Bảo quản chuyên sâu các hiện vật tại Bảo tàng Hải Phòng: Cần quan tâm xứng tầm

Các chuyên gia Bảo tàng Lịch sử quốc gia thực hiện bảo quản chuyên sâu hiện vật tại Bảo tàng Hải Phòng.

Bảo quản chuyên sâu hơn 70 hiện vật

Hơn nửa tháng nay, tại Bảo tàng Hải Phòng, 4 kỹ sư hóa, họa sĩ của Bảo tàng Lịch sử quốc gia miệt mài, tỷ mẩn bảo quản chuyên sâu từng hiện vật. Mỗi người một việc, chuyên gia cuốn tăm bông tẩm hóa chất kiên trì, tỷ mẩn trên bức tranh cũ để lau vết bụi còn bám lại sau khi được hút bụi khô. Ở góc khác, kỹ sư hóa Vũ Văn Dương, Phó trưởng Phòng Bảo quản (Bảo tàng Lịch sử quốc gia) cẩn thận xử lý những chi tiết cuối cùng trên đôi nghê bằng đồng, có niên đại thế kỷ 16-17 thời Mạc. Theo anh Dương, trước khi bảo quản, đôi nghê bị mủn do ô xi hóa, mẻ, vỡ, đất bám che hết các hoa văn. Trong quá trình bảo quản kỹ thuật, các chuyên gia phải xử lý, phục hồi tỷ mỉ bằng hóa chất làm sạch, chống oxy hóa ăn mòn đồng… Những chi tiết hoa văn tinh xảo dần rõ nét hơn xen kẽ lớp mạ vàng lấp lánh. Song, từ khi tiếp nhận đến hoàn thiện bảo quản chuyên sâu đôi nghê phải mất cả tuần, với sự làm việc liên tục của 5 chuyên gia Bảo tàng Lịch sử quốc gia và Bảo tàng Hải Phòng. Nếu không chứng kiến các chuyên gia bảo quản chuyên sâu hiện vật, khó có thể hình dung công việc kỳ công và đòi hỏi kỹ thuật cao đến như vậy.

Phó trưởng Phòng Bảo quản (Bảo tàng Lịch sử quốc gia) Vũ Văn Dương cho biết, các chuyên gia Bảo tàng Lịch sử quốc gia tham gia công tác bảo quản chuyên sâu đối với hơn 70 hiện vật bị hư hỏng nhất trong hệ thống trưng bày thường trực của Bảo tàng Hải Phòng. Công tác bảo quản hiện vật mất nhiều thời gian, kéo dài nhiều tháng và muốn đạt hiệu quả cao nhất đòi hỏi cán bộ làm bảo quản phải đánh giá đúng tình trạng, chất liệu hiện vật, xác định đúng các loại hóa chất dự kiến sử dụng, đưa ra phương pháp bảo quản phù hợp, bảo đảm đúng quy trình, khoa học. Nguyên tắc bảo quản chuyên sâu phải giữ nguyên trạng hiện vật và làm toát lên giá trị lịch sử, văn hóa gắn với hiện vật. Có nhiều hiện vật, các chuyên gia phải mang lên Bảo tàng Lịch sử quốc gia mới có thể bảo quản vì Bảo tàng Hải Phòng thiếu các thiết bị kỹ thuật cao, chưa đáp ứng công tác bảo quản chuyên sâu như bồi giấy, bồi tranh bị rách…

Giám đốc Bảo tàng Hải Phòng Nguyễn Văn Phương cho biết, đây là đợt bảo quản chuyên sâu hiện vật lớn nhất 20 năm qua tại bảo tàng. Với kinh phí hơn 300 triệu đồng, Bảo tàng Hải Phòng thực hiện bảo quản chuyên sâu đối với hơn 70 hiện vật đang trưng bày để phục vụ nhân dân và du khách đến tham qua. Trong đó, đôi nghê là một trong những cổ vật quý thời Mạc, mang giá trị cao về mỹ thuật và lịch sử, văn hóa. Vì thế, sau khi hoàn thành bảo quản, Bảo tàng Hải Phòng sẽ hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận bảo vật quốc gia đối với đôi nghê quý này.

Bảo tàng Hải Phòng hiện lưu giữ hơn 20 nghìn hiện vật, trong đó có nhiều hiện vật quý hiếm, đa dạng và phong phú về nội dung cũng như loại hình. Riêng, tại hệ thống trưng bày thường trực của Bảo tàng Hải Phòng có 1.736 hiện vật, 840 hình ảnh, tư liệu.

Cần kế hoạch dài hơi

Bảo tàng Hải Phòng đang lưu giữ và trưng bày kho tàng di sản văn hóa, những vật chứng xác thực về lịch sử thành phố, đất nước. Với những giá trị quý báu đó, công tác bảo quản hiện vật càng cần được chú trọng để có thể tổ chức các hoạt động trưng bày, giới thiệu tới nhân dân và du khách và phát huy giá trị di sản lịch sử, văn hóa quý giá của dân tộc, thành phố. Và công tác bảo quản hiện vật đòi hỏi phải liên tục, đều đặn giúp duy trì hiện trạng và kéo dài tuổi thọ hiện vật, hạn chế đến mức thấp nhất hư hỏng.

Tuy nhiên, theo Giám đốc Bảo tàng Hải Phòng Nguyễn Văn Phương, hiện nay, đơn vị dù có nhiều nỗ lực bảo quản hiện vật thường xuyên, nhưng mới dừng lại ở bảo quản phòng ngừa, tức giữ hiện vật trong kho, trưng bày trong tủ kính đơn giản, thủ công với điều kiện tự nhiên, không có phòng bảo quản đạt tiêu chuẩn về nhiệt độ, độ ẩm... Trong khi đó, phần lớn hiện vật tại Bảo tàng Hải Phòng là được khai quật. Do đó, hầu như hiện vật đưa về bảo tàng không còn nguyên vẹn do sự tác động của thời gian và đều chưa được bảo quản trị liệu, tức xử lý qua hóa chất bảo quản. Do đó, theo thời gian, các hiện vật lại tiếp tục bị hư hại và nếu không được bảo quản kịp thời sẽ dẫn đến tình trạng xuống cấp trầm trọng, ảnh hưởng đến tuổi thọ hiện vật. Nguyên nhân, ngoài thiếu kinh phí, nguồn nhân lực dành cho công tác bảo quản chuyên sâu của bảo tàng nên chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra trong điều kiện đòi hỏi cần có các kỹ sư chuyên ngành hóa chất. Điều đó lý giải tại sao, đến nay, Bảo tàng Hải Phòng mới có điều kiện bảo quản chuyên sâu đối với hơn 70 hiện vật tại hệ thống trưng bày thường trực. Còn hàng nghìn hiện vật khác đang bị thời gian bào mòn, nguy cơ hư hại, ẩm mốc cần được quan tâm bảo quản tiếp.

Có thể thấy, Bảo tàng Hải Phòng chứa đựng kho tàng giá trị lịch sử, văn hóa to lớn và quý báu của dân tộc, thành phố. Công tác bảo quản chuyên sâu đối với 70 hiện vật là phần rất nhỏ so với hơn 20 nghìn hiện vật của bảo tàng. Các hiện vật bị xuống cấp khó có thể lấy lại. Nhưng công tác bảo quản tốn nhiều kinh phí, thời gian và đòi hỏi chuyên môn cao. Do đó, công tác bảo quản cần tiếp tục được quan tâm xứng đáng hơn và theo kế hoạch dài hơi về đầu tư kinh phí, đào đạo, tuyển dụng những chuyên gia bảo quản có trình độ cao để công tác bảo tàng ngày càng phát huy hiệu quả, khai thác giá trị nhiều mặt các hiện vật, giới thiệu rộng rãi tới công chúng những di sản quý báu của dân tộc./.

Bài và ảnh: MẠNH QUANG