Cần sự hỗ trợ để vực dậy ngành xuất bản phẩm

Sớm phát triển sách điện tử để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của bạn đọc trong thời đại công nghiệp 4.0.

Cơ sở vật chất xuống cấp nhân lực thiếu và yếu

Nhà xuất bản (NXB) Hải Phòng là đơn vị xuất bản công lập duy nhất ở Hải Phòng. Nhiều năm nay, NXB Hải Phòng hoạt động theo phương thức truyền thống xuất bản sách giấy, nên chưa bắt kịp xu thế ứng dụng khoa học công nghệ vào phát triển sách điện tử của ngành xuất bản cả nước. Trong khi đó, do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, ngoài sách giấy, nhiều người có xu hướng tìm đến các trang sách điện tử, bản pdf trên môi trường số.

Giám đốc kiêm Tổng biên tập NXB Hải Phòng Hà Mạnh Cường cho biết, hiện nay, việc duy trì biên tập, thẩm định, ra quyết định xuất bản trung bình hơn 300 ấn phẩm sách/năm là nỗ lực lớn của 11 cán bộ, biên tập viên của NXB Hải Phòng, trong bối cảnh điều kiện cơ sở vật chất và nhân lực thiếu thốn trầm trọng. Trụ sở làm việc của đơn vị được xây dựng từ thời Pháp, xuống cấp nghiêm trọng. Trần nhà tầng 1 bị nứt, nhiều chỗ bị bong tróc. Hệ thống máy móc, thiết bị phục vụ công tác biên tập, thiết kế, chế bản như: máy vi tính, máy in, máy scan, máy photo, điều hòa sử dụng hơn 10 năm, nay lạc hậu, hỏng hóc. Chưa kể toàn bộ hệ thống bàn làm việc, tủ, giá sách lưu chiểu, đựng tài liệu đều bị cũ, hỏng. Với nguồn lực hiện nay, NXB Hải Phòng không có khả năng đầu tư sửa chữa cơ sở vật chất, khai thác đề tài hoặc mua bản quyền tác phẩm có giá trị cao của các tác giả trong và ngoài nước, chứ chưa bàn đến xuất bản sách điện tử. Không những vậy, đội ngũ nhân lực của NXB Hải Phòng vừa thiếu vừa yếu. Đơn vị có 11 cán bộ, nhân viên, trong đó có 5 biên tập viên. Ngoài hưởng mức lương cơ bản, các biên tập viên không được hưởng chế độ nhuận bút và chế độ nào khác. Các biên tập viên đều tuổi cao, không bắt kịp sự thay đổi nhanh của thị trường xuất bản. Vì vậy, để xuất bản hơn 300 ấn phẩm/năm đối với đội ngũ nhân lực này là nhiệm vụ không đơn giản.

Trong khi đó, từ năm 2017 trở lại đây, NXB Hải Phòng hoạt động theo cơ chế đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ toàn bộ chi phí hoạt động. Mà nguồn thu chủ yếu của nhà xuất bản từ tổ chức khai thác, biên tập, thẩm định bản thảo, cấp quyết định xuất bản, liên kết xuất bản và làm dịch vụ in ấn sách. Song, do sự cạnh tranh gay gắt giữa các đối tác xuất bản sách, nhiều cơ quan, đơn vị, cá nhân trên địa bàn thành phố ít chọn NXB Hải Phòng, thường tìm đến các nhà xuất bản tại Hà Nội. Vì vậy, NXB Hải Phòng chủ yếu khai thác xuất bản sách lịch sử của các quận, huyện, xã, phường, nhưng nguồn này đang cạn dần. Còn mảng liên kết xuất bản có doanh thu của đơn vị khá thấp mặc dù số lượng đầu sách nhiều.

Đầu tư nâng cao chất lượng

Với hướng đẩy mạnh chuyển đổi số trong ngành xuất bản Việt Nam đang đòi hỏi hoạt động xuất bản phải đổi mới để tiến tới xây dựng môi trường văn hóa số phù hợp nền kinh tế số, xã hội số và công dân số trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Do đó, muốn bắt kịp và phát triển trong xu thế trên, NXB Hải Phòng cần được sự quan tâm hỗ trợ đầu tư của thành phố để nâng cao dần chất lượng xuất bản sách giấy, từ đó tạo đà thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động xuất bản.

Tín hiệu vui, trong tháng 3-2022, UBND thành phố ban hành văn bản 1779 yêu cầu các sở, ngành và đơn vị chức năng tiếp tục tăng cường công tác quản lý nhà nước, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động công tác xuất bản, in và phát hành. Trong đó có Đề án nâng cao chất lượng NXB Hải Phòng, ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và tận dụng số hóa, chuyển đổi số kịp thời để tạo ra các sản phẩm xuất bản phẩm điện tử chất lượng, hấp dẫn, đáp ứng nhu cầu đa dạng của bạn đọc, tạo ra những tiện ích tốt nhất trong tiếp cận, sử dụng sản phẩm… Trước đó, tháng 11-2021, thành phố phê duyệt chủ trương sửa chữa, bảo dưỡng một số hạng mục công trình và đầu tư một số trang thiết bị đối với NXB Hải Phòng, với tổng kinh phí hơn 2,8 tỷ đồng để nâng cao chất lượng hoạt động xuất bản Hải Phòng. Sự quan tâm, chủ trương của thành phố đã có, nhưng từ chủ trương đến hiện thực vẫn khá dài, lãnh đạo NXB Hải Phòng mong mỏi, rất cần sự hỗ trợ của các ngành liên quan như Sở Tài chính, Thông tin và Truyền thông… để sớm giải ngân kinh phí và hướng dẫn NXB Hải Phòng triển khai nâng cấp trụ sở làm việc. Cùng với vật lực, Giám đốc NXB Hải Phòng cho biết, đơn vị chuẩn bị tuyển thêm 4 lao động trẻ để đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Hoạt động xuất bản đóng vai trò quan trọng đối với phát triển văn hóa đọc. Đầu tư phát triển xuất bản Hải Phòng chính là một phần quan trọng đầu tư, góp phần nâng cao tri thức của người Hải Phòng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa. Vì vậy, thành phố quan tâm hơn để sớm đầu tư hạ tầng cơ sở, kỹ thuật đồng bộ, đúng mức đối với vai trò của ngành xuất bản Hải Phòng. Tuy nhiên, NXB Hải Phòng cần chủ động vượt khó, tăng cường hợp tác các nhà xuất bản trong và ngoài nước, để liên kết xuất bản sách điện tử, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của bạn đọc. Đồng thời, NXB Hải Phòng năng động mở rộng quan hệ các địa phương, NXB trên cả nước để tìm kiếm, phát triển khách hàng, liên kết xuất bản, tăng nguồn thu về đơn vị, từ đó làm cơ sở thu hút nhân lực chất lượng cao trong ngành xuất bản Hải Phòng. Có như vậy, hoạt động xuất bản Hải Phòng mới có thể phát triển dài lâu và bền vững trong thời đại công nghiệp 4.0./.

Bài và ảnh: BÙI HƯƠNG