ hiệu suất lao động mới là cốt lõi

Có thể thấy, việc tăng giờ làm thêm lên 20 giờ/tháng, 100 giờ/năm so với trước đây nhận được sự đồng thuận của nhiều NLĐ và NSDLĐ trong bối cảnh cần tăng thu nhập, phục hồi phát triển sau đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, cơ quan quản lý, chính sách này cần được thực hiện nghiêm và chỉ mang tính chất thời điểm. Về lâu dài, các doanh nghiệp, NSDLĐ cần cải tiến công nghệ, tối ưu hóa hệ thống quản lý, áp dụng thiết bị hiện đại nhằm nâng cao năng suất lao động, từ đó nâng cao tiền lương thay vì “chăm chăm” tăng giờ làm mới có thêm thu nhập như hiện nay.

Trưởng Ban Chính sách pháp luật (Liên đoàn Lao động thành phố) Vũ Ngọc Thức cho rằng chỉ nên xem tăng giờ làm thêm là biện pháp tình thế. Việc UBTVQH cho phép tăng trần giờ làm thêm từ 40 giờ lên không quá 60 giờ/tháng là để NSDLĐ và NLĐ thỏa thuận làm việc trong giới hạn cho phép, phù hợp, không đồng nghĩa là cứ phải làm đủ 60 giờ/tháng. NLĐ cần xác định thời gian nghỉ ngơi phù hợp để tái tạo sức lao động, tránh bào mòn sức khỏe. Thời gian tới, Liên đoàn Lao động thành phố sẽ lên kế hoạch, đến từng đơn vị, doanh nghiệp để nắm bắt thực tế khi triển khai chính sách này. Về lâu dài, Liên đoàn Lao động thành phố khuyến khích các doanh nghiệp và NLĐ có những giải pháp sáng tạo, nâng cao hiệu suất công việc, nâng cao tiền lương, nhưng phải giảm giờ làm để tiệm cận với các quy định về giờ làm từ 40 đến 44 giờ/tuần của các nước trên thế giới.

Trong khi đó, không được lạm dụng chính sách làm thêm giờ để vi phạm các quy định của Bộ luật Lao động là quan điểm của Chánh Thanh tra Sở Lao động- Thương binh và Xã hội Vũ Ngọc Châu. Hằng năm, Sở Lao động- Thương binh và Xã hội đều thành lập đoàn kiểm tra, thanh tra việc thực hiện chính sách làm thêm giờ tại một số doanh nghiệp. Cơ bản các doanh nghiệp thực hiện đúng việc làm thêm không quá 200 giờ/năm theo chính sách trước đây. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp trong lĩnh vực may mặc, giày da cũng còn tình trạng làm thêm quá 40 giờ/tuần tại từng thời điểm quá tải đơn hàng. Khi phát hiện, Sở đều có những nhắc nhở và yêu cầu NSDLĐ thực hiện đúng các quy định về việc làm thêm giờ, tuyên truyền các chính sách pháp luật tới NLĐ.

Thực tế, khi tăng giờ làm thêm, NSDLĐ không phải tuyển mới NLĐ nghĩa là cũng giảm chi phí đóng BHXH và các trợ cấp cho NLĐ, chi phí đào tạo. Do đó, tổ chức Công đoàn tại các doanh nghiệp cần phát huy vai trò đại diện NLĐ, đề xuất các mức tính lương làm thêm giờ, tiền tăng ca phù hợp, bảo đảm quyền lợi tốt nhất khi tăng ca để vừa tăng thêm thu nhập và tái tạo sức lao động. Chính sách làm thêm giờ chỉ là giải pháp tình thế phù hợp trong giai đoạn phục hồi trong bối cảnh “hậu COVID-19”. Về lâu dài, các doanh nghiệp cần đầu tư cơ sở hạ tầng, dây chuyền sản xuất tiên tiến, đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực... để nâng cao hiệu suất công việc, tăng tiền lương thay vì tăng giờ làm để “bù đắp” hiệu suất như hiện nay, mới thực sự nâng cao chất lượng và giá trị cuộc sống./.

bài: tuệ minh - ảnh: trung kiên