Công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Hải Phòng: Kết quả tốt từ giải pháp đồng bộ
(HPĐT)- Số lượng người nhiễm HIV mới phát hiện được khống chế và giảm dần (trung bình mỗi năm giảm từ 5-7%); 86% số người bệnh đang điều trị bằng thuốc kháng virus (ARV) được làm xét nghiệm tải lượng virus định kỳ, trong đó có 98,5% có kết quả tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế; 98% số sản phụ nhiễm HIV sinh con được điều trị dự phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con; 97,4% số người bệnh nhiễm HIV đang được quản lý tại cơ sở chăm sóc điều trị có thẻ BHYT… Đó là những kết quả nổi bật trong công tác phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn thành phố hiện nay.
Nhân viên y tế cơ sở điều trị Methadone Lê Chân (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng quản lý) tư vấn người nghiện chất ma túy đồng nhiễm HIV.
Giảm cả 3 chỉ số
Giữa năm 2021, anh Nguyễn Quốc B., sinh năm 1987, ở phường Phan Bội Châu (quận Hồng Bàng) phát hiện bạn của mình (trong nhóm đồng tính nam- MSM) bị nhiễm HIV. Lo lắng sức khỏe bản thân, anh liên hệ với nhóm cộng đồng Rubic để được xét nghiệm và cho kết quả âm tính với virus HIV. Với kết quả này, nhóm cộng đồng chuyển thông tin của anh tới Trung tâm Da liễu Hải Phòng để được tham gia điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP). Sau gần 7 tháng điều trị bằng thuốc ARV, đến nay, tình hình sức khỏe của anh B. ổn định, bản thân anh B. thoát khỏi tâm lý lo sợ lây nhiễm HIV.
Không chỉ anh B., nhiều người nhiễm HIV đang điều trị bằng thuốc ARV hoặc có nguy cơ lây nhiễm HIV đang điều trị PrEP được các phòng khám ngoại trú, các tổ chức, nhóm cộng đồng hỗ trợ can thiệp giảm tác hại của virus. Trong đó, các phòng khám ngoại trú, trại giam (trại giam Xuân Nguyên, trại tạm giam Công an thành phố), thậm chí một số nhóm cộng đồng cung cấp dịch vụ tư vấn xét nghiệm HIV đối với các trường hợp có nguy cơ cao, như: nghiện chất ma túy, phụ nữ bán dâm, MSM, bạn chích của người nhiễm HIV… trên địa bàn thành phố. Với trường hợp có kết quả khẳng định dương tính với HIV được chuyển gửi tới các phòng khám ngoại trú để điều trị ARV, trường hợp âm tính được chuyển gửi tới cơ sở điều trị PrEP. Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, trong năm 2021 và 3 tháng đầu năm 2022, có hơn 15 nghìn người được tư vấn xét nghiệm HIV tại 11 cơ sở xét nghiệm khẳng định HIV trên địa bàn thành phố, trong đó phát hiện 178 ca dương tính, chuyển gửi điều trị ARV thành công 174 người (bằng 98%).
Hiện, Hải Phòng có 15 phòng khám ngoại trú (14 cơ sở khám, điều trị người lớn, 1 cơ sở khám và điều trị nhi) đang điều trị 5.288 người nhiễm HIV/AIDS. Theo TS.BS Nguyễn Quang Chính, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, hiện có 98% số người bệnh nhiễm HIV được quản lý tại các cơ sở chăm sóc điều trị có thẻ BHYT. Trong đó, 9 phòng khám ngoại trú cung cấp điều trị thuốc ARV qua nguồn BHYT; tất cả phòng khám ngoại trú thực hiện thanh toán thuốc nhiễm trùng cơ hội và xét nghiệm cơ bản, xét nghiệm tải lượng virus cho người bệnh điều trị ARV qua BHYT theo quy định. Ngoài ra, các cơ sở y tế, phòng khám ngoại trú cũng làm tốt công tác điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con; điều trị dự phòng trước phơi nhiễm PrEP, điều trị viêm gan C cho người bệnh đồng nhiễm viêm gan C/HIV.
Tăng cường phát hiện ca mới và hoạt động điều trị PrEP
Để tiếp tục thực hiện tốt công tác phòng, chống HIV/AIDS và mục tiêu 90- 90-95 (90% số người nhiễm HIV biết được tình trạng nhiễm bệnh của mình; 90% số người nhiễm HIV được điều trị ARV; 95% số người bệnh điều trị ARV có tải lượng HIV dưới ngưỡng ức chế) trên địa bàn thành phố thời gian tới, Phó giám đốc Sở Y tế Phan Huy Thục cho biết, ngành tăng cường phối hợp các địa phương, đơn vị liên quan phát hiện các ca nhiễm HIV ngoài cộng đồng, rà soát đối chiếu số liệu người nhiễm trên địa bàn thành phố để có số liệu quản lý người nhiễm chính xác; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý người nhiễm; sử dụng các kênh truyền thông, mạng xã hội, các nhà thuốc để quảng bá dịch vụ xét nghiệm tự nguyện HIV/AIDS. Trong việc tìm ca nhiễm mới tại cộng đồng, chú trọng kiện toàn và nâng cao năng lực các nhóm cộng đồng, tập trung vào nhóm MSM và bạn chích của người nhiễm HIV; tăng cường tuyên truyền trực tuyến (online) như: livestream, dating apps, fanpage và tiếp cận trực tiếp gồm tiếp cận nhóm nhỏ, điểm nóng; cấp phát sinh phẩm tự xét nghiệm và hỗ trợ tự xét nghiệm …
Sở Y tế cũng dự kiến mở rộng các điểm điều trị dự phòng bằng PrEP để đông đảo người dân biết và sử dụng dịch vụ nhằm phòng ngừa lây nhiễm HIV/AIDS; tiếp tục phối hợp đơn vị liên quan cấp thẻ BHYT và khuyến khích người bệnh sử dụng thẻ BHYT trong khám, điều trị ARV cũng như các dịch vụ khám, điều trị khác. Đồng thời, ngành phối hợp hiệu quả các chương trình dự án quốc tế trong phòng, chống HIV/AIDS; khuyến khích các cơ sở điều trị PrEP sử dụng bệnh án điện tử, thường xuyên rà soát danh sách khách hàng tái khám và phối hợp các nhóm cộng đồng để gọi điện nhắc nếu khách hàng đến khám không đúng hẹn, triển khai hiệu quả hoạt động khám, điều trị ngoài giờ; triển khai tư vấn, xét nghiệm lưu động…/.
Theo nhận định tình hình dịch HIV/AIDS của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, số liệu phát hiện năm 2021 và những tháng đầu năm 2022 tại Hải Phòng đều giảm về 3 chỉ số: số nhiễm HIV, chuyển AIDS và tử vong. Tuy nhiên, diễn biến dịch HIV/AIDS vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ trong cộng đồng, nhất là nhóm MSM chiếm tỷ lệ cao nhất (34,3%) trong số ca nhiễm HIV mới được xét nghiệm. Hình thái lây nhiễm qua đường tình dục chiếm tỷ lệ cao hơn đường máu (69%), nam giới chiếm tỷ lệ đa số 78,7%. Độ tuổi người nhiễm HIV/AIDS chủ yếu từ 25-49 tuổi (63%).