Xây dựng trung tâm điều khiển tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường: Chủ động giám sát, bảo vệ môi trường
(HPĐT)- Các thông tin môi trường đều được công khai qua nhiều thiết bị di động cầm tay, các cổng thông tin điện tử của Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố để các tổ chức, cá nhân quan tâm giám sát, nắm bắt kịp thời diễn biến môi trường; đồng thời truyền trực tiếp về Bộ Tài nguyên và Môi trường theo quy định. Những nội dung này trở thành hiện thực khi Dự án xây dựng Trung tâm điều khiển tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường và lắp đặt các trạm quan trắc môi trường tự động của thành phố hoàn thành và đưa vào vận hành. Dự án này được HĐND thành phố khóa 16 quyết định chủ trương đầu tư, tại kỳ họp thứ 5 (chuyên đề), ngày 4-4-2022.
Từ năm 2016, Sở Tài nguyên và Môi trường xây dựng thí điểm mô hình Trung tâm Tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường, đặt tại Trung tâm Quan trắc môi trường.
Trong ảnh: Lực lượng chức năng kiểm tra việc giám sát xả thải của doanh nghiệp qua hệ thống quan trắc tự động và camera, hiển thị trên màn hình điện tử.
Cập nhật liên tục, cảnh báo kịp thời
Đây là mục tiêu trọng tâm của Dự án xây dựng Trung tâm điều khiển tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường và lắp đặt các trạm quan trắc môi trường tự động. Dự án có 6 trạm quan trắc môi trường không khí tự động được lắp đặt tại ngã 3 Đình Vũ, Khu công nghiệp DEEP C, thị trấn Minh Đức, làng nghề Mỹ Đồng, phường Quán Toan và trung tâm thành phố. Ngoài các chỉ số không khí theo quy định, hệ thống quan trắc không khí tự động có thể đo được bụi mịn PM 2,5, nhiệt độ không khí, độ ẩm không khí, áp suất khí quyển, hướng gió, tốc độ gió, lượng mưa, cường độ mưa và bức xạ mặt trời. Bên cạnh đó, dự án dành nguồn lực lớn đầu tư xây dựng thiết bị tự động quan trắc môi trường đối với môi trường nước mặt. Sẽ có 9 trạm quan trắc nước mặt tự động đặt tại các sông: Giá, Rế, Đa Độ, Chanh Dương, kênh Hòn Ngọc, hệ thống trung thủy nông Tiên Lãng, thuộc các huyện: An Dương, Kiến Thụy, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo và Thủy Nguyên. Hệ thống quan trắc nước tự động giám sát các thông số COD, chất rắn lơ lửng, nồng độ kiềm, nhiệt độ, đặc biệt kiểm soát nồng độ asen, amonium. Song song đó, thành phố đầu tư trung tâm điều khiển, tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường gồm hệ thống máy chủ, hệ thống phần mềm khai thác, quản lý và truyền nhận dữ liệu; một xe chuyên dùng với trang thiết bị và vật tư hiệu chuẩn cho các trạm quan trắc tự động. Tổng mức đầu tư dự án là 107 tỷ đồng. Dự kiến, quý 4-2024, dự án hoàn thành đưa vào khai thác, sử dụng. Có thể nói, đây là thông tin được người dân thành phố quan tâm, đón chờ, hỗ trợ quan trọng cho công tác kiểm soát chất lượng môi trường nước, không khí để người dân chủ động phòng ngừa.
Theo Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường) Đàm Quang Quỳnh, nồng độ bụi lơ lửng trong không khí của Hải Phòng khá lớn, thường xuyên vượt ngưỡng cho phép, do đó nguy cơ ô nhiễm bụi mịn là rất cao. Nhưng nhiều năm qua, thành phố mới chỉ thực hiện quan trắc định kỳ với tần suất 2 tháng/lần. Phương pháp này không thể đánh giá bụi mịn, không thể đưa ra cảnh báo chính xác, kịp thời biện pháp phòng, chống cho người dân. Cùng với đó, việc quan trắc chất lượng nước mặt trên sông, hồ cũng thực hiện theo tần suất 3 tháng/lần. Do đó, những diễn biến bất thường về chất lượng nguồn nước không thể phát hiện, xử lý kịp thời. Việc giám sát các nguồn thải ra sông thiếu chặt chẽ. Rất khó phát hiện những cơ sở thực hiện xả trộm, sử dụng 2 đường ống xả nước thải. Nhiều trường hợp khi xảy ra sự cố nghiêm trọng mới phát hiện ra.
Số hóa dữ liệu và tin học hóa các nghiệp vụ quản lý về môi trường
Giám đốc Sở TNMT Trần Văn Phương cho rằng,việc đầu tư xây dựng thiết bị tự động quan trắc môi trường đối với môi trường không khí và nước mặt nhằm phục vụ việc đánh giá, cảnh báo kịp thời, chính xác các thay đổi về chất lượng không khí, chất lượng nước sông trên phạm vi toàn thành phố, bảo đảm cung cấp đầy đủ số liệu tin cậy làm cơ sở cho công tác quản lý, bảo vệ môi trường và hoạch định các chính sách phát triển kinh tế-xã hội của thành phố, quốc gia. Nhất là, việc xây dựng hệ thống quan trắc và giám sát chất lượng môi trường tiên tiến, hiện đại bảo đảm cung cấp chuỗi số liệu đầy đủ, tin cậy về môi trường phục vụ công tác quản lý nhà nước về môi trường; làm cơ sở để ngăn chặn, phòng ngừa hiệu quả cao những sự cố về môi trường.
Cùng với trạm quan trắc tự động, thành phố đầu tư xây dựng trung tâm điều khiển, tích hợp dữ liệu quan trắc môi trường gồm: hệ thống máy chủ, hệ thống phần mềm khai thác, quản lý và truyền nhận dữ liệu; đầu tư hạ tầng, thiết bị công nghệ thông tin phục vụ vận hành, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường; kết nối, chia sẻ dữ liệu môi trường với các hệ thống thông tin của các sở, ban, ngành trên địa bàn và hệ thống thông tin quốc gia liên quan đến lĩnh vực Tài nguyên và môi trường. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường và phần mềm quản lý, khai thác, gồm dữ liệu quan trắc, giám sát môi trường định kỳ; dữ liệu hồ sơ, thủ tục môi trường; dữ liệu đa dạng sinh học; dữ liệu thanh tra về môi trường và đa dạng sinh học… giúp cơ quan quản lý có bức tranh toàn cảnh về tài nguyên, môi trường của thành phố, từ đó hoạch định những chính sách, chiến lược phát triển phù hợp, đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững. Đây cũng là công cụ hỗ trợ, góp phần thống nhất quản lý, trao đổi số liệu quan trắc môi trường giữa các bộ, ngành và địa phương./.