Dành 400 tỷ đồng nâng cấp, hiện đại hóa ga hàng Vật Cách
(HPĐT)- Theo Cục Đường sắt Việt Nam (Bộ Giao thông - Vận tải), gắn với quá trình di dời cảng Hoàng Diệu và tháo dỡ tuyến đường sắt trong cảng, việc xây dựng và nâng cấp ga Vật Cách là yêu cầu tất yếu. Ga này giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa tiếp nhận, xuất hàng hóa tại cảng Vật Cách, vừa liên thông với tuyến đường sắt Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai để tiếp tục đảm nhận vận chuyển hàng rời sau cảng. Sau khi hoàn thành, ga Vật Cách dự kiến sẽ là ga hàng hóa hiện đại của miền Bắc.
Xếp dỡ hàng thông qua tuyến đường sắt là thế mạnh của cảng Vật Cách.
Đưa ga phụ thành ga chính
Theo Ban quản lý dự án đường sắt (Bộ Giao thông - Vận tải), ga Vật Cách tại km91+250 trên tuyến đường sắt Hải Phòng- Hà Nội vốn là ga đợi, không đảm nhận nhiệm vụ xếp dỡ hàng hóa. Tuy ga có 4 đường ray, nhưng không có đường xếp dỡ, không có kho và không có bãi hàng. Hàng hóa chủ yếu được xếp dỡ tại cảng Vật Cách được nối với ga bằng đường số 6 và số 7. Đây được coi là ga phụ và đóng góp vào quá trình xếp dỡ hàng hóa sau cảng rất ít. Tổng hợp báo cáo của Ban quản lý dự án cho thấy, năm 2020, khối lượng xếp tại ga Vật Cách (chủ yếu là cảng Vật Cách) chỉ đạt 117.600 tấn; khối lượng dỡ đạt 119.825 tấn, chiếm số lượng quá ít trong tổng lượng hàng hóa qua cảng biển Hải Phòng. Còn so với ga hàng hóa chính tại Hải Phòng là ga ở Cảng Hải Phòng, số lượng xếp dỡ tại ga Vật Cách chỉ bằng 20%.
Hiện, thành phố Hải Phòng, Bộ Giao thông - Vận tải (GTVT) đang nghiên cứu đề án di dời cảng Hoàng Diệu để thực hiện quy hoạch đô thị. Trên tuyến đường sắt nối với cảng Hoàng Diệu còn có cảng Chùa Vẽ (cùng thuộc Công ty CP Cảng Hải Phòng). Do đó, sau khi di dời tuyến đường sắt trong cảng, ga Vật Cách sẽ là điểm tập kết hàng hóa (hàng rời) quan trọng nhất tại thành phố Hải Phòng. Khi đó, ga Vật Cách không chỉ đảm nhận hơn 1 triệu tấn hàng hóa của Cảng Hải Phòng mà còn đảm nhận thêm lượng hàng hóa tại ga Hải Phòng, ga Thượng Lý. Như vậy, đầu mối vận chuyển, xếp dỡ hàng hóa đường sắt tại Hải Phòng sẽ tập trung về ga Vật Cách, đưa ga phụ trở thành ga chính. Do đó, xây dựng, nâng cấp và mở rộng ga Vật Cách là yêu cầu tất yếu trong quá trình vận chuyển hàng hóa sau cảng tại địa bàn thành phố Hải Phòng. Đồng thời bảo đảm phù hợp quy hoạch phát triển vận tải hàng hóa tại Hải Phòng và định hướng lượng hàng qua đường sắt đến năm 2030.
Để dự án sớm được triển khai, tại cuộc họp giữa Bộ GTVT và UBND thành phố vừa qua, sau khi nghe tư vấn và các ngành báo cáo về quy mô đầu tư ga Vật Cách, thuộc dự án cải tạo các ga trên các tuyến đường sắt phía Bắc, Bộ GTVT và UBND thành phố cùng nhất trí quan điểm: dự án do Bộ GTVT triển khai, thành phố Hải Phòng hỗ trợ giải phóng mặt bằng và phần còn lại của dự án thi công trong khu vực cảng Vật Cách sẽ do đơn vị cảng phối hợp cùng triển khai. Với nguồn vốn đầu tư ga Vật Cách thuộc nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2022-2025 của Bộ GTVT, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Ngọc Đông yêu cầu Ban quản lý dự án chuẩn bị các điều kiện để triển khai nhanh dự án, vừa phù hợp quy hoạch đường sắt quốc gia, vừa phù hợp quá trình di dời cảng Hoàng Diệu, góp phần liên thông toàn tuyến đường sắt trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
Tại cuộc họp với UBND thành phố mới đây về quy mô đầu tư ga Vật Cách, thuộc dự án cải tạo các ga trên các tuyến đường sắt phía Bắc, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Ngọc Đông nhấn mạnh, lượng hàng rời qua khu vực cảng biển Hải Phòng có vị trí quan trọng trong hỗ trợ, thúc đẩy phát triển kinh tế và tăng cường khả năng kết nối. Lượng hàng rời qua đường sắt gồm: quặng, máy móc - dụng cụ, phương tiện vận chuyển - phụ tùng, phân bón - hóa chất, vật liệu xây dựng, lương thực… Do đó, đường sắt sẽ bảo đảm vận chuyển thuận lợi với giá thấp hơn các phương tiện khác. Bộ GTVT nhất trí với đề xuất của Ban quản lý dự án và Cục Đường sắt về việc nâng cấp ga Vật Cách trở thành nhà ga hàng hóa hiện đại, có đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật về xếp và dỡ hàng hóa, kết nối với cảng Vật Cách- đơn vị cảng sẽ thay thế cảng Hoàng Diệu, từng bước tiếp nhận và vận chuyển hàng rời, bảo đảm không bị đứt quãng khi vận chuyển, mang lại yên tâm cho chủ hàng.
Ga có quy mô lớn và hiện đại của phía Bắc
Cũng theo Ban quản lý dự án đường sắt, tại dự án cải tạo các ga trên các tuyến đường sắt phía Bắc, dự án cải tạo, nâng cấp ga Vật Cách giữ vai trò quan trọng và cần được triển khai sớm. Trước đó, đơn vị cùng tư vấn phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, đánh giá nhu cầu vận chuyển đến năm 2030. Đồng thời nghiên cứu hướng đầu tư, các hạng mục cải tạo, các tuyến đường nhánh (đường sắt quốc gia) vào cảng Vật Cách, xây dựng hệ thống kho, bãi… Trên cơ sở đó, Ban quản lý dự án và đơn vị tư vấn cùng thống nhất về nội dung, phương án xây dựng ga Vật Cách gồm: cải tạo toàn bộ ga Vật Cách, thiết kế ga gồm 8 tuyến đường, trong đó tuyến chính là đường số 3; nâng cấp, cải tạo đường sắt hiện có; xây dựng nhà ga mới, khu chỉnh đầu máy - toa xe. Tại cảng Vật Cách sẽ đặt mới hai đường xếp dỡ, cải tạo đường sắt hiện có, xây dựng nhà ga phân loại, kéo dài đường rút dồn, đặt mới và kéo dài hai đường ray chạy song song với cầu cảng; xây dựng kho - bãi, đặt mới hai đường sắt xếp dỡ gián tiếp cạnh kho bãi… Tổng mức đầu tư của dự án khoảng 400 tỷ đồng.
Với quy mô của dự án được đề xuất, ga Vật Cách sẽ là ga hàng hóa có quy mô lớn và hiện đại ở miền Bắc, khả năng tiếp nhận và đảm nhiệm vận chuyển lượng hàng hóa sau cảng lên đến 2,2 triệu tấn/năm và có thể mở rộng thêm. Do đó, quá trình vận chuyển hàng hóa sau cảng sẽ không xảy ra đứt quãng, nhất là vận chuyển theo tuyến: Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai - Trung Quốc và ngược lại. Quá trình gom hàng sẽ được chuyển giao về một đầu mối là cảng Vật Cách, để từ đó tỏa đi khắp nơi. Theo lãnh đạo Công ty CP cảng Vật Cách, đơn vị sẵn sàng phối hợp với Ban quản lý dự án đường sắt và các cơ quan liên quan để hỗ trợ tối đa cho dự án. Công ty cũng sẵn sàng đầu tư kinh phí để cùng tham gia nâng cấp kho bãi và tuyến đường sắt qua cảng, vì đây chính là cơ hội để cảng Vật Cách phát triển bền vững sau này./.